Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Leflunomide Aurovitas 15 mg

Wpływ leflunomidu na płodność, ciążę i laktację

Leflunomid (Leflunomide Aurovitas) jest lekiem immunosupresyjnym stosowanym w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów. Ze względu na swój mechanizm działania i potencjalne ryzyko teratogenne, wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet planujących ciążę oraz podczas laktacji. Poniższe informacje stanowią kompleksowe omówienie wpływu leku na płodność, ciążę i laktację, które lekarz powinien przekazać pacjentce.¹

Przeciwwskazania w ciąży

Leflunomid jest bezwzględnie przeciwwskazany w okresie ciąży. Jego aktywny metabolit A771726 może powodować ciężkie wady wrodzone u płodu. Przeciwwskazanie to wynika z potencjalnego działania teratogennego substancji czynnej.²

Antykoncepcja u kobiet w wieku rozrodczym

Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia leflunomidem oraz po jego zakończeniu. Wymagany okres stosowania antykoncepcji po leczeniu zależy od wybranej procedury postępowania:³

• Do 2 lat po zakończeniu leczenia (w przypadku wyboru „okresu oczekiwania”)
• Do 11 dni po zakończeniu leczenia (w przypadku wyboru „procedury wymywania”)

Należy poinformować pacjentkę, że w przypadku opóźnienia miesiączki lub jakichkolwiek innych przesłanek wskazujących na ciążę, powinna niezwłocznie skontaktować się z lekarzem w celu wykonania testu ciążowego. W przypadku potwierdzenia ciąży lekarz powinien przedyskutować z pacjentką ryzyko dla płodu. Szybkie zmniejszenie stężenia aktywnego metabolitu we krwi poprzez wdrożenie procedury eliminacji, po pierwszym opóźnieniu miesiączki, może potencjalnie zmniejszyć ryzyko dla płodu.⁴

Dane kliniczne dotyczące ciąży

Dostępne dane kliniczne pochodzą z małego badania prospektywnego obejmującego 64 kobiety, które nieumyślnie zaszły w ciążę podczas stosowania leflunomidu przez okres nie dłuższy niż 3 tygodnie po zapłodnieniu. Kobiety te zostały poddane procedurze wymywania leku. W badaniu nie zaobserwowano znaczących różnic (p=0,13) w całkowitym wskaźniku poważnych zaburzeń strukturalnych płodu (5,4%) w porównaniu do grup kontrolnych:⁵

• 5,4% w grupie kobiet przyjmujących leflunomid
• 4,2% w grupie ciężarnych chorych kobiet (n=108)
• 4,2% w grupie zdrowych ciężarnych kobiet (n=78)

Postępowanie u kobiet planujących ciążę

Dla kobiet leczonych leflunomidem, które planują ciążę, zaleca się wdrożenie jednej z poniższych procedur. Celem tych procedur jest upewnienie się, że płód nie będzie narażony na toksyczne stężenia metabolitu A771726 (docelowe stężenie poniżej 0,02 mg/L).⁶

Procedura 1: Okres oczekiwania

Pierwsza procedura polega na zastosowaniu odpowiednio długiego okresu oczekiwania po zakończeniu leczenia leflunomidem:⁷

1. Oczekuje się, że poziomy metabolitu A771726 w osoczu będą utrzymywać się powyżej 0,02 mg/L przez dłuższy czas
2. Stężenie metabolitu powinno zmniejszyć się poniżej 0,02 mg/L po około 2 latach od zaprzestania leczenia
3. Po 2-letnim okresie oczekiwania należy wykonać pierwszy pomiar stężenia A771726 w osoczu
4. Kolejny pomiar powinien być wykonany po co najmniej 14 dniach
5. Jeżeli wyniki obu pomiarów są mniejsze niż 0,02 mg/L, nie należy spodziewać się ryzyka teratogennego

Dla uzyskania szczegółowych informacji dotyczących badania próbek, należy skontaktować się z podmiotem odpowiedzialnym lub jego lokalnym przedstawicielem.⁸

Procedura 2: Wymywanie leku

Druga procedura polega na przyspieszonym wymywaniu metabolitu z organizmu. Po zaprzestaniu leczenia leflunomidem należy zastosować jedną z poniższych opcji:⁹

• Cholestyramina w dawce 8 g podawana 3 razy na dobę przez 11 dni, lub
• Węgiel aktywny sproszkowany w dawce 50 g podawany 4 razy na dobę przez 11 dni

Również po zastosowaniu procedury wymywania zalecana jest weryfikacja stężenia metabolitu za pomocą dwóch oddzielnych testów wykonanych w odstępie co najmniej 14 dni. Po uzyskaniu pierwszego wyniku stężenia poniżej 0,02 mg/L należy zachować okres karencji wynoszący półtora miesiąca przed planowaniem ciąży.¹⁰

Informacje dodatkowe dla pacjentek

Kobiety w wieku rozrodczym należy szczegółowo poinformować o następujących aspektach:¹¹

1. Konieczność zachowania 2-letniego okresu od zakończenia leczenia leflunomidem do planowanego zajścia w ciążę
2. Możliwość zastosowania procedury wymywania, jeśli 2-letni okres oczekiwania jest zbyt długi
3. Konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji przez cały wymagany okres

Ważna informacja: zarówno cholestyramina, jak i sproszkowany węgiel aktywny mogą wpływać na wchłanianie estrogenów i progestagenów. W związku z tym skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych może być zmniejszona podczas procedury wymywania. Zaleca się stosowanie alternatywnych metod antykoncepcji w tym okresie.¹²

Karmienie piersią

Leflunomid jest przeciwwskazany podczas karmienia piersią. Badania na zwierzętach wykazały, że leflunomid i jego metabolity przenikają do mleka matki. Z tego powodu kobiety karmiące piersią nie mogą stosować tego leku.¹³

Wpływ na płodność

Analiza wpływu leflunomidu na płodność wykazała następujące zależności:¹⁴

• Badania płodności na zwierzętach nie wykazały wpływu na płodność samców i samic
• W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym obserwowano niekorzystny wpływ na męskie organy rozrodcze

W danych dotyczących działań niepożądanych odnotowano również potencjalny wpływ na parametry nasienia u mężczyzn:¹⁵

• Minimalne (odwracalne) zmniejszenie stężenia plemników
• Zmniejszenie całkowitej ilości plemników
• Zmniejszenie gwałtownej postępującej ruchliwości plemników

Częstość występowania tych zaburzeń jest nieznana, jednak należy o nich poinformować pacjentów płci męskiej rozważających ojcostwo.

Postępowanie w przypadku nieplanowanej ciąży

W przypadku, gdy kobieta stosująca leflunomid zajdzie w ciążę, należy natychmiast wdrożyć odpowiednie postępowanie:

1. Natychmiast przerwać leczenie leflunomidem
2. Pilnie wdrożyć procedurę wymywania metabolitu (cholestyramina lub węgiel aktywny)
3. Wykonać pomiar stężenia metabolitu A771726 w osoczu
4. Przedyskutować z pacjentką ryzyko dla płodu

Szybkie działanie mające na celu eliminację aktywnego metabolitu z organizmu może potencjalnie zmniejszyć ryzyko dla płodu.¹⁶

Podsumowanie zaleceń dla lekarza przekazującego informacje pacjentce

Lekarz prowadzący leczenie leflunomidem powinien przekazać pacjentce w wieku rozrodczym, będącej w ciąży lub karmiącej piersią następujące kluczowe informacje: