Przeciwwskazania
Metformax SR Combi 50 mg + 1000 mg

Metformax SR Combi to lek zawierający sytagliptynę oraz metforminę chlorowodorek w formie tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu, stosowany w terapii cukrzycy typu 2. Przeciwwskazania do jego stosowania obejmują nadwrażliwość na składniki, ciężką niewydolność nerek (GFR < 30 ml/min), ostre kwasice metaboliczne (w tym kwasicę mleczanową i cukrzycową kwasicę ketonową), cukrzycowy stan przedśpiączkowy oraz ostre stany mogące pogorszyć funkcję nerek, takie jak odwodnienie, ciężkie zakażenia, wstrząs czy donaczyniowe podanie jodowych środków kontrastowych. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z chorobami powodującymi niedotlenienie tkanek (np. niewydolność serca, układu oddechowego, niedawny zawał mięśnia sercowego), zaburzeniami czynności wątroby, ostrym zatruciem alkoholowym, alkoholizmem oraz u kobiet karmiących piersią ze względu na przenikanie substancji czynnych do mleka matki.

Przeciwwskazania stosowania leku Metformax SR Combi

Metformax SR Combi to produkt leczniczy zawierający dwie substancje czynne: sytagliptynę i metforminę chlorowodorek w postaci tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu. Ze względu na swój specyficzny skład i mechanizm działania, lek posiada szereg przeciwwskazań, których przestrzeganie jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Leku Metformax SR Combi nie należy stosować u pacjentów z nadwrażliwością na substancje czynne (sytagliptynę, metforminę) lub którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w składzie produktu. Reakcje nadwrażliwości mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta.1

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej

Stosowanie produktu Metformax SR Combi jest przeciwwskazane u pacjentów z jakimkolwiek rodzajem ostrej kwasicy metabolicznej, w tym z takimi stanami jak:2

  • Kwasica mleczanowa – poważne powikłanie metaboliczne związane z nagromadzeniem kwasu mlekowego w organizmie
  • Cukrzycowa kwasica ketonowa – stan zagrożenia życia charakteryzujący się wysokim stężeniem ciał ketonowych we krwi

Dodatkowo, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z cukrzycowym stanem przedśpiączkowym, który stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.3

Niewydolność nerek

Metformax SR Combi nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, definiowaną jako wartość współczynnika przesączania kłębuszkowego (GFR) poniżej 30 ml/min. Wynika to z faktu, że metformina jest wydalana głównie przez nerki, a przy ich niewydolności może dochodzić do kumulacji leku w organizmie i zwiększenia ryzyka kwasicy mleczanowej.4

Ostre stany wpływające na czynność nerek

Przeciwwskazaniem do stosowania leku są również ostre stany mogące zmieniać czynność nerek, takie jak:5

  • Odwodnienie – może prowadzić do pogorszenia funkcji nerek i zwiększenia ryzyka działań niepożądanych6
  • Ciężkie zakażenie – infekcje o ciężkim przebiegu mogą wpływać na funkcjonowanie nerek7
  • Wstrząs – zaburzenie perfuzji narządów, w tym nerek8
  • Donaczyniowe podanie środków kontrastowych zawierających jod – procedury diagnostyczne z użyciem jodowych środków kontrastowych mogą prowadzić do nefropatii kontrastowej9

Stany związane z niedotlenieniem tkanek

Metformax SR Combi jest przeciwwskazany w ostrych lub przewlekłych chorobach, które mogą prowadzić do niedotlenienia tkanek, takich jak:10

  • Niewydolność serca – zwłaszcza zaostrzenie niewydolności krążenia może prowadzić do hipoperfuzji narządów i tkanek11
  • Niewydolność układu oddechowego – zaburzenie wymiany gazowej w płucach prowadzące do niedotlenienia12
  • Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – może wiązać się z zaburzeniami perfuzji tkankowej13
  • Wstrząs – prowadzący do znaczącego upośledzenia przepływu krwi przez tkanki14

W warunkach niedotlenienia tkanek zwiększa się ryzyko rozwoju kwasicy mleczanowej, stanowiącej poważne powikłanie terapii metforminą.

Zaburzenia czynności wątroby

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby nie powinni stosować Metformax SR Combi. Wątroba jest kluczowym narządem w metabolizmie kwasu mlekowego, a jej niewydolność może zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej podczas leczenia metforminą.15

Alkohol i alkoholizm

Metformax SR Combi jest przeciwwskazany u pacjentów z:16

  • Ostrym zatruciem alkoholowym – alkohol etylowy może nasilać działanie metforminy na metabolizm kwasu mlekowego
  • Alkoholizmem – przewlekłe spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej ze względu na potencjalne uszkodzenie wątroby oraz interakcje między alkoholem a metforminą

Karmienie piersią

Stosowanie leku Metformax SR Combi jest przeciwwskazane u kobiet karmiących piersią. Zarówno metformina, jak i sytagliptyna mogą przenikać do mleka matki, co może potencjalnie wpływać na dziecko karmione piersią.17

Sytuacje kliniczne wymagające odradzenia stosowania leku

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją sytuacje kliniczne, w których stosowanie leku Metformax SR Combi powinno być szczególnie rozważne lub odradzane:

Planowane badania diagnostyczne

Należy pamiętać o czasowym odstawieniu leku Metformax SR Combi przed planowanymi badaniami diagnostycznymi z zastosowaniem jodowych środków kontrastowych. Podanie środka kontrastowego może bowiem pogorszyć funkcję nerek i zwiększyć ryzyko kwasicy mleczanowej związanej z metforminą.18

Interwencje chirurgiczne

W przypadku planowanych zabiegów chirurgicznych z wykorzystaniem znieczulenia ogólnego, rdzeniowego lub zewnątrzoponowego, należy przerwać podawanie leku Metformax SR Combi ze względu na ryzyko zaburzeń metabolicznych i hemodynamicznych, które mogą wpływać na funkcję nerek i metabolizm kwasu mlekowego.

Umiarkowana niewydolność nerek

Chociaż ciężka niewydolność nerek stanowi bezwzględne przeciwwskazanie, również u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek stosowanie leku Metformax SR Combi wymaga szczególnej ostrożności i regularnego monitorowania funkcji nerek.

Koronarografia i inne zabiegi wewnątrznaczyniowe

Przed planowaną koronarografią lub innym zabiegiem wewnątrznaczyniowym wymagającym użycia jodowych środków kontrastowych, konieczne jest czasowe odstawienie leku Metformax SR Combi.19

Przeciwwskazania Uzasadnienie Postępowanie
Nadwrażliwość na składniki Ryzyko reakcji alergicznych Bezwzględne odstawienie leku
Ciężka niewydolność nerek (GFR < 30 ml/min) Ryzyko kumulacji metforminy i kwasicy mleczanowej Bezwzględne odstawienie leku
Kwasica metaboliczna (mleczanowa, ketonowa) Pogłębienie zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej Bezwzględne odstawienie leku
Cukrzycowy stan przedśpiączkowy Stan zagrożenia życia wymagający innego postępowania Bezwzględne odstawienie leku
Ostra choroba mogąca wpływać na czynność nerek Ryzyko ostrego uszkodzenia nerek i kumulacji metforminy Czasowe odstawienie leku do czasu stabilizacji
Choroby powodujące niedotlenienie tkanek Zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej Bezwzględne odstawienie leku
Zaburzenia czynności wątroby Upośledzona eliminacja kwasu mlekowego Bezwzględne odstawienie leku
Ostre zatrucie alkoholowe, alkoholizm Interakcja z metforminą, zwiększenie ryzyka kwasicy mleczanowej Bezwzględne odstawienie leku
Karmienie piersią Przenikanie substancji czynnych do mleka matki Bezwzględne odstawienie leku

Podsumowując, w przypadku stwierdzenia któregokolwiek z wymienionych przeciwwskazań, lekarz powinien bezwzględnie odradzić stosowanie produktu Metformax SR Combi i rozważyć alternatywne metody terapii cukrzycy typu 2, uwzględniające indywidualny profil bezpieczeństwa dla danego pacjenta.

  1. 24.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl