Przedawkowanie ibuprofenu

Przedawkowanie ibuprofenu stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjentów. Pojawienie się objawów toksyczności zależy od przyjętej dawki, przy czym reakcja na przedawkowanie różni się w zależności od wieku pacjenta. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku dzieci, u których już dawka przekraczająca 400 mg/kg masy ciała może wywołać objawy toksyczne. Nawet dawki powyżej 100 mg/kg nie powinny być bagatelizowane ze względu na ryzyko wystąpienia działań toksycznych. W przypadku dorosłych zależność dawka-odpowiedź jest mniej jednoznaczna.¹

Okres półtrwania ibuprofenu w organizmie w przypadku przedawkowania wynosi od 1,5 do 3 godzin, co oznacza, że objawy toksyczności mogą utrzymywać się przez kilka godzin od momentu przyjęcia zbyt dużej dawki leku.²

Objawy przedawkowania

Manifestacja kliniczna przedawkowania ibuprofenu może być zróżnicowana. U większości pacjentów, którzy przyjęli klinicznie istotne ilości niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), w tym ibuprofenu, początkowo występują dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego takie jak nudności, wymioty, ból w okolicy nadbrzusza, a rzadziej biegunka.³

W obrazie klinicznym przedawkowania ibuprofenu mogą również wystąpić objawy neurologiczne, takie jak szumy uszne i bóle głowy. U niektórych pacjentów może dojść do krwawienia z przewodu pokarmowego, co stanowi poważne powikłanie.⁴

W przypadku cięższych zatruć ibuprofenem, działanie toksyczne manifestuje się przede wszystkim w ośrodkowym układzie nerwowym. Obserwuje się wtedy senność, niekiedy pobudzenie psychoruchowe i dezorientację, a w skrajnych przypadkach może rozwinąć się śpiączka. U części pacjentów mogą wystąpić drgawki, które są objawem znacznego zatrucia.⁵

Przy ciężkim zatruciu ibuprofenem może dojść do wystąpienia kwasicy metabolicznej oraz wydłużenia czasu protrombinowego/INR, co jest prawdopodobnie spowodowane zaburzeniami działania krążących we krwi czynników krzepnięcia. U pacjentów mogą rozwinąć się również ostry uszkodzenie nerek i wątroby. U osób chorujących na astmę przedawkowanie ibuprofenu może prowadzić do zaostrzenia tej choroby.⁶

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania ibuprofenu nie istnieje swoiste antidotum, dlatego leczenie ma charakter objawowy i wspomagający. Podstawowe elementy postępowania obejmują:⁷

• Zapewnienie drożności dróg oddechowych – kluczowy element wstępnego postępowania, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami świadomości
• Monitorowanie czynności serca i parametrów życiowych – należy prowadzić do czasu ustabilizowania się stanu pacjenta
• Dekontaminacja przewodu pokarmowego – jeśli pacjent zgłosi się w ciągu 1 godziny od spożycia potencjalnie toksycznej ilości leku, należy rozważyć doustne podanie węgla aktywnego⁸

W przypadku gdy ibuprofen został już wchłonięty, można zastosować substancje alkaliczne, które ułatwią wydalanie kwasu ibuprofenowego z moczem.⁹

Szczególne postępowanie wymagane jest w przypadku wystąpienia specyficznych objawów przedawkowania:

• Drgawki – jeśli są częste lub przedłużające się, należy zastosować dożylnie diazepam lub lorazepam¹⁰
• Zaostrzenie astmy – wymaga podania środków rozszerzających oskrzela¹¹

W ciężkich przypadkach przedawkowania konieczne może być wdrożenie intensywnej terapii, w tym wspomagania funkcji nerek i wątroby, korekty zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej oraz zaburzeń krzepnięcia. Ze względu na możliwość wystąpienia wielonarządowych powikłań, pacjenci z ciężkim zatruciem ibuprofenem powinni być leczeni w oddziałach intensywnej terapii.