Właściwości farmakokinetyczne leku MemoniQ (piracetam)

Piracetam, substancja czynna produktu MemoniQ 1200 mg tabletki powlekane, charakteryzuje się korzystnym profilem farmakokinetycznym z małą zmiennością międzyosobniczą. Wynika to z wysokiej przenikalności, dobrej rozpuszczalności oraz bardzo ograniczonego metabolizmu substancji. Okres półtrwania piracetamu w osoczu wynosi standardowo 5 godzin, zarówno u osób zdrowych jak i chorych. Stan stacjonarny stężenia leku w organizmie osiągany jest po 3 dniach regularnego stosowania.¹

Wchłanianie

Po podaniu doustnym piracetam charakteryzuje się szybkim i znacznym wchłanianiem. Czas osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu (T_max) na czczo wynosi 1 godzinę. Bezwzględna biodostępność doustnych postaci piracetamu jest bliska 100%. Obecność pokarmu nie wpływa na zakres wchłaniania leku, jednak powoduje zmniejszenie wartości maksymalnego stężenia (C_max) o 17% oraz wydłużenie T_max z 1 do 1,5 godziny.²

Maksymalne stężenie piracetamu w osoczu wynosi około 84 µg/ml po podaniu pojedynczej dawki doustnej 3,2 g. W przypadku wielokrotnego podania leku w dawce 3,2 g trzy razy na dobę, maksymalne stężenie osiąga wartość 115 µg/ml.³

Dystrybucja

Istotną cechą piracetamu jest brak wiązania z białkami osocza. Objętość dystrybucji wynosi około 0,6 l/kg. Piracetam wykazuje zdolność przenikania przez barierę krew-mózg, co potwierdzono wykrywaniem substancji w płynie mózgowo-rdzeniowym po podaniu dożylnym. Czas osiągnięcia maksymalnego stężenia w płynie mózgowo-rdzeniowym wynosi około 5 godzin, a okres półtrwania w tym kompartmencie to około 7,7 godziny.⁴

Badania na zwierzętach wykazały, że najwyższe stężenia piracetamu w mózgu występują w korze mózgu (w płacie czołowym, ciemieniowym i potylicznym), w korze móżdżku i zwojach podstawy mózgu. Lek dystrybuuje do wszystkich tkanek z wyjątkiem tkanki tłuszczowej. Ponadto przenika przez barierę łożyskową oraz przez błony komórkowe izolowanych erytrocytów.⁵

Metabolizm

Dostępne dane nie wskazują na istnienie metabolizmu piracetamu w organizmie. Brak biotransformacji potwierdzają dwa istotne fakty: znacznie wydłużony okres półtrwania w osoczu u pacjentów z bezmoczem oraz wykrywanie w moczu większości przyjętej dawki piracetamu w niezmienionej postaci.⁶

Eliminacja

U osób dorosłych okres półtrwania piracetamu w osoczu wynosi około 5 godzin, niezależnie od drogi podania (doustnej lub dożylnej). Całkowity klirens ustrojowy leku wynosi 80-90 ml/min. Piracetam jest eliminowany głównie przez nerki (80-100% dawki) w procesie przesączania kłębuszkowego.⁷

Liniowość

Badania kliniczne wykazały liniowość parametrów farmakokinetycznych piracetamu w szerokim zakresie dawek od 0,8 do 12 g. Parametry farmakokinetyczne, takie jak okres półtrwania i klirens, pozostają niezależne zarówno od wielkości dawki, jak i czasu trwania leczenia.⁸

Farmakokinetyka w różnych populacjach pacjentów

Wpływ płci

W badaniu biorównoważności różnych postaci produktów leczniczych zawierających piracetam w dawce 2,4 g zaobserwowano istotne różnice między płciami. U kobiet (N=6) wartości C_max i AUC były około 30% większe niż u mężczyzn (N=6). Jednakże po uwzględnieniu różnic masy ciała, wartości klirensu były porównywalne między obiema płciami.⁹

Wpływ rasy

Dotychczas nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych ukierunkowanych na porównanie parametrów w poszczególnych grupach etnicznych. Dostępne dane porównawcze między osobami rasy białej i żółtej, uzyskane z różnych badań, wskazują na zbliżone wartości parametrów farmakokinetycznych piracetamu. Biorąc pod uwagę fakt, że piracetam jest eliminowany głównie przez nerki oraz brak istotnych różnic między rasami w zakresie klirensu kreatyniny, nie należy spodziewać się znaczącego zróżnicowania farmakokinetyki u osób różnych ras.¹⁰

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania piracetamu, co jest bezpośrednio związane ze zmniejszeniem czynności nerek występującym fizjologicznie w tej grupie wiekowej. W takich przypadkach zalecana jest odpowiednia modyfikacja dawkowania.¹¹

Populacja pediatryczna

Nie przeprowadzono dotychczas dedykowanych badań oceniających farmakokinetykę piracetamu u dzieci i młodzieży.¹²

Zaburzenia czynności nerek

Klirens piracetamu wykazuje ścisłą korelację z klirensem kreatyniny. W przypadku pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zaleca się odpowiednią modyfikację dawki dobowej piracetamu, dostosowaną do wartości klirensu kreatyniny.¹³

W przypadku pacjentów z bezmoczem w schyłkowym stadium niewydolności nerek okres półtrwania piracetamu ulega znacznemu wydłużeniu do 59 godzin. Skuteczność dializy w eliminacji piracetamu jest dość wysoka – podczas standardowej 4-godzinnej sesji dializacyjnej usuwane jest 50-60% podanego leku.¹⁴

Zaburzenia czynności wątroby

Wpływ zaburzeń czynności wątroby na farmakokinetykę piracetamu nie został dotychczas szczegółowo przeanalizowany. Jednak biorąc pod uwagę fakt, że 80-100% przyjętej dawki piracetamu jest wydalane przez nerki w niezmienionej postaci, nie należy spodziewać się istotnych zmian w profilu wydalania piracetamu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.¹⁵