Właściwości farmakodynamiczne leku Latadrop

Latadrop (50 mikrogramów/ml, krople do oczu, roztwór) zawiera substancję czynną latanoprost, który należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w jaskrze i zwężających źrenicę, a dokładniej do analogów prostaglandyny (kod ATC: S01EE01). Każdy mililitr roztworu zawiera 50 mikrogramów latanoprostu, a pojedyncza kropla dostarcza około 1,5 mikrograma substancji czynnej.¹

Mechanizm działania

Latanoprost jest selektywnym prostanoidowym agonistą receptorów FP, będącym analogiem prostaglandyny F2α. Jego działanie polega na obniżaniu ciśnienia śródgałkowego poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej. U pacjentów efekt obniżenia ciśnienia śródgałkowego pojawia się po około 3-4 godzinach od aplikacji, osiągając maksymalną skuteczność po 8-12 godzinach. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, obniżone ciśnienie śródgałkowe utrzymuje się przez co najmniej 24 godziny, co umożliwia dawkowanie raz na dobę.²

Główny mechanizm działania hipotensyjnego

Badania przeprowadzone zarówno na modelach zwierzęcych, jak i u ludzi wskazują, że głównym mechanizmem działania latanoprostu jest zwiększenie odpływu naczyniówkowo-twardówkowego cieczy wodnistej. Dodatkowo u ludzi obserwuje się także pewne ułatwienie przepływu konwencjonalnego drogą beleczkową, co manifestuje się zmniejszeniem oporu odpływu cieczy wodnistej.³

Warto podkreślić, że latanoprost nie wywiera znaczącego wpływu na produkcję cieczy wodnistej, co odróżnia go od niektórych innych leków przeciwjaskrowych. Nie wpływa również na barierę krew-ciecz wodnista, co ma znaczenie dla bezpieczeństwa jego stosowania.⁴

Wpływ na krążenie wewnątrzgałkowe

Badania przeprowadzone na małpach wykazały, że latanoprost stosowany w dawkach terapeutycznych nie wywiera istotnego wpływu na wewnątrzgałkowe krążenie krwi. Podczas miejscowego stosowania może jednak wystąpić łagodne do umiarkowanego przekrwienie nadtwardówki. Długotrwałe podawanie latanoprostu do oczu małp po pozatorebkowym usunięciu soczewki nie wpływało na naczynia krwionośne siatkówki, co potwierdzono angiografią fluoresceinową.⁵

Krótkotrwałe leczenie latanoprostem pacjentów z pseudofakią nie powodowało przecieku fluoresceiny do tylnego odcinka oka. Nie stwierdzono również, aby latanoprost stosowany w dawkach klinicznych miał znaczący wpływ farmakologiczny na układ sercowo-naczyniowy lub oddechowy, co potwierdza jego bezpieczeństwo systemowe.⁶

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Skuteczność w monoterapii

Przeprowadzone badania kliniczne wykazały skuteczność latanoprostu stosowanego w monoterapii w obniżaniu ciśnienia śródgałkowego. Jest to istotne z punktu widzenia praktyki klinicznej, ponieważ umożliwia rozpoczęcie leczenia jaskry od pojedynczego skutecznego preparatu.⁷

Skuteczność w terapii skojarzonej

Przeprowadzono również badania kliniczne oceniające skuteczność latanoprostu w terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwjaskrowymi. Wykazano skuteczność latanoprostu w połączeniu z agonistami receptorów beta-adrenergicznych (tymolol). Krótkoterminowe badania (1-2 tygodnie) sugerują działanie addytywne (sumujące się) latanoprostu w połączeniu z:⁸

• agonistami receptorów adrenergicznych (dipiwefryna)
• doustnymi inhibitorami anhydrazy węglanowej (acetazolamid)
• przynajmniej częściowo addytywne działanie z agonistami cholinergicznymi (pilokarpina)

Te dane kliniczne pozwalają na optymalizację terapii u pacjentów, u których monoterapia nie zapewnia odpowiedniej kontroli ciśnienia śródgałkowego.⁹

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Skuteczność latanoprostu u pacjentów pediatrycznych (≤18 lat) została potwierdzona w 12-tygodniowym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą, w którym latanoprost porównywano z tymololem. Do badania włączono 107 pacjentów z rozpoznanym nadciśnieniem ocznym i jaskrą wieku dziecięcego. Kryterium włączenia obejmowało noworodki urodzone nie wcześniej niż w 36. tygodniu ciąży.¹⁰

Schemat dawkowania w populacji pediatrycznej

W badaniu pediatrycznym stosowano następujące schematy dawkowania:

• latanoprost 0,005% raz na dobę
• tymolol 0,5% (lub opcjonalnie 0,25% u pacjentów poniżej 3 lat) dwa razy na dobę

Pierwszorzędowym punktem końcowym w ocenie skuteczności było średnie obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego w stosunku do wartości wyjściowych oceniane w 12. tygodniu badania.¹¹

Wyniki skuteczności w populacji pediatrycznej

Wyniki badania wykazały, że średnie obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego w grupie leczonej latanoprostem i grupie leczonej tymololem było porównywalne. We wszystkich badanych grupach wiekowych (0 do <3 lat, 3 do <12 lat i 12 do <18 lat) średnie obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego w 12. tygodniu było podobne w obu grupach terapeutycznych.¹²

Należy jednak zwrócić uwagę, że dane dotyczące skuteczności w najmłodszej grupie wiekowej (0 do <3 lat) oparto na wynikach uzyskanych tylko u 13 pacjentów leczonych latanoprostem. Co więcej, u 4 pacjentów w wieku 0 do <1 roku nie wykazano żadnej istotnej skuteczności. Brak również danych dotyczących wcześniaków urodzonych przed 36. tygodniem ciąży, co ogranicza możliwość ekstrapolacji wyników na tę populację.¹³

Skuteczność w różnych typach jaskry dziecięcej

Analizując wyniki w podgrupach pacjentów z różnymi typami jaskry, stwierdzono, że obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego u pacjentów z pierwotną jaskrą wrodzoną i/lub jaskrą noworodków (PCG) było podobne w grupach leczonych latanoprostem i tymololem. Również w podgrupie bez pierwotnej jaskry wrodzonej (np. z jaskrą młodzieńczą otwartego kąta, jaskrą w oku bezsoczewkowym) uzyskano wyniki podobne do tych obserwowanych w podgrupie pacjentów z PCG.¹⁴

Tempo obniżania ciśnienia wewnątrzgałkowego u dzieci było porównywalne z obserwowanym u dorosłych – efekt terapeutyczny był widoczny już po pierwszym tygodniu leczenia i utrzymywał się przez cały 12-tygodniowy okres badania.¹⁵

Tabelaryczne zestawienie wyników badania pediatrycznego

Powyższa tabela przedstawia obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego (mmHg) w 12. tygodniu leczenia z podziałem na badane grupy i rozpoznanie wyjściowe. Wartości SE oznaczają błąd standardowy, a PCG oznacza jaskrę pierwotną wrodzoną. Wartości szacunkowe zostały skorygowane w oparciu o model analizy kowariancji (ANCOVA).¹⁶