Właściwości farmakodynamiczne leku Levocin

Lewofloksacyna, substancja czynna leku Levocin, należy do grupy farmakoterapeutycznej chinolonów przeciwbakteryjnych, a dokładniej do podgrupy fluorochinolonów, sklasyfikowanej kodem ATC: J01MA12. Lewofloksacyna jest syntetycznym lekiem przeciwbakteryjnym, będącym S-enancjomerem racemicznej substancji czynnej – ofloksacyny.¹

Mechanizm działania

Lewofloksacyna, podobnie jak inne leki przeciwbakteryjne z grupy fluorochinolonów, działa na kompleks DNA-gyraza DNA oraz na topoizomerazę IV. Mechanizm ten jest kluczowy dla aktywności przeciwbakteryjnej leku.²

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Skuteczność działania przeciwbakteryjnego lewofloksacyny jest ściśle powiązana ze stosunkiem maksymalnego stężenia w surowicy (Cmax) lub pola powierzchni pod krzywą (AUC) do minimalnego stężenia hamującego (MIC). Parametry te stanowią istotne wskaźniki efektywności leku w zwalczaniu infekcji bakteryjnych.³

Mechanizm oporności

Oporność bakterii na lewofloksacynę rozwija się poprzez wielostopniowy proces celowanej mutacji miejsc w obu typach topoizomerazy II – gyrazy DNA i topoizomerazy IV. Dodatkowo, istnieją inne mechanizmy oporności, takie jak bariery przepuszczalności (szczególnie powszechne u Pseudomonas aeruginosa) oraz mechanizm aktywnego usuwania leku z komórki bakteryjnej, które mogą wpływać na zmniejszenie wrażliwości drobnoustrojów na lewofloksacynę.⁴

Drobnoustroje, które wykazują oporność na lewofloksacynę, są zwykle oporne również na inne fluorochinolony, co określa się jako oporność krzyżową. Warto jednak zaznaczyć, że ze względu na specyficzny mechanizm działania lewofloksacyny, co do zasady nie występuje oporność krzyżowa między tym lekiem a lekami przeciwbakteryjnymi należącymi do innych grup.⁵

Wartości graniczne MIC

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) zaleca określone wartości graniczne minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla lewofloksacyny, które pozwalają klasyfikować drobnoustroje jako wrażliwe, średnio wrażliwe lub oporne na ten antybiotyk.⁶

Należy zaznaczyć, że stężenia graniczne lewofloksacyny dotyczą leczenia dużymi dawkami.⁷ W przypadku Haemophilus influenzae może wystąpić niski poziom oporności na fluorochinolony (MIC cyprofloksacyny wynosi 0,12-0,5 mg/L), jednak nie ma dowodów, że ta oporność ma znaczenie kliniczne w zakażeniach układu oddechowego wywołanych przez ten patogen.⁸

Szczepy bakteryjne, dla których wartości MIC przekraczają wartości graniczne, występują bardzo rzadko lub nie były obserwowane w praktyce klinicznej. W przypadku wyizolowania takiego szczepu, niezbędne jest powtórzenie identyfikacji oraz testu wrażliwości, a po potwierdzeniu wyniku – przesłanie szczepu do laboratorium referencyjnego. Do czasu uzyskania dowodów klinicznych dotyczących odpowiedzi na leczenie szczepów z wartościami MIC przekraczającymi aktualne wartości graniczne świadczące o oporności, należy je raportować jako oporne.⁹

Wartości graniczne przedstawione w tabeli odnoszą się do następujących schematów dawkowania: dawka doustna 500 mg × 1 do 500 mg × 2 oraz dawka dożylna 500 mg × 1 do 500 mg × 2.¹⁰

Występowanie oporności wśród drobnoustrojów

Występowanie oporności wśród różnych gatunków bakterii może różnić się w zależności od regionu geograficznego oraz czasu, dlatego konieczne jest uwzględnianie lokalnych danych dotyczących oporności, szczególnie podczas leczenia ciężkich zakażeń. Jeżeli lokalne występowanie oporności jest na tyle wysokie, że skuteczność leku w leczeniu niektórych zakażeń budzi wątpliwości, zaleca się konsultację z ekspertem w dziedzinie mikrobiologii klinicznej.¹¹

Spektrum przeciwbakteryjne

Lewofloksacyna wykazuje aktywność przeciwbakteryjną wobec szerokiego spektrum patogenów. Poniżej przedstawiono klasyfikację drobnoustrojów ze względu na ich wrażliwość na lewofloksacynę:

Gatunki zwykle wrażliwe

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:¹²

• Bacillus anthracis – patogen odpowiedzialny za wąglika, infekcję potencjalnie zagrażającą życiu
• Staphylococcus aureus wrażliwy na metycylinę (MSSA) – jeden z głównych czynników etiologicznych zakażeń skóry i tkanek miękkich
• Staphylococcus saprophyticus – częsty czynnik zakażeń układu moczowego, zwłaszcza u młodych kobiet
• Paciorkowce grupy C i G – patogeny odpowiedzialne za zakażenia gardła i inne infekcje
• Streptococcus agalactiae (paciorkowiec grupy B) – istotny patogen w okresie okołoporodowym i u noworodków
• Streptococcus pneumoniae (pneumokok) – główny czynnik etiologiczny pozaszpitalnego zapalenia płuc i zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych
• Streptococcus pyogenes (paciorkowiec grupy A) – odpowiedzialny za anginę paciorkowcową i zakażenia skóry

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:¹³

• Eikenella corrodens – patogen związany z zakażeniami po ugryzieniach i urazach
• Haemophilus influenzae – istotny czynnik zakażeń dróg oddechowych, w tym zapalenia oskrzeli i zapalenia płuc
• Haemophilus parainfluenzae – patogen dróg oddechowych, często występujący w zakażeniach mieszanych
• Klebsiella oxytoca – patogen odpowiedzialny za zakażenia układu moczowego i układu oddechowego
• Moraxella catarrhalis – częsty czynnik zakażeń górnych dróg oddechowych, zwłaszcza zapalenia zatok
• Pasteurella multocida – patogen związany z zakażeniami po ugryzieniach przez zwierzęta
• Proteus vulgaris – patogen odpowiedzialny za zakażenia układu moczowego i inne infekcje
• Providencia rettgeri – patogen oportunistyczny układu moczowego

Bakterie beztlenowe:¹⁴

• Peptostreptococcus – rodzaj bakterii beztlenowych często występujących w zakażeniach mieszanych

Inne patogeny:¹⁵

• Chlamydophila pneumoniae – patogen atypowy odpowiedzialny za zapalenie płuc
• Chlamydophila psittaci – czynnik etiologiczny ornitoza/papuzicy
• Chlamydia trachomatis – główny patogen przenoszony drogą płciową, odpowiedzialny również za jaglicę
• Legionella pneumophila – patogen odpowiedzialny za legionelozę (chorobę legionistów)
• Mycoplasma pneumoniae – atypowy patogen powodujący zapalenie płuc, często u młodych dorosłych
• Mycoplasma hominis – patogen układu moczowo-płciowego
• Ureaplasma urealyticum – patogen układu moczowo-płciowego, związany z niepłodnością i powikłaniami ciąży

Gatunki, wśród których może wystąpić problem oporności nabytej

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:¹⁶

• Enterococcus faecalis* – patogen oportunistyczny, często związany z zakażeniami wewnątrzszpitalnymi
• Staphylococcus aureus oporny na metycylinę (MRSA)* – ważny patogen szpitalny, trudny w leczeniu
• Staphylococcus spp. koagulazo-ujemne – grupa patogenów często związanych z zakażeniami odcewnikowymi i implantami

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:¹⁷

• Acinetobacter baumannii – patogen szpitalny często wykazujący wielolekooporność
• Citrobacter freundii – patogen oportunistyczny, szczególnie u pacjentów z obniżoną odpornością
• Enterobacter aerogenes – patogen szpitalny układu oddechowego i moczowego
• Enterobacter cloacae – patogen zakażeń szpitalnych, w tym zakażeń ran i układu moczowego
• Escherichia coli – najczęstszy czynnik zakażeń układu moczowego i innych infekcji
• Klebsiella pneumoniae – istotny patogen szpitalny, odpowiedzialny za zakażenia układu oddechowego i moczowego
• Morganella morganii – patogen oportunistyczny układu moczowego
• Proteus mirabilis – częsty czynnik zakażeń układu moczowego
• Providencia stuartii – patogen zakażeń szpitalnych, zwłaszcza u pacjentów z długotrwałym cewnikowaniem moczowym
• Pseudomonas aeruginosa – patogen oportunistyczny, często wielolekooporny
• Serratia marcescens – patogen zakażeń szpitalnych, w tym zakażeń układu oddechowego i moczowego

Bakterie beztlenowe:¹⁸

• Bacteroides fragilis – główny patogen beztlenowy w zakażeniach wewnątrzbrzusznych i innych infekcjach

Gatunki o oporności wrodzonej

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:¹⁹

• Enterococcus faecium – naturalnie oporny patogen szpitalny, często odpowiedzialny za zakażenia u pacjentów z obniżoną odpornością

Warto zaznaczyć, że Staphylococcus aureus oporny na metycylinę prawdopodobnie wykazuje również oporność na fluorochinolony, w tym lewofloksacynę.²⁰