Właściwości farmakodynamiczne
Lenalidomide Ranbaxy 20 mg

Lenalidomid, klasyfikowany jako lek immunosupresyjny (kod ATC: L04AX04), wykazuje wielokierunkowe działanie przeciwnowotworowe i immunomodulacyjne. Mechanizm jego działania opiera się na wiązaniu z cereblonem, co prowadzi do ubikwitynacji i degradacji czynników transkrypcyjnych Aiolos i Ikaros w komórkach hematopoetycznych, skutkując cytotoksycznością i modulacją układu immunologicznego. Lenalidomid hamuje proliferację i indukuje apoptozę komórek nowotworowych, w tym komórek szpiczaka mnogiego, chłoniaka grudkowego oraz komórek z delecją 5q w MDS. Ponadto lek wzmacnia odpowiedź immunologiczną poprzez zwiększenie aktywności komórek T, NK i NKT oraz nasila cytotoksyczność zależną od przeciwciał (ADCC) w terapii skojarzonej z rytuksymabem. Dodatkowo wykazuje właściwości antyangiogenne, proerytropoetyczne oraz przeciwzapalne, hamując produkcję cytokin prozapalnych, takich jak TNF-α i IL-6.

Pobierz ChPL PDF Lenalidomide Ranbaxy – Kapsułki twarde – 20 mg
  1. Właściwości farmakodynamiczne lenalidomidu
    1. Mechanizm działania
    2. Działanie przeciwnowotworowe
    3. Działanie immunomodulacyjne
    4. Dodatkowe właściwości
  2. Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania
    1. Nowo rozpoznany szpiczak mnogi
    2. Chłoniak grudkowy
    3. Stosowanie u dzieci i młodzieży
    4. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. chłoniak grudkowy
  2. chłoniak z komórek płaszcza
  3. szpiczak mnogi
  4. zespoły mielodysplastyczne o niskim lub pośrednim-1 ryzyku związane z nieprawidłowością cytogenetyczną w postaci izolowanej delecji 5q
Substancja czynna
  1. lenalidomid
Kategoria leku
  1. immunomodulatory
  2. leki przeciwnowotworowe

Właściwości farmakodynamiczne lenalidomidu

Lenalidomid należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inne leki o działaniu immunosupresyjnym i jest klasyfikowany według kodu ATC: L04AX04. Lek ten charakteryzuje się złożonym mechanizmem działania oraz szerokim spektrum aktywności przeciwnowotworowej i immunomodulacyjnej.1

Mechanizm działania

Lenalidomid działa poprzez złożony mechanizm molekularny, który obejmuje kilka istotnych procesów komórkowych:

  • Wiązanie z cereblonem – lenalidomid wiąże się bezpośrednio do cereblonu, który jest składnikiem kompleksu ligazy E3 kulina RING ubikwityna. Kompleks ten zawiera także białko DDB1 (ang. deoxyribonucleic acid damage-binding protein 1), kulinę 4 (CUL4) oraz białko regulatorowe kuliny 1 (Roc1).2
  • Rekrutacja białek substratowych – w komórkach hematopoetycznych lenalidomid, wiążąc się z cereblonem, rekrutuje białka substratowe Aiolos i Ikaros (czynniki transkrypcyjne w komórkach limfatycznych), co prowadzi do ich ubikwitynacji i następnie degradacji. Ten proces skutkuje bezpośrednią cytotoksycznością i działaniem immunomodulacyjnym.3

Działanie przeciwnowotworowe

Działanie przeciwnowotworowe lenalidomidu obejmuje kilka mechanizmów:

  • Hamowanie proliferacji i indukcja apoptozy – lek hamuje proliferację i wywołuje apoptozę określonych nowotworowych komórek hematopoetycznych, w tym:4
    • Nowotworowych komórek plazmatycznych szpiczaka mnogiego
    • Komórek nowotworowych chłoniaka grudkowego
    • Komórek z delecjami w obrębie chromosomu 5
  • Selektywne działanie w MDS z delecją 5q – w zespołach mielodysplastycznych (MDS) z delecją 5q lenalidomid wybiórczo hamuje aktywność nieprawidłowego klonu, nasilając apoptozę komórek z delecją 5q.5

Działanie immunomodulacyjne

Lenalidomid wykazuje również istotne działanie na układ immunologiczny poprzez:

  • Wzmacnianie odpowiedzi immunologicznej – zwiększa odporność zależną od komórek T i komórek typu Natural Killer (NK) oraz zwiększa liczbę komórek NK, T i NKT.6
  • Nasilenie cytotoksyczności komórkowej – skojarzenie lenalidomidu i rytuksymabu zwiększa cytotoksyczność komórkową zależną od przeciwciał (ang. antibody-dependent cell cytotoxicity, ADCC) wobec komórek nowotworowych chłoniaka grudkowego.7

Dodatkowe właściwości

Lenalidomid wykazuje również inne istotne działania biologiczne:

  • Właściwości antyangiogenne – hamuje angiogenezę poprzez hamowanie migracji i adhezji komórek śródbłonka oraz tworzenia mikronaczyń.8
  • Działanie proerytropoetyczne – zwiększa wytwarzanie hemoglobiny płodowej przez hematopoetyczne komórki macierzyste CD34+.9
  • Działanie przeciwzapalne – hamuje wytwarzanie cytokin prozapalnych (np. TNF-α i IL-6) przez monocyty.10

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Skuteczność i bezpieczeństwo lenalidomidu zostały potwierdzone w licznych badaniach klinicznych obejmujących różne wskazania hematoonkologiczne:11

  • Sześć badań klinicznych fazy III z udziałem pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim
  • Dwa badania kliniczne fazy III z udziałem pacjentów z nawrotowym, opornym szpiczakiem mnogim
  • Jedno badanie kliniczne fazy III i jedno badanie kliniczne fazy II z udziałem pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi
  • Jedno badanie kliniczne fazy II z udziałem pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza
  • Jedno badanie fazy III i jedno badanie fazy IIIb z udziałem pacjentów z indolentnym chłoniakiem nieziarniczym (iNHL)

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi

Szczególnie istotne wyniki uzyskano w badaniach dotyczących leczenia podtrzymującego lenalidomidem u pacjentów po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT).

Badanie CALGB 100104

W tym wieloośrodkowym, randomizowanym badaniu fazy III, prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby, oceniano skuteczność i bezpieczeństwo lenalidomidu jako leczenia podtrzymującego u pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim po ASCT:12

  • Do badania włączono pacjentów w wieku 18-70 lat z czynnym MM wymagającym leczenia i bez wcześniejszej progresji po początkowym leczeniu.13
  • Pacjenci byli randomizowani w stosunku 1:1 do grupy lenalidomidu lub placebo w ciągu 90-100 dni po ASCT.14
  • Dawka podtrzymująca wynosiła 10 mg raz na dobę w dniach 1-28 powtarzanych 28-dniowych cykli i mogła być zwiększona do 15 mg raz na dobę po 3 miesiącach w przypadku dobrej tolerancji.15
  • Leczenie kontynuowano do wystąpienia progresji choroby.16

Pierwszorzędowym punktem końcowym badania był czas przeżycia bez progresji (PFS) od randomizacji do daty odnotowania progresji lub zgonu. Łącznie zrandomizowano 460 pacjentów: 231 do grupy lenalidomidu i 229 do grupy placebo.17

Wyniki wykazały znaczącą przewagę lenalidomidu nad placebo:

  • Analiza po 15,5 miesiącach obserwacji wykazała 62% zmniejszenie ryzyka progresji choroby lub zgonu na korzyść lenalidomidu (HR = 0,38; 95% CI 0,27; 0,54; p <0,001).<sup data-drug="Lenalidomide Ranbaxy" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Wyniki PFS w momencie odślepienia po wcześniej zaplanowanej analizie okresowej oraz w oparciu o dane zebrane do 17 grudnia 2009 r. (okres obserwacji 15,5 miesiąca) wykazały 62-procentowe zmniejszenie ryzyka progresji choroby lub zgonu na korzyść lenalidomidu (HR = 0,38; 95% CI 0,27; 0,54; p 18
  • Mediana PFS wynosiła 33,9 miesiąca (95% CI NE, NE) w grupie lenalidomidu wobec 19,0 miesięcy (95% CI 16,2; 25,6) w grupie placebo.19
  • Korzyści w zakresie PFS obserwowano zarówno w podgrupie pacjentów z odpowiedzią całkowitą, jak i w podgrupie bez osiągniętej odpowiedzi całkowitej.20

Chłoniak grudkowy

Skuteczność i bezpieczeństwo lenalidomidu w chłoniaku grudkowym potwierdzono w dwóch kluczowych badaniach klinicznych: AUGMENT i MAGNIFY.

Badanie AUGMENT (CC-5013-NHL-007)

W tym wieloośrodkowym, randomizowanym badaniu fazy III, prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby, oceniano skuteczność i bezpieczeństwo lenalidomidu w skojarzeniu z rytuksymabem w porównaniu z rytuksymabem w skojarzeniu z placebo u pacjentów z nawrotowym/opornym na leczenie indolentnym chłoniakiem nieziarniczym (iNHL), w tym chłoniakiem grudkowym (FL).21

  • Badanie obejmowało 358 pacjentów w wieku co najmniej 18 lat z potwierdzonym histologicznie MZL (chłoniak strefy brzeżnej) lub FL stopnia 1, 2 lub 3a (z fenotypem CD20+ potwierdzonym badaniami), którzy otrzymali uprzednio co najmniej jedną ogólnoustrojową terapię.22
  • Schemat leczenia obejmował:
    • Lenalidomid 20 mg doustnie raz na dobę przez pierwszych 21 dni powtarzanych 28-dniowych cykli, przez 12 cykli.
    • Rytuksymab 375 mg/m² co tydzień w 1. cyklu (dni 1., 8., 15. i 22.) oraz w 1. dniu każdego 28-dniowego cyklu od cyklu 2. do 5.

    23

Pierwszorzędowym punktem końcowym badania był czas przeżycia bez progresji (PFS) oceniany przez niezależny komitet oceny (IRC) według kryteriów Międzynarodowej Grupy Roboczej (IWG) z 2007 r., bez uwzględnienia oceny PET.24

Wyniki badania wykazały istotną przewagę skojarzenia lenalidomid+rytuksymab nad skojarzeniem placebo+rytuksymab, zwłaszcza w populacji z chłoniakiem grudkowym:

Parametr Lenalidomid i rytuksymab
(N = 148)		 Placebo i rytuksymab
(N = 148)
Mediana PFS (95% CI) [miesiące] 39,4 (25,1; NE) 13,8 (11,2; 16,0)
Współczynnik ryzyka HR [95% CI]
Wartość p		 0,40 (0,29; 0,55)
<0,0001
Odpowiedź obiektywna (CR + PR) [%]
(95% CI)		 80,3%
(72,9; 86,4)		 55,4%
(47,0; 63,6)
Odpowiedź całkowita [%]
(95% CI)		 34,7%
(27,0; 43,0)		 19,6%
(13,5; 26,9)
Czas trwania odpowiedzi – mediana [miesiące]
(95% CI)		 36,6
(24,9; NE)		 NE
Przeżywalność po 5 latach [%]
(95% CI)		 85,9%
(78,6; 90,9)		 77,0%
(68,9; 83,3)

25

Badanie MAGNIFY (CC-5013-NHL-008)

Badanie MAGNIFY przeprowadzono w celu oceny skuteczności i bezpieczeństwa lenalidomidu w skojarzeniu z rytuksymabem u pacjentów z chłoniakiem grudkowym opornym na rytuksymab.26

  • Do badania włączono 232 pacjentów w wieku co najmniej 18 lat z potwierdzonym histologicznie FL (stopnia 1, 2 lub 3a) lub MZL.27
  • W odróżnieniu od badania AUGMENT, do badania MAGNIFY włączano pacjentów opornych na leczenie rytuksymabem (bez odpowiedzi lub nawrót w ciągu 6 miesięcy leczenia) lub podwójnie opornych na leczenie rytuksymabem i chemioterapią.28
  • Schemat leczenia indukcyjnego obejmował:
    • Lenalidomid 20 mg w dniach 1-21 powtarzanych 28-dniowych cykli przez maksymalnie 12 cykli.
    • Rytuksymab 375 mg/m² co tydzień w 1. cyklu (dni 1., 8., 15. i 22.) oraz w 1. dniu co drugiego 28-dniowego cyklu (cykle 3., 5., 7., 9. i 11.).

    29

Pierwszorzędowym punktem końcowym był ogólny odsetek odpowiedzi (ORR) według kryteriów Międzynarodowej Grupy Roboczej z 1999 r.30

Wyniki analizy okresowej okresu leczenia indukcyjnego wykazały znaczącą skuteczność terapii, szczególnie u pacjentów z chłoniakiem grudkowym:

Parametr Wszyscy pacjenci z FL
(N = 148)		 Pacjenci z FL oporni na rytuksymab
(N = 60)		 Pacjenci z FL nieoporni na rytuksymab
(N = 88)
ORR (CR + CRu + PR) [%] 70,3% 58,3% 79,3%
CRR (CR + CRu) [%] 41,9% 33,3% 48,3%
Odsetek pacjentów z DOR ≥ 6 miesięcy [%]
(95% CI)		 94,3%
(85,5; 97,9)		 96,0%
(74,8; 99,4)		 93,5%
(81,0; 97,9)
Odsetek pacjentów z DOR ≥ 12 miesięcy [%]
(95% CI)		 79,5%
(65,5; 88,3)		 73,9%
(43,0; 89,8)		 81,7%
(64,8; 91,0)

31

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Europejska Agencja Leków (EMA) przyznała zwolnienie z obowiązku dołączania wyników badań produktu Lenalidomide Ranbaxy we wszystkich podgrupach populacji dzieci i młodzieży w leczeniu nowotworów dojrzałych limfocytów B.32

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl