Właściwości farmakodynamiczne leku MemoniQ

MemoniQ należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psychostymulujących, środków stosowanych w ADHD i leków nootropowych, sklasyfikowanych pod kodem ATC: N06BX03. Substancją czynną produktu leczniczego jest piracetam – związek z grupy pirolidonów, będący pierścieniową pochodną kwasu gamma-aminomasłowego (GABA).¹

Mechanizm działania molekularnego

Mechanizm działania piracetamu charakteryzuje się brakiem swoistości dla określonego rodzaju komórek lub konkretnego narządu. W badaniach na modelach błon fosfolipidowych zaobserwowano, że piracetam fizycznie wiąże się z grupą polarną błony komórkowej, a stopień tego wiązania jest proporcjonalny do wielkości zastosowanej dawki. To oddziaływanie inicjuje proces rekonstrukcji struktury błony poprzez tworzenie ruchomych kompleksów między cząsteczkami leku a fosfolipidami.²

W konsekwencji tych procesów dochodzi do poprawy stabilności błony komórkowej, co umożliwia utrzymanie lub przywrócenie prawidłowej struktury trójwymiarowej przez białka błonowe i przezbłonowe. Prowadzi to do optymalizacji funkcjonowania tych białek i ich aktywności biologicznej.³

Wpływ na właściwości reologiczne krwi

Piracetam wykazuje znaczący wpływ na właściwości reologiczne krwi poprzez wielokierunkowe oddziaływanie na trombocyty, erytrocyty oraz ścianki naczyń krwionośnych. Lek zwiększa elastyczność erytrocytów, zmniejsza agregację płytek krwi, redukuje adhezję krwinek czerwonych do ścian naczyń oraz ogranicza skurcz naczyń włosowatych.⁴

Oddziaływanie na erytrocyty

Szczególnie istotne znaczenie kliniczne ma wpływ piracetamu na funkcje erytrocytów u pacjentów z niedokrwistością sierpowatokrwinkową. W tej grupie chorych lek korzystnie oddziałuje na zdolność błony komórkowej krwinek czerwonych do odkształcania się, poprawiając ich elastyczność. Ponadto zmniejsza lepkość krwi i zapobiega nieprawidłowej agregacji erytrocytów, co może mieć istotne znaczenie w zapobieganiu powikłaniom naczyniowym.⁵

Wpływ na funkcje trombocytów

Badania kliniczne przeprowadzone na zdrowych ochotnikach oraz osobach z objawem Raynauda wykazały, że piracetam hamuje czynność płytek krwi w sposób zależny od dawki. Efekt ten zaobserwowano w testach agregacji pod wpływem różnych induktorów, takich jak ADP, kolagen, adrenalina i β-TG. Istotnym jest fakt, że pomimo tego działania, piracetam nie powoduje znamiennej redukcji liczby trombocytów.⁶

W przeprowadzonych badaniach klinicznych zaobserwowano również, że piracetam powoduje wydłużenie czasu krwawienia, co jest bezpośrednio związane z jego działaniem antyagregacyjnym na płytki krwi.⁷

Oddziaływanie na naczynia krwionośne

Piracetam wykazuje korzystne działanie na śródbłonek naczyń krwionośnych. U zdrowych ochotników zaobserwowano, że lek ogranicza przyleganie erytrocytów do śródbłonka naczyń. Dodatkowo, piracetam bezpośrednio stymuluje syntezę prostacykliny w nieuszkodzonym śródbłonku, co przyczynia się do poprawy przepływu krwi i zmniejszenia ryzyka powstawania zakrzepów.⁸

Wpływ na czynniki krzepnięcia krwi

Badania kliniczne wykazały, że piracetam wpływa na hemostazę poprzez modyfikację stężenia czynników krzepnięcia w osoczu. U zdrowych ochotników lek w dawkach do 9,6 g powodował redukcję stężenia fibrynogenu oraz czynników von Willebranda (VIII : C; VIII R : AG; VIII R: vW) o 30-40% w porównaniu do wartości wyjściowych. Towarzyszyło temu wydłużenie czasu krwawienia.⁹

Podobne efekty zaobserwowano w grupie pacjentów z samoistnym oraz wtórnym zjawiskiem Raynauda. W badaniu, w którym piracetam podawano w dawce 8 g na dobę przez okres 6 miesięcy, stwierdzono:

• zmniejszenie stężenia fibrynogenu i czynników von Willebranda w osoczu o 30-40% w porównaniu ze stanem wyjściowym,
• zmniejszenie lepkości krwi,
• wydłużenie czasu krwawienia.

Efekty te mają istotne znaczenie kliniczne w profilaktyce i leczeniu zaburzeń mikrokrążenia.¹⁰

Warto jednak zaznaczyć, że nie wszystkie badania potwierdzają znaczący wpływ piracetamu na hemostazę. W jednym z badań z udziałem zdrowych ochotników nie wykazano statystycznie istotnych różnic między piracetamem podawanym w dawkach do 12 g dwa razy na dobę a placebo w zakresie wpływu na parametry hemostazy i czas krwawienia.¹¹