Właściwości farmakodynamiczne budezonidu

Budezonid należy do grupy farmakoterapeutycznej glikokortykosteroidów (kod ATC: R03B A02) i stanowi substancję czynną produktu leczniczego Nebbud, który występuje w postaci zawiesiny do nebulizacji o stężeniu 0,25 mg/2 ml. Charakteryzuje się on wysoką skutecznością w leczeniu schorzeń dróg oddechowych przy zachowaniu korzystnego profilu bezpieczeństwa.¹

Mechanizm działania

Budezonid jest glikokortykosteroidem niezawierającym halogenów, który wykazuje silne miejscowe działanie przeciwzapalne przy minimalnym wpływie ogólnoustrojowym. Ta korzystna właściwość wynika z szybkiej inaktywacji budezonidu w wątrobie po jego wchłonięciu do krwiobiegu. Dokładny mechanizm działania glikokortykosteroidów w terapii astmy nie został jeszcze w pełni wyjaśniony, jednak uważa się, że istotną rolę odgrywają procesy przeciwzapalne obejmujące różne typy komórek układu immunologicznego (m.in. limfocyty T, eozynofile i mastocyty). Budezonid hamuje uwalnianie mediatorów zapalnych oraz blokuje odpowiedź immunologiczną zależną od cytokin.²

Po podaniu pojedynczej dawki budezonidu wziewnego za pomocą inhalatora, poprawa czynności płuc jest obserwowana już w ciągu kilku godzin. Należy jednak zaznaczyć, że pełny efekt terapeutyczny wziewnego budezonidu ujawnia się dopiero po kilku tygodniach regularnego stosowania.³

Efekty farmakodynamiczne

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów z astmą, porównujących budezonid wziewny z doustnym (przy zbliżonej biodostępności ogólnoustrojowej), wykazano statystycznie istotną skuteczność jedynie w przypadku formy wziewnej w porównaniu z placebo. Świadczy to o tym, że działanie terapeutyczne standardowych dawek budezonidu wziewnego jest głównie efektem bezpośredniego wpływu leku na drogi oddechowe.⁴

Zarówno w testach prowokacyjnych przeprowadzanych na zwierzętach doświadczalnych, jak i u pacjentów, budezonid wykazuje działanie przeciwanafilaktyczne i przeciwzapalne. Efekt ten manifestuje się zmniejszeniem obturacji oskrzeli w natychmiastowej oraz późnej fazie reakcji alergicznej.⁵

Budezonid zmniejsza również nadreaktywność oskrzeli na histaminę i metacholinę u pacjentów z nadreaktywnością dróg oddechowych. Wykazano ponadto skuteczność leczenia budezonidem wziewnym w zapobieganiu astmie wywołanej wysiłkiem fizycznym.⁶

Wpływ na stężenia kortyzolu w osoczu

Badania na zdrowych ochotnikach wykazały, że budezonid wpływa na stężenie kortyzolu w osoczu i moczu w sposób zależny od dawki. W teście ACTH udowodniono, że budezonid stosowany w zalecanych dawkach powoduje znacznie mniejszy wpływ na czynność nadnerczy niż prednizon w dawce 10 mg.⁷

Badania kliniczne potwierdziły dobrą skuteczność budezonidu w leczeniu astmy oskrzelowej, przy czym działania niepożądane związane z terapią podtrzymującą są zazwyczaj łagodne.⁸

Zastosowania kliniczne budezonidu

Zaostrzenia POChP

Skuteczność budezonidu w leczeniu zaostrzeń przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) została potwierdzona w kilku badaniach klinicznych. Wykazano, że nebulizowany budezonid w dawce 4-8 mg na dobę skutecznie leczy zaostrzenia tej choroby.⁹

W randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanym placebo, obejmującym 199 pacjentów z ostrymi zaostrzeniami POChP, porównywano trzy schematy leczenia:

• nebulizowany budezonid w dawce 8 mg na dobę (2 mg cztery razy na dobę, n=71)
• prednizolon doustny w dawce 30 mg co 12 godzin (n=62)
• placebo (n=66)

Leczenie prowadzono przez 3 dni. Poprawa wartości FEV₁ po rozszerzeniu dróg oddechowych w porównaniu z placebo wyniosła 0,10 l dla budezonidu i 0,16 l dla prednizolonu, przy czym różnica między dwiema aktywnymi terapiami nie była statystycznie istotna. Odsetek pacjentów z kliniczną poprawą FEV₁ o co najmniej 0,15 l po rozszerzeniu dróg oddechowych był większy zarówno w grupie leczonej nebulizowanym budezonidem (34%) jak i w grupie prednizolonu (48%) w porównaniu z grupą placebo (18%). Różnice te były statystycznie istotne dla obu aktywnych terapii w porównaniu z placebo (p<0,05), natomiast nie stwierdzono istotnej różnicy pomiędzy grupami leczonymi aktywnie.<sup data-drug="Nebbud" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniu z podwójnie ślepą próbą, obejmującym 199 pacjentów z ostrymi zaostrzeniami POChP, pacjenci byli leczeni nebulizowanym budezonidem w dawce 8 mg na dobę (2 mg cztery razy na dobę (n=71)) lub prednizolonem podawanym doustnie w dawce 30 mg co 12 godzin (n=62) lub placebo (n=66) przez 3 dni. Poprawa FEV1 po rozszerzeniu dróg oddechowych w porównaniu z placebo wyniosła 0,10 l dla budezonidu i 0,16 l dla prednizolonu; różnica między dwoma aktywnymi terapiami nie była statystycznie istotna. Odsetek pacjentów z kliniczną poprawą FEV1 o co najmniej 0,15 l po rozszerzeniu dróg oddechowych był większy w grupie nebulizowanej budezonidem (34%) i w grupie prednizolonu (48%) niż w grupie placebo (18%). Różnice były statystycznie istotne dla obu aktywnych terapii w porównaniu z placebo (p10

Zastosowanie u dzieci i młodzieży

Długoterminowe badania dotyczące wpływu budezonidu na wzrost u dzieci dostarczyły ograniczonych danych, które wskazują, że większość dzieci i młodzieży leczonych wziewnym budezonidem osiąga ostatecznie swój przewidywany wzrost w wieku dorosłym. Niemniej jednak, obserwuje się początkowo niewielkie i przemijające opóźnienie wzrostu (około 1 cm), występujące najczęściej w pierwszym roku leczenia.¹¹

Astma – badania kliniczne

Skuteczność budezonidu w postaci zawiesiny do nebulizacji została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych. Wykazano, że produkt jest skuteczny zarówno u pacjentów dorosłych, jak i u dzieci, przy stosowaniu raz lub dwa razy na dobę w leczeniu profilaktycznym przewlekłej astmy.¹²

Pseudokrup – badania kliniczne

Budezonid w postaci zawiesiny do nebulizacji był porównywany z placebo w szeregu badań klinicznych u dzieci z pseudokrupem. Poniżej przedstawiono wyniki reprezentatywnych badań oceniających skuteczność budezonidu w tej jednostce chorobowej.¹³

Skuteczność u dzieci z łagodnym do umiarkowanego pseudokrupem

Przeprowadzono randomizowane, podwójnie zaślepione badanie kliniczne kontrolowane placebo u 87 dzieci w wieku od 7 miesięcy do 9 lat, hospitalizowanych z klinicznym rozpoznaniem pseudokrupu. Celem badania było określenie, czy budezonid w postaci zawiesiny do nebulizacji łagodzi objawy pseudokrupu w ocenie punktowej lub skraca czas pobytu pacjenta w szpitalu. Schemat leczenia obejmował:

• początkową dawkę 2 mg budezonidu lub placebo
• następnie dawkę 1 mg budezonidu lub placebo podawaną co 12 godzin

Wyniki wykazały, że budezonid powodował statystycznie znamienną poprawę punktacji objawów pseudokrupu po 12 oraz po 24 godzinach stosowania. Co więcej, już po 2 godzinach od podania zaobserwowano istotną poprawę w podgrupie pacjentów z początkową punktacją objawów pseudokrupu powyżej 3. Dodatkowo odnotowano skrócenie okresu hospitalizacji o 33%.¹⁴

Skuteczność u dzieci z umiarkowanym do ciężkiego pseudokrupem

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo porównywano skuteczność budezonidu w postaci zawiesiny do nebulizacji i placebo w leczeniu pseudokrupu u 83 niemowląt i dzieci (w wieku od 6 miesięcy do 8 lat), przyjętych do szpitala z powodu tej choroby. Pacjenci otrzymywali budezonid w dawce 2 mg lub placebo co 12 godzin, przez okres nie dłuższy niż 36 godzin lub do momentu wypisania ze szpitala. Łączna punktacja objawów pseudokrupu była oceniana w następujących punktach czasowych: 0, 2, 6, 12, 24, 36 oraz 48 godzin po podaniu pierwszej dawki.

Po 2 godzinach zarówno w grupie otrzymującej budezonid, jak i w grupie otrzymującej placebo, zaobserwowano podobną poprawę w zakresie punktacji objawów pseudokrupu, bez statystycznie znamiennej różnicy między grupami. Jednak już po 6 godzinach od podania w grupie leczonej budezonidem w postaci zawiesiny do nebulizacji stwierdzono statystycznie znamienną poprawę punktacji objawów pseudokrupu w porównaniu z grupą placebo, a efekt ten utrzymywał się po 12 oraz po 24 godzinach.¹⁵