Działania niepożądane
Kidofen max 250 mg/5 ml
Ibuprofen w zawiesinie doustnej Kidofen max, stosowany zarówno w dawkach do 1200 mg na dobę krótkotrwale, jak i w wyższych dawkach (do 2400 mg na dobę) w terapii długoterminowej u pacjentów z chorobami reumatycznymi, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z dużą zmiennością międzyosobniczą i zależnością od dawki. Najczęściej obserwuje się dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w tym ryzyko krwawienia, choroby wrzodowej, perforacji oraz poważnych powikłań, które mogą prowadzić do zgonu, zwłaszcza u osób starszych. Istotne jest także niewielkie zwiększenie ryzyka tętniczych incydentów zatorowo-zakrzepowych, takich jak zawał mięśnia sercowego i udar mózgu, szczególnie przy dawkach 2400 mg/dobę. Pacjenci powinni być poinformowani o konieczności natychmiastowego przerwania leczenia w przypadku objawów reakcji nadwrażliwości, silnego bólu w nadbrzuszu, krwawych wymiotów lub smolistych stolców, a także o potrzebie regularnej kontroli morfologii krwi podczas długotrwałej terapii.
Działania niepożądane leku Kidofen max (250 mg/5 ml)
Poniższa analiza przedstawia szczegółowy opis działań niepożądanych związanych ze stosowaniem ibuprofenu w zawiesinie doustnej Kidofen max. Należy zwrócić uwagę, że opisane działania niepożądane obejmują zarówno te obserwowane przy krótkotrwałym stosowaniu dawek do 1200 mg ibuprofenu doustnie, jak również te zaobserwowane podczas długotrwałej terapii wyższymi dawkami u pacjentów z chorobami reumatycznymi.1
Charakterystyka ogólna działań niepożądanych
Działania niepożądane ibuprofenu charakteryzują się dużą zmiennością międzyosobniczą i w większości przypadków są zależne od zastosowanej dawki. Najczęściej obserwowane są dolegliwości dotyczące przewodu pokarmowego.2
Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego, które jest ściśle zależne od wysokości dawki oraz czasu stosowania leku. W skrajnych przypadkach może dojść do choroby wrzodowej żołądka, perforacji lub krwawienia z przewodu pokarmowego, które w niektórych sytuacjach mogą zakończyć się zgonem, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku.3
Badania kliniczne wskazują, że stosowanie ibuprofenu, zwłaszcza w wysokich dawkach (2400 mg na dobę), może wiązać się z niewielkim zwiększeniem ryzyka występowania tętniczych incydentów zatorowo-zakrzepowych, takich jak zawał mięśnia sercowego czy udar mózgu.4
Wskazówki dla pacjentów
W trakcie terapii ibuprofenem pacjent powinien zostać poinstruowany o konieczności natychmiastowego przerwania leczenia i kontaktu z lekarzem w przypadku wystąpienia:5
- Objawów reakcji nadwrażliwości (mogą wystąpić nawet po pierwszym zastosowaniu leku)
- Silnego bólu w nadbrzuszu
- Krwawych wymiotów
- Smolistych stolców6
Podczas długotrwałego leczenia należy regularnie kontrolować morfologię krwi.7
Działania niepożądane związane z zakażeniami
Stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, w tym ibuprofenu, może wiązać się z wystąpieniem stanów zapalnych związanych z zakażeniem (np. martwicze zapalenie powięzi), co prawdopodobnie wynika z mechanizmu działania tych leków.8
Jeśli podczas stosowania ibuprofenu pojawią się lub nasilą objawy zakażenia, pacjent powinien niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Konieczna jest wówczas ocena wskazań do zastosowania leczenia przeciwbakteryjnego lub antybiotykoterapii.9
Wybrane działania niepożądane ibuprofenu
Wśród szczególnie istotnych działań niepożądanych ibuprofenu należy wymienić:
Reakcje nadwrażliwości – mogą przybierać różne postaci, w tym: nieswoiste reakcje alergiczne i anafilaksję, zaburzenia dróg oddechowych (astma, zaostrzenie astmy, skurcz oskrzeli, duszność) oraz różnorodne zmiany skórne (wysypki, świąd, pokrzywka, plamica, obrzęk naczynioruchowy, a w rzadszych przypadkach złuszczające i pęcherzowe dermatozy, w tym toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Johnsona i rumień wielopostaciowy).10
Aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – patogeneza tego powikłania nie została w pełni wyjaśniona, ale dostępne dane wskazują na mechanizm immunologiczny (związek czasowy z przyjmowaniem leku i ustępowanie objawów po jego odstawieniu). Pojedyncze przypadki tej reakcji odnotowano u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi (np. toczeń rumieniowaty układowy, mieszana choroba tkanki łącznej). Objawy mogą obejmować: sztywność karku, ból głowy, nudności, wymioty, gorączkę i zaburzenia świadomości.11
Szczegółowa tabela działań niepożądanych
Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane ibuprofenu (Kidofen max) z uwzględnieniem częstości ich występowania oraz układów narządowych, których dotyczą. Częstość działań niepożądanych określono następująco: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000 do <1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).12
| Układ narządowy | Częstość | Działanie niepożądane | Opis |
|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Bardzo rzadko | Zaostrzenie stanów zapalnych związanych z zakażeniem | Może wystąpić podczas zakażenia wirusem ospy wietrznej (np. martwicze zapalenie powięzi); w wyjątkowych przypadkach mogą rozwinąć się ciężkie zakażenia skóry i powikłania dotyczące tkanek miękkich.13 |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Bardzo rzadko | Zaburzenia układu krwiotwórczego | Mogą obejmować: niedokrwistość, leukopenię, małopłytkowość, pancytopenię, agranulocytozę. Pierwsze objawy to: gorączka, ból gardła, powierzchowne owrzodzenia jamy ustnej, objawy grypopodobne, silne zmęczenie, niewyjaśnione krwawienie i siniaki. W takich przypadkach pacjent powinien natychmiast przerwać leczenie i skonsultować się z lekarzem. Nie należy samodzielnie stosować leków przeciwbólowych ani przeciwgorączkowych.14 |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Niezbyt często | Reakcje nadwrażliwości | Mogą obejmować pokrzywkę i świąd.15 |
| Bardzo rzadko | Ciężkie reakcje nadwrażliwości | Objawy mogą obejmować: obrzęk twarzy, języka lub krtani, duszność, częstoskurcz, spadek ciśnienia krwi (anafilaksja, obrzęk naczynioruchowy lub ciężki wstrząs), nasilenie objawów astmy.16 | |
| Częstość nieznana | Reaktywność dróg oddechowych | Może obejmować astmę, skurcz oskrzeli, duszność.17 | |
| Zaburzenia psychiczne | Bardzo rzadko | Reakcje psychotyczne i depresja | Mogą wystąpić jako reakcja na długotrwałe stosowanie ibuprofenu.18 |
| Zaburzenia układu nerwowego | Niezbyt często | Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego | Mogą obejmować: ból głowy, zawroty głowy, bezsenność, pobudzenie, drażliwość lub zmęczenie.19 |
| Bardzo rzadko | Aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych | Szczególnie u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi – opisane wyżej.20 | |
| Zaburzenia oka | Niezbyt często | Zaburzenia widzenia | Mogą obejmować przejściowe zaburzenia ostrości widzenia.21 |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Rzadko | Szumy uszne | Subiektywne odczuwanie dźwięków bez zewnętrznego bodźca akustycznego.22 |
| Zaburzenia serca | Bardzo rzadko | Niewydolność serca, kołatanie serca, obrzęki, zawał mięśnia sercowego | Związane z długotrwałym stosowaniem ibuprofenu, szczególnie w wysokich dawkach.23 |
| Częstość nieznana | Zespół Kounisa | Ostry zespół wieńcowy związany z reakcją alergiczną.24 | |
| Zaburzenia naczyniowe | Bardzo rzadko | Nadciśnienie tętnicze, zapalenie naczyń | Może wystąpić lub nasilić się istniejące nadciśnienie; zapalenie naczyń może być częścią reakcji autoimmunologicznej.25 |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Często | Dolegliwości ze strony układu pokarmowego | Obejmują: ból brzucha, nudności, niestrawność, biegunkę, wzdęcia z oddawaniem gazów, zaparcia, zgagę, wymioty, niewielką utratę krwi z przewodu pokarmowego (która w wyjątkowych przypadkach może prowadzić do niedokrwistości).26 |
| Niezbyt często | Poważne powikłania żołądkowo-jelitowe | Owrzodzenie żołądka i/lub dwunastnicy, perforacja lub krwotok z przewodu pokarmowego, wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zaostrzenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Crohna, zapalenie błony śluzowej żołądka.27 | |
| Bardzo rzadko | Rzadkie powikłania żołądkowo-jelitowe | Zapalenie przełyku, zapalenie trzustki, tworzenie się przeponopodobnych zwężeń jelita.28 | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Bardzo rzadko | Hepatotoksyczność | Zaburzenia czynności wątroby, uszkodzenie wątroby (szczególnie podczas długotrwałego leczenia), niewydolność wątroby, ostre zapalenie wątroby.29 |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Niezbyt często | Różne wysypki skórne | Mogą przybierać różny charakter morfologiczny.30 |
| Bardzo rzadko | Ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR) | Obejmują: złuszczające zapalenie skóry, zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka; może wystąpić także łysienie.31 | |
| Częstość nieznana | Inne reakcje skórne | Polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS), ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP), reakcje nadwrażliwości na światło.32 | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Rzadko | Uszkodzenie tkanki nerek | Może obejmować martwicę brodawek nerkowych i powodować zwiększenie stężenia mocznika we krwi.33 |
| Bardzo rzadko | Inne zaburzenia nerkowe | Tworzenie się obrzęków (zwłaszcza u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym lub niewydolnością nerek), zespół nerczycowy, śródmiąższowe zapalenie nerek, któremu może towarzyszyć ostra niewydolność nerek.34 | |
| Badania | Rzadko | Zmniejszenie stężenia hemoglobiny | Może być związane z przewlekłym krwawieniem z przewodu pokarmowego.35 |
Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi
Powikłania żołądkowo-jelitowe
Najpoważniejsze zagrożenia związane ze stosowaniem ibuprofenu dotyczą układu pokarmowego. Należy szczególnie podkreślić ryzyko wystąpienia:36
- Krwawienia z przewodu pokarmowego – mogą przebiegać jawnie (krwawe wymioty, smoliste stolce) lub utajenie, prowadząc do niedokrwistości z niedoboru żelaza
- Choroby wrzodowej żołądka i/lub dwunastnicy – ze zwiększonym ryzykiem perforacji
- Perforacji przewodu pokarmowego – stanowiącej bezpośrednie zagrożenie życia
- Zaostrzenia nieswoistych chorób zapalnych jelit – u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego lub chorobą Leśniowskiego-Crohna
Reakcje nadwrażliwości i powikłania skórne
Szczególnie niebezpieczne są ciężkie reakcje nadwrażliwości i poważne powikłania skórne:37
- Reakcje anafilaktyczne – mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego, stanowiącego bezpośrednie zagrożenie życia
- Obrzęk naczynioruchowy – szczególnie niebezpieczny przy lokalizacji w obrębie dróg oddechowych
- Zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka – ciężkie, potencjalnie śmiertelne choroby skóry charakteryzujące się pęcherzami i złuszczaniem naskórka
- Zespół DRESS (polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnymi) – ciężka reakcja układowa z zajęciem narządów wewnętrznych
Powikłania sercowo-naczyniowe
Długotrwałe stosowanie ibuprofenu, zwłaszcza w wysokich dawkach, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem:38
- Zawału mięśnia sercowego
- Udaru mózgu
- Niewydolności serca
- Nadciśnienia tętniczego lub zaostrzenia już istniejącego nadciśnienia
Powikłania nerkowe
Ibuprofem może powodować:39
- Martwicę brodawek nerkowych – szczególnie przy długotrwałym stosowaniu
- Śródmiąższowe zapalenie nerek – mogące prowadzić do ostrej niewydolności nerek
- Zespół nerczycowy – charakteryzujący się masywnym białkomoczem i obrzękami
Powikłania hematologiczne
Bardzo rzadko ibuprofem może powodować zaburzenia układu krwiotwórczego:40
- Agranulocytozę – prowadzącą do zwiększonego ryzyka ciężkich zakażeń
- Małopłytkowość – zwiększającą ryzyko krwawień
- Niedokrwistość – występującą w mechanizmie bezpośredniego działania na układ krwiotwórczy lub jako następstwo przewlekłych krwawień z przewodu pokarmowego
- Pancytopenię – drastyczne zmniejszenie liczby wszystkich komórek krwi
Powikłania neurologiczne
Szczególnym powikłaniem neurologicznym jest aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, które może wystąpić zwłaszcza u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi. Jest to stan wymagający natychmiastowej diagnostyki różnicowej z bakteryjnym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych.41
Powikłania wątrobowe
Bardzo rzadko podczas leczenia ibuprofenem może dojść do hepatotoksyczności objawiającej się:42
- Zaburzeniami czynności wątroby
- Ostrym zapaleniem wątroby
- Niewydolnością wątroby – stanowiącą bezpośrednie zagrożenie życia
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania