Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Właściwa identyfikacja przeciwwskazań stanowi kluczowy element bezpiecznej farmakoterapii u pacjentów z cukrzycą. Metformin Bluefish w dawce 850 mg (tabletki powlekane zawierające 850 mg chlorowodorku metforminy, co odpowiada 663 mg metforminy) posiada ściśle określone przeciwwskazania, które powinny być starannie rozważone przed wdrożeniem leczenia.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie preparatu Metformin Bluefish jest przeciwwskazane u pacjentów z rozpoznaną nadwrażliwością na metforminę lub na którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się różnorodnymi objawami klinicznymi, od łagodnych zmian skórnych do poważnych reakcji anafilaktycznych, dlatego wywiad alergologiczny powinien być przeprowadzony szczegółowo przed rozpoczęciem terapii.²

Ostre stany kwasicy metabolicznej

Metformin Bluefish nie powinien być stosowany u pacjentów z jakimkolwiek rodzajem ostrej kwasicy metabolicznej. Dotyczy to w szczególności:

• Kwasicy mleczanowej – ciężkiego powikłania metabolicznego związanego m.in. ze stosowaniem metforminy, charakteryzującego się podwyższonym stężeniem mleczanów w surowicy krwi
• Cukrzycowej kwasicy ketonowej – ostrego powikłania cukrzycy, częściej występującego w cukrzycy typu 1, charakteryzującego się hiperglikemią, ketonemią i ketonurią

W powyższych stanach zastosowanie metforminy może zaostrzyć istniejące zaburzenia metaboliczne i pogorszyć rokowanie.³

Stan przedśpiączkowy w cukrzycy

Pacjenci w stanie przedśpiączkowym w cukrzycy wymagają natychmiastowej interwencji, przede wszystkim podania insuliny i wyrównania zaburzeń wodno-elektrolitowych. Stosowanie metforminy w tym stanie jest przeciwwskazane, gdyż lek ten działa zbyt wolno, aby skutecznie obniżyć glikemię w sytuacji zagrożenia życia, a jednocześnie może zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej przy współistniejących zaburzeniach perfuzji tkankowej.⁴

Niewydolność nerek

Ciężka niewydolność nerek z przesączaniem kłębuszkowym (GFR) poniżej 30 ml/min stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania metforminy. Wynika to z faktu, że metformina jest wydalana głównie przez nerki, a przy znacznym upośledzeniu ich funkcji dochodzi do kumulacji leku w organizmie i zwiększonego ryzyka kwasicy mleczanowej. Ocena funkcji nerek powinna być przeprowadzona przed rozpoczęciem leczenia oraz regularnie monitorowana w trakcie terapii, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku.<sup data-drug="Metformin Bluefish" data-section="Przeciwwskazania" title="Ciężka niewydolność nerek (GFR 5

Ostre stany wpływające na czynność nerek

Przeciwwskazaniem do stosowania Metformin Bluefish są również ostre stany chorobowe, które mogą powodować zaburzenia czynności nerek:

• Odwodnienie – niezależnie od przyczyny (uporczywe wymioty, biegunka, nadmierna diureza, niewystarczająca podaż płynów) może prowadzić do prerenal nego uszkodzenia nerek i kumulacji metforminy
• Ciężkie zakażenie – stany septyczne z towarzyszącą hipowolemią, hipotensją i zaburzeniami perfuzji narządowej mogą upośledzać funkcję nerek
• Wstrząs – niezależnie od etiologii (kardiogenny, hipowolemiczny, septyczny) prowadzi do hipoperfuzji nerek i ostrego uszkodzenia nerek

W powyższych sytuacjach klinicznych należy przerwać stosowanie metforminy i zastosować alternatywne metody kontroli glikemii.⁶

Stany z niedotlenieniem tkanek

Metformina jest przeciwwskazana w chorobach, które mogą być przyczyną niedotlenienia tkanek, szczególnie w schorzeniach o ostrym przebiegu lub zaostrzeniach chorób przewlekłych. Do stanów tych należą:

• Niewyrównana niewydolność serca – upośledzony rzut serca prowadzi do zmniejszonej perfuzji tkankowej i niedotlenienia, co zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej
• Niewydolność oddechowa – hipoksemia towarzysząca tej patologii predysponuje do nasilenia metabolizmu beztlenowego i produkcji mleczanów
• Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – związany z zaburzeniami kurczliwości i potencjalnym zmniejszeniem rzutu serca
• Wstrząs – niezależnie od przyczyny prowadzi do hipoperfuzji tkankowej i nasilenia glikolizy beztlenowej

Hipoksemia tkankowa w wymienionych stanach może nasilać metabolizm beztlenowy i produkcję mleczanów, co w połączeniu z metforminą zwiększa ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej.⁷

Patologie wątroby i spożycie alkoholu

Przeciwwskazania do stosowania Metformin Bluefish związane z wątrobą i alkoholem obejmują:

• Niewydolność wątroby – zaburzenie metabolizmu glukozy i kwasu mlekowego w niewydolnej wątrobie może predysponować do rozwoju kwasicy mleczanowej
• Ostre zatrucie alkoholem – alkohol etylowy hamuje glukoneogenezę wątrobową i może nasilać działanie hipoglikemizujące metforminy, a jednocześnie zwiększać produkcję mleczanów
• Alkoholizm – przewlekłe spożywanie alkoholu uszkadza wątrobę i może zaburzać metabolizm glukozy oraz mleczanów, zwiększając ryzyko działań niepożądanych metforminy

Metformina w połączeniu z uszkodzeniem wątroby i/lub spożyciem alkoholu znacząco zwiększa ryzyko rozwoju kwasicy mleczanowej, dlatego w takich przypadkach leku nie należy stosować.⁸