Właściwości farmakodynamiczne
Lactulosum Aflofarm 7,5 g/15 ml

Właściwości farmakodynamiczne laktulozy

Laktuloza, której formułę chemiczną określa się jako 4-O-β-D-galaktopyranosylo-D-fruktofuranozę, należy do grupy leków przeczyszczających działających osmotycznie (kod ATC: A06AD11). Jest to syntetyczna pochodna laktozy, która w strukturze produktu leczniczego Lactulosum Aflofarm występuje w stężeniu 7,5 g na 15 ml syropu. Mechanizm działania laktulozy opiera się na jej wyjątkowych właściwościach fizjologicznych i metabolicznych w przewodzie pokarmowym.¹

Metabolizm i działanie w przewodzie pokarmowym

Kluczową cechą laktulozy jest jej oporność na działanie enzymów trawiennych występujących w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Laktuloza podana doustnie nie podlega rozkładowi przez enzymy trawienne, a jej wchłanianie z przewodu pokarmowego jest minimalne. Dzięki tym właściwościom laktuloza dociera do okrężnicy w praktycznie niezmienionej postaci, gdzie staje się substratem dla mikroflory jelitowej.²

W okrężnicy zachodzi proces bakteryjnej fermentacji laktulozy, podczas którego bakterie jelitowe rozkładają ją przede wszystkim do kwasu mlekowego oraz w mniejszych ilościach do kwasu mrówkowego i octowego. Te produkty metabolizmu laktulozy odpowiadają za jej działanie farmakologiczne w dwóch głównych mechanizmach:³

• Działanie osmotyczne – produkty metabolizmu laktulozy zwiększają ciśnienie osmotyczne w świetle okrężnicy, co powoduje zatrzymanie wody, rozluźnienie treści jelitowej i w konsekwencji ułatwienie defekacji
• Stymulacja perystaltyki – zakwaszenie środowiska okrężnicy stymuluje ruchy perystaltyczne jelit

Działanie przeczyszczające laktulozy nie następuje natychmiast po podaniu leku. Ze względu na to, że efekt terapeutyczny zależy od dotarcia substancji do okrężnicy i zapoczątkowania tam procesów fermentacyjnych, pełne działanie przeczyszczające pojawia się zwykle po 24-48 godzinach od podania leku.⁴

Wpływ na metabolizm amoniaku

Drugą istotną właściwością farmakodynamiczną laktulozy jest jej wpływ na metabolizm amoniaku, co ma szczególne znaczenie w leczeniu encefalopatii wątrobowej. Mechanizm ten opiera się na dwóch procesach:

1. Jonizacja amoniaku – kwasowe środowisko powstałe w wyniku bakteryjnego rozkładu laktulozy powoduje jonizację amoniaku wytwarzanego w okrężnicy do jonu amonowego (NH₄⁺)
2. Zmniejszenie wchłaniania – zjonizowany amon nie wchłania się z jelita do krwiobiegu i jest wydalany z kałem

Dzięki temu mechanizmowi laktuloza wykazuje zdolność do obniżania stężenia amoniaku we krwi o 25-50%, co stanowi istotny element terapeutyczny w przypadku encefalopatii wątrobowej, gdzie toksyczne działanie amoniaku na ośrodkowy układ nerwowy odgrywa kluczową rolę w patogenezie choroby.⁵

Charakterystyka produktu leczniczego

Lactulosum Aflofarm w postaci syropu zawiera w 15 ml 7,5 g laktulozy ciekłej jako substancję czynną. Skład produktu zawiera również szereg substancji pomocniczych, w tym galaktozę (2454 mg/15 ml), laktozę (1636 mg/15 ml), fruktozę (163,6 mg/15 ml) oraz w mniejszych ilościach sodu benzoesan (28,35 mg/15 ml), alkohol etylowy (ok. 0,934 mg/15 ml) i alkohol benzylowy (0,038 mg/15 ml).⁶

Obecność cukrów prostych i disacharydów w składzie produktu wynika z właściwości laktulozy jako syntetycznej pochodnej laktozy i jej częściowej hydrolizy podczas procesu produkcji. Te substancje pomocnicze należy uwzględnić przy stosowaniu produktu u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów (np. nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, niedobór laktazy) lub cukrzycą.