Działania niepożądane
Midazolam Accord 5 mg/ml

Działania niepożądane leku Midazolam Accord

Midazolam Accord (5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji) może powodować szereg działań niepożądanych, których znajomość jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii. Lek zawiera substancję czynną midazolam w postaci chlorowodorku w stężeniu 5 mg/ml, co oznacza, że w zależności od objętości opakowania (1 ml, 3 ml lub 10 ml) dostarcza odpowiednio 5 mg, 15 mg lub 50 mg substancji aktywnej. ¹

Znajomość profilu bezpieczeństwa midazolamu jest szczególnie istotna ze względu na potencjalnie poważne konsekwencje niektórych działań niepożądanych, zwłaszcza dotyczących układu oddechowego, sercowo-naczyniowego oraz ośrodkowego układu nerwowego. W niniejszym opracowaniu przedstawiono szczegółowy przegląd działań niepożądanych obserwowanych po zastosowaniu midazolamu, z uwzględnieniem częstości ich występowania oraz dodatkowych czynników ryzyka. ²

Klasyfikacja częstości działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych leku Midazolam Accord klasyfikowana jest według następujących kategorii:³

• Bardzo często: występuje u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
• Często: występuje u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż 1 na 10 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często: występuje u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż 1 na 100 pacjentów (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko: występuje u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż 1 na 1000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1000)
• Bardzo rzadko: występuje u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
• Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Należy zauważyć, że w przypadku Midazolamu Accord, dla większości działań niepożądanych częstość określono jako „nieznana”, co oznacza, że na podstawie dostępnych danych nie można jej precyzyjnie określić. ⁴

Szczegółowy przegląd działań niepożądanych

Zaburzenia układu immunologicznego

W zakresie układu immunologicznego midazolam może wywoływać reakcje nadwrażliwości o różnym nasileniu – od łagodnych objawów po stany zagrażające życiu. Obserwowano obrzęk naczynioruchowy oraz wstrząs anafilaktyczny, który stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta i wymaga natychmiastowej interwencji. ⁵

Zaburzenia psychiczne

Midazolam może powodować szeroki zakres zaburzeń psychicznych, obejmujących stan splątania, dezorientację, zaburzenia emocjonalne i nastroju oraz zmiany libido. Istotnym aspektem farmakologii midazolamu jest jego potencjał uzależniający – może prowadzić do uzależnienia fizycznego, a w konsekwencji do zespołu odstawienia po zaprzestaniu przyjmowania leku. Obserwowano również przypadki nadużywania tego leku. ⁶

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia reakcji paradoksalnych, które charakteryzują się objawami przeciwnymi do oczekiwanego działania uspokajającego, takimi jak: niepokój psychoruchowy, pobudzenie, drażliwość, nerwowość, wrogość, złość, agresywność, lęk. Mogą również wystąpić koszmary senne, nietypowe sny, omamy, psychozy, nieodpowiednie zachowanie oraz inne niekorzystne efekty behawioralne, w tym napadowe pobudzenie. Reakcje paradoksalne obserwowano zwłaszcza u dzieci i osób w podeszłym wieku. ⁷

Zaburzenia układu nerwowego

W zakresie układu nerwowego midazolam może powodować ruchy mimowolne, w tym drgawki toniczno-kloniczne i drżenie mięśniowe. Obserwowano również hiperaktywność. Należy pamiętać, że u wcześniaków i noworodków urodzonych o czasie mogą wystąpić drgawki. ⁸

Oczekiwanym działaniem farmakologicznym midazolamu jest sedacja, która może się przedłużać, zwłaszcza w okresie pooperacyjnym. Ponadto może wystąpić obniżony poziom czuwania, senność, ból głowy, zawroty głowy oraz niezborność. ⁹

Istotnym działaniem niepożądanym jest niepamięć następcza, której czas utrzymywania się jest wprost proporcjonalny do podanej dawki. Niepamięć ta może utrzymywać się do czasu zakończenia zabiegu, a w kilku przypadkach obserwowano przedłużającą się niepamięć. ¹⁰

Po odstawieniu midazolamu mogą wystąpić drgawki związane z odstawieniem leku, co jest szczególnie istotne przy nagłym przerwaniu długotrwałego leczenia. ¹¹

Zaburzenia serca

Midazolam może powodować poważne zaburzenia sercowo-naczyniowe, w tym zatrzymanie akcji serca oraz bradykardię (zwolnienie czynności serca). Odnotowano również przypadki zespołu Kounisa, czyli ostrego zespołu wieńcowego związanego z reakcją alergiczną. ¹²

Zaburzenia naczyniowe

W zakresie układu naczyniowego midazolam może powodować niedociśnienie, rozszerzenie naczyń, zakrzepowe zapalenie żył oraz zakrzepicę. ¹³

Zaburzenia układu oddechowego

Szczególnie niebezpieczne są działania niepożądane dotyczące układu oddechowego, które mogą zagrażać życiu pacjenta. Midazolam może powodować depresję oddechową, bezdech oraz zatrzymanie oddychania. Ponadto obserwowano duszność, skurcz krtani oraz czkawkę. ¹⁴

Zaburzenia żołądka i jelit

W zakresie układu pokarmowego midazolam może wywoływać nudności, wymioty, zaparcia oraz suchość w jamie ustnej. ¹⁵

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Midazolam może powodować reakcje skórne, takie jak wysypka, pokrzywka oraz świąd. ¹⁶

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Midazolam może powodować zmęczenie oraz reakcje w miejscu podania, takie jak rumień i ból w miejscu wstrzyknięcia. ¹⁷

Urazy, zatrucia i powikłania po zabiegach

U pacjentów przyjmujących midazolam istnieje zwiększone ryzyko upadków i złamań. Ryzyko to jest szczególnie podwyższone u osób przyjmujących jednocześnie inne środki uspokajające (w tym napoje alkoholowe) oraz u osób w podeszłym wieku. ¹⁸

Uwarunkowania społeczne

Stosowanie midazolamu może wiązać się z wystąpieniem aktów przemocy. ¹⁹

Szczególne grupy ryzyka

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych po zastosowaniu midazolamu. ²⁰

Pacjenci w podeszłym wieku

Zagrażające życiu incydenty związane z układem krążenia i oddechowym występują z większym prawdopodobieństwem u dorosłych powyżej 60. roku życia. Dodatkowo, osoby w podeszłym wieku są bardziej narażone na wystąpienie reakcji paradoksalnych oraz zwiększone ryzyko upadków i złamań. ²¹

Pacjenci z zaburzeniami oddychania

Pacjenci z niewydolnością oddechową są szczególnie narażeni na wystąpienie zagrażających życiu powikłań po zastosowaniu midazolamu, zwłaszcza jeśli produkt wstrzykiwany jest zbyt szybko lub w zbyt dużej dawce. ²²

Pacjenci z zaburzeniami sercowymi

Osoby z zaburzoną czynnością mięśnia sercowego są bardziej narażone na wystąpienie poważnych powikłań kardiologicznych po zastosowaniu midazolamu. ²³

Wcześniaki i noworodki

U wcześniaków i noworodków urodzonych o czasie obserwowano drgawki po zastosowaniu midazolamu, co wymaga szczególnej ostrożności w tej grupie pacjentów. ²⁴

Ryzyko uzależnienia i zespół odstawienia

Zastosowanie midazolamu, nawet w dawkach terapeutycznych, może prowadzić do rozwoju uzależnienia fizycznego. Po długotrwałym podawaniu dożylnym midazolamu, po jego odstawieniu, szczególnie nagłym, mogą wystąpić objawy odstawienia, w tym drgawki z odstawienia. Zgłaszano przypadki nadużywania leku. ²⁵

Tabela działań niepożądanych

Uwagi do tabeli:
* Reakcje paradoksalne obserwowano zwłaszcza u dzieci i osób w podeszłym wieku.
** Niepamięć następcza może utrzymywać się do czasu zakończenia zabiegu, w kilku przypadkach obserwowano przedłużającą się niepamięć.
*** Ryzyko upadków i złamań kości jest zwiększone u osób przyjmujących jednocześnie inne środki uspokajające (w tym napoje alkoholowe) i u osób w podeszłym wieku.
**** Szczególnie po podaniu pozajelitowym.
²⁶

Powikłania zagrażające życiu

Opisywano poważne zdarzenia niepożądane dotyczące układu krążenia i oddechowego po zastosowaniu midazolamu. Zagrażające życiu incydenty z większym prawdopodobieństwem występują u dorosłych powyżej 60. roku życia oraz osób z niewydolnością oddechową lub zaburzoną czynnością mięśnia sercowego, szczególnie jeśli produkt wstrzykiwany jest zbyt szybko lub w zbyt dużej dawce. ²⁷

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane do podmiotu odpowiedzialnego lub za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. ²⁸

Dane kontaktowe:
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
tel.: + 48 22 49 21 301
faks: + 48 22 49 21 309
strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
²⁹

Działania niepożądane można zgłaszać również do podmiotu odpowiedzialnego. ³⁰