Właściwości farmakodynamiczne leku Metcrean

Metformina chlorowodorek, substancja czynna preparatu Metcrean, należy do grupy farmakoterapeutycznej doustnych leków przeciwcukrzycowych z klasy biguanidów, sklasyfikowanych kodem ATC: A 10 BA 02. Lek ten wykazuje wielokierunkowe działanie hipoglikemizujące bez stymulacji wydzielania insuliny, co stanowi o jego bezpieczeństwie w kontekście ryzyka wystąpienia hipoglikemii.¹

Mechanizm działania metforminy

Przeciwcukrzycowe działanie metforminy opiera się na trzech zasadniczych mechanizmach fizjologicznych:²

• Hamowanie wątrobowej produkcji glukozy – metformina redukuje wytwarzanie glukozy w wątrobie poprzez zahamowanie procesów glukoneogenezy oraz glikogenolizy³
• Zwiększenie wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę – lek wzmaga obwodowy wychwyt glukozy i jej wykorzystanie w tkankach mięśniowych, podnosząc ich insulinowrażliwość⁴
• Spowolnienie jelitowej absorpcji glukozy – metformina wydłuża czas wchłaniania glukozy w przewodzie pokarmowym⁵

Na poziomie komórkowym metformina wykazuje zdolność do stymulacji wewnątrzkomórkowej syntezy glikogenu poprzez wpływ na aktywność syntazy glikogenu. Dodatkowo, zwiększa potencjał transportowy wszystkich zidentyfikowanych dotychczas nośników glukozy przez błony komórkowe (GLUTs – glucose transporters).⁶

Efekty metaboliczne

Obserwacje kliniczne wykazały, że stosowanie metforminy wiąże się ze stabilizacją lub umiarkowanym zmniejszeniem masy ciała pacjentów. To korzystne działanie stanowi dodatkową zaletę w terapii cukrzycy typu 2, gdzie nadwaga lub otyłość są częstymi problemami towarzyszącymi.⁷

Poza wpływem na gospodarkę węglowodanową, metformina wywiera istotny wpływ na profil lipidowy pacjentów. W średnio- i długoterminowych badaniach klinicznych wykazano, że stosowanie leku w dawkach terapeutycznych powoduje zmniejszenie stężenia:⁸

• cholesterolu całkowitego
• cholesterolu frakcji LDL
• trójglicerydów

Skuteczność kliniczna

Kluczowym badaniem potwierdzającym długoterminową skuteczność metforminy jest brytyjskie prospektywne randomizowane badanie UKPDS (United Kingdom Prospective Diabetes Study). Analiza wyników tego badania u pacjentów z nadwagą, u których leczenie samą dietą było nieskuteczne, a następnie zastosowano metforminę, wykazała szereg istotnych korzyści klinicznych:⁹

W badaniu UKPDS wykazano zatem istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka powikłań cukrzycowych, śmiertelności związanej z cukrzycą, śmiertelności ogólnej oraz zawału mięśnia sercowego w grupie pacjentów leczonych metforminą w porównaniu z grupą stosującą wyłącznie dietę oraz w porównaniu z grupami leczonymi pochodnymi sulfonylomocznika i insuliną w monoterapii.¹⁰

Metformina w terapii skojarzonej

Warto zaznaczyć, że stosowanie metforminy jako leku drugiego rzutu w skojarzeniu z pochodnymi sulfonylomocznika nie wykazało korzyści w zakresie rokowania odległego. Metformina była również stosowana w skojarzeniu z insuliną u wybranych pacjentów z cukrzycą typu 1, jednak korzyści kliniczne tego połączenia nie zostały oficjalnie potwierdzone.¹¹

Zastosowanie u dzieci i młodzieży

Kontrolowane badania kliniczne przeprowadzone w ograniczonej populacji pediatrycznej w wieku od 10 do 16 lat, trwające przez okres jednego roku, wykazały podobny poziom kontroli glikemii jak obserwowany u dorosłych pacjentów. Wyniki te wskazują na potencjalną skuteczność metforminy również w młodszych grupach wiekowych.¹²