Działania niepożądane leku Lewofloksacyna

Lewofloksacyna to antybiotyk z grupy fluorochinolonów, który może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Dane dotyczące profilu bezpieczeństwa leku są oparte na badaniach klinicznych obejmujących ponad 8300 pacjentów oraz na obszernych doświadczeniach po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu.¹

Ogólna charakterystyka bezpieczeństwa

Profil bezpieczeństwa lewofloksacyny charakteryzuje się wieloukładowym spektrum działań niepożądanych, z których część może mieć poważne konsekwencje kliniczne. Szczególnie istotne są działania niepożądane związane z układem mięśniowo-szkieletowym, nerwowym oraz sercowo-naczyniowym, które w niektórych przypadkach mogą być długotrwałe i potencjalnie nieodwracalne.²

Reakcje zagrażające życiu

Do najpoważniejszych działań niepożądanych lewofloksacyny należą reakcje anafilaktyczne i rzekomoanafilaktyczne, które mogą wystąpić już po podaniu pierwszej dawki leku. Inne zagrażające życiu reakcje obejmują ciężkie uszkodzenie wątroby, w tym przypadki zakończone zgonem z ostrą niewydolnością wątroby, zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka.³

W zakresie układu sercowo-naczyniowego odnotowano przypadki arytmii komorowej i zaburzeń typu torsade de pointes, które mogą prowadzić do zatrzymania akcji serca. Ponadto zgłaszano przypadki tętniaka i rozwarstwienia aorty, czasem powikłanego pęknięciem (w tym śmiertelnego), oraz niedomykalności/niewydolności którejkolwiek z zastawek serca.⁴

Działania niepożądane dotyczące układu nerwowego

Lewofloksacyna może powodować szereg zaburzeń neurologicznych, w tym bóle głowy, zawroty głowy, senność, drgawki oraz zaburzenia pamięci. Szczególnie istotne są obwodowe neuropatie czuciowe i czuciowo-ruchowe, które mogą być długotrwałe i potencjalnie nieodwracalne. W rzadkich przypadkach może dojść do łagodnego nadciśnienia śródczaszkowego.⁵

Działania niepożądane dotyczące układu mięśniowo-szkieletowego

W trakcie leczenia lewofloksacyną oraz po jego zakończeniu mogą wystąpić zaburzenia dotyczące ścięgien, w tym zapalenie i zerwanie ścięgna (szczególnie ścięgna Achillesa). Odnotowano również przypadki bólu stawów, bólu mięśni oraz rabdomiolizy. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z miastenią, gdyż lewofloksacyna może powodować osłabienie siły mięśni, co może mieć szczególne znaczenie u tych chorych.⁶

Działania niepożądane dotyczące układu pokarmowego

Do często występujących działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego należą biegunka, wymioty, nudności, ból brzucha i niestrawność. Krwawa biegunka może być objawem zapalenia jelit, w tym rzekomobłoniastego zapalenia jelit. Rzadko może wystąpić zapalenie trzustki.⁷

Działania niepożądane dotyczące wątroby i dróg żółciowych

Lewofloksacyna może powodować zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfatazy GGT) oraz zwiększenie stężenia bilirubiny we krwi. W rzadkich przypadkach może dojść do zapalenia wątroby, żółtaczki lub ciężkiego uszkodzenia wątroby, prowadzącego nawet do zgonu z powodu ostrej niewydolności wątroby. Ryzyko to jest szczególnie wysokie u pacjentów z ciężkimi chorobami podstawowymi.⁸

Reakcje skórne i nadwrażliwość

Stosowanie lewofloksacyny może wiązać się z występowaniem różnych reakcji skórnych, takich jak wysypka, świąd, pokrzywka i nadmierna potliwość. Szczególnie niebezpieczne są ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym reakcja z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS), rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Lewofloksacyna może również powodować reakcje nadwrażliwości na światło.⁹

Zaburzenia metaboliczne i endokrynologiczne

W trakcie leczenia lewofloksacyną może dojść do zaburzeń gospodarki węglowodanowej, w tym hipoglikemii (szczególnie u pacjentów z cukrzycą) lub hiperglikemii. W ciężkich przypadkach może wystąpić śpiączka hipoglikemiczna. Wśród zaburzeń endokrynologicznych opisano zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH).¹⁰

Zaburzenia psychiczne

Lewofloksacyna może powodować różnorodne zaburzenia psychiczne, w tym bezsenność, niepokój, stan splątania, nerwowość, depresję oraz reakcje psychotyczne (np. z omamami, paranoją). W niektórych przypadkach mogą wystąpić zaburzenia psychotyczne z zachowaniami zagrażającymi bezpieczeństwu pacjenta, w tym myśli lub próby samobójcze.¹¹

Inne istotne działania niepożądane

Wśród innych ważnych działań niepożądanych lewofloksacyny należy wymienić:

• Zaburzenia oka: nieostre widzenie, przemijająca utrata widzenia, zapalenie naczyniówki¹²
• Zaburzenia ucha i błędnika: zawroty głowy pochodzenia obwodowego, szumy uszne, utrata słuchu, zaburzenia słuchu¹³
• Zaburzenia krwi i układu chłonnego: leukopenia, eozynofilia, trombocytopenia, neutropenia, pancytopenia, agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna¹⁴
• Zakażenia i zarażenia pasożytnicze: zakażenia grzybicze, w tym zakażenia Candida¹⁵
• Zaburzenia układu oddechowego: duszność, skurcz oskrzeli, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych¹⁶
• Zaburzenia nerek i dróg moczowych: zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi, ostra niewydolność nerek (np. z powodu śródmiąższowego zapalenia nerek)¹⁷

Tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane zgłaszane podczas stosowania lewofloksacyny wraz z częstością ich występowania. Częstość określono zgodnie z następującą klasyfikacją: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100, <1/10), niezbyt często (≥1/1 000, <1/100), rzadko (≥1/10 000, <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).¹⁸

Szczególne grupy ryzyka

Niektóre grupy pacjentów są szczególnie narażone na występowanie działań niepożądanych podczas stosowania lewofloksacyny:

1. Pacjenci z cukrzycą – zwiększone ryzyko zaburzeń gospodarki węglowodanowej, w tym hipoglikemii i śpiączki hipoglikemicznej¹⁹
2. Pacjenci z miastenią – zwiększone ryzyko osłabienia siły mięśni, co może mieć szczególne znaczenie kliniczne w tej grupie chorych²⁰
3. Pacjenci z ciężkimi chorobami podstawowymi – zwiększone ryzyko ciężkiego uszkodzenia wątroby, w tym przypadków zakończonych zgonem z ostrą niewydolnością wątroby²¹
4. Pacjenci z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT – zwiększone ryzyko arytmii komorowej i zaburzeń typu torsade de pointes²²
5. Pacjenci z porfirią – ryzyko napadów porfirii²³

Działania niepożądane o szczególnym znaczeniu klinicznym

Działania długotrwałe i potencjalnie nieodwracalne

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia przedłużających się (do miesięcy lub lat), upośledzających i potencjalnie nieodwracalnych ciężkich reakcji na lek, wpływających na kilka, czasem wiele, układów i zmysłów. Do takich reakcji należą:²⁴

• Zapalenie ścięgna i zerwanie ścięgna
• Bóle stawów i bóle kończyn
• Zaburzenia chodu
• Neuropatie związane z parestezjami
• Zaburzenia neuropsychiatryczne (depresja, zmęczenie, zaburzenia pamięci, zaburzenia snu)
• Upośledzenie narządów zmysłów (słuchu, wzroku, smaku i węchu)

Reakcje te mogą wystąpić niezależnie od wcześniej istniejących czynników ryzyka i mogą być potencjalnie nieodwracalne.

Poważne zaburzenia sercowo-naczyniowe

Stosowanie lewofloksacyny wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak:²⁵

• Tętniak i rozwarstwienie aorty (czasem powikłane pęknięciem, w tym śmiertelnym)
• Niedomykalność/niewydolność którejkolwiek z zastawek serca
• Zaburzenia rytmu serca, w tym arytmie komorowe i torsade de pointes

Lewofloksacyna może również powodować wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG, co zwiększa ryzyko poważnych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT.