Działania niepożądane ibuprofenu

Działania niepożądane ibuprofenu obejmują szeroki zakres objawów, które mogą wystąpić podczas terapii tym lekiem. Lista przedstawiona poniżej uwzględnia zarówno działania niepożądane obserwowane podczas krótkotrwałego stosowania dawek dobowych do 1200 mg dla postaci doustnych i 1800 mg w przypadku czopków, jak również te, które ujawniają się podczas długotrwałej terapii dużymi dawkami.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Działania niepożądane ibuprofenu najczęściej dotyczą przewodu pokarmowego. Ich występowanie i nasilenie zwykle zależą od dawki – szczególnie istotne jest to w przypadku ryzyka krwawienia z przewodu pokarmowego, które wzrasta wraz z dawką i czasem stosowania leku.²

Warto zwrócić uwagę, że badania kliniczne sugerują związek między stosowaniem ibuprofenu w dużych dawkach (2400 mg/dobę) a niewielkim zwiększeniem ryzyka wystąpienia tętniczych incydentów zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego czy udar mózgu.³

Wyszczególnienie działań niepożądanych według układów

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Należą do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych po zastosowaniu ibuprofenu. Występują często i obejmują: bóle brzucha, nudności, zaburzenia trawienia, biegunkę, wzdęcia, zaparcia, zgagę, wymioty oraz niewielką utratę krwi z przewodu pokarmowego (która w wyjątkowych przypadkach może prowadzić do anemii).⁴

Niezbyt często mogą wystąpić: wrzody żołądka, perforacja lub krwawienie z przewodu pokarmowego, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, zaostrzenie zapalenia jelita grubego i choroby Leśniowskiego-Crohna, zapalenie błony śluzowej żołądka.⁵

Bardzo rzadko ibuprofen może powodować zapalenie przełyku, tworzenie się przeponopodobnych zwężeń w jelitach oraz zapalenie trzustki.⁶

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Niezbyt często występują różnego rodzaju wysypki skórne.⁷

Bardzo rzadko ibuprofen może powodować ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR), w tym rumień wielopostaciowy, złuszczające zapalenie skóry, zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Odnotowano również przypadki łysienia.⁸

Z nieznaną częstością mogą wystąpić: polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS), ostra uogólniona osutka krostowa (AGEP) oraz reakcje nadwrażliwości na światło.⁹

Zaburzenia układu immunologicznego

Niezbyt często mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, pokrzywka i świąd.¹⁰

Bardzo rzadko ibuprofen może powodować ciężkie reakcje nadwrażliwości, których objawy mogą obejmować: obrzęk twarzy, języka lub krtani, duszność, częstoskurcz, spadek ciśnienia krwi (anafilaksja, obrzęk naczynioruchowy lub ciężki wstrząs). Może również dochodzić do zaostrzenia astmy.¹¹

Z nieznaną częstością może wystąpić nadreaktywność układu oddechowego, np. astma, zaostrzenie astmy, skurcz oskrzeli, duszność.¹²

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Bardzo rzadko ibuprofen może powodować zaburzenia czynności wątroby, uszkodzenie wątroby (szczególnie podczas długotrwałego leczenia), niewydolność wątroby i ostre zapalenie wątroby.¹³

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Rzadko występuje uszkodzenie tkanki nerek (martwica brodawek nerkowych), zwiększone stężenie mocznika we krwi oraz zwiększone stężenie kwasu moczowego we krwi.¹⁴

Bardzo rzadko mogą tworzyć się obrzęki, szczególnie u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym lub niewydolnością nerek. Możliwe jest również wystąpienie zespołu nerczycowego, śródmiąższowego zapalenia nerek, któremu może towarzyszyć ostra niewydolność nerek.¹⁵

Zaburzenia układu nerwowego

Niezbyt często mogą wystąpić zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak ból głowy, zawroty głowy, bezsenność, pobudzenie, drażliwość lub zmęczenie.¹⁶

Bardzo rzadko może dojść do jałowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.¹⁷

Pozostałe działania niepożądane

Bardzo rzadko mogą wystąpić:

• Zaburzenia krwiotworzenia¹⁸
• Zaburzenia psychotyczne, depresja¹⁹
• Niewydolność serca, kołatanie serca, obrzęki, zawał mięśnia sercowego²⁰
• Nadciśnienie tętnicze, zapalenie naczyń²¹
• Obniżenie stężenia hemoglobiny²²

Rzadko mogą wystąpić szumy uszne i zaburzenia słuchu.²³

Niezbyt często mogą pojawić się zaburzenia widzenia.²⁴

Z nieznaną częstością może wystąpić:

• Zespół Kounisa²⁵
• Reaktywność dróg oddechowych, w tym astma, skurcz oskrzeli lub duszność.²⁶

Szczególne uwagi dotyczące wybranych działań niepożądanych

Zaburzenia układu krwiotwórczego

Zaburzenia układu krwiotwórczego mogą obejmować anemię, leukopenię, trombocytopenię, pancytopenię i agranulocytozę. Pierwsze objawy tych zaburzeń to: gorączka, ból gardła, powierzchowne owrzodzenia jamy ustnej, objawy grypopodobne, silne wyczerpanie, niewyjaśnione krwawienie i zasinienia skóry. W przypadku wystąpienia takich objawów pacjent powinien odstawić produkt leczniczy, unikać samodzielnego leczenia lekami przeciwbólowymi lub przeciwgorączkowymi oraz niezwłocznie skonsultować się z lekarzem.²⁷

Reakcje nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości po zastosowaniu ibuprofenu mogą obejmować:

• nieswoiste reakcje alergiczne i anafilaksję
• reakcje ze strony układu oddechowego, takie jak astma, zaostrzenie astmy, skurcz oskrzeli lub duszność
• różne zaburzenia skórne, w tym wysypki różnego typu, świąd, pokrzywkę, plamicę, obrzęk naczynioruchowy, a rzadziej dermatozy złuszczające i pęcherzowe (w tym nekrolizę naskórka i rumień wielopostaciowy)²⁸

Jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Mechanizm chorobotwórczy polekowego jałowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych nie jest w pełni poznany, jednak dostępne dane wskazują na reakcję nadwrażliwości. Podczas leczenia ibuprofenem obserwowano pojedyncze przypadki wystąpienia objawów jałowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (takich jak sztywność karku, ból głowy, nudności, wymioty, gorączka lub dezorientacja) u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami autoimmunologicznymi (takimi jak toczeń rumieniowaty układowy, mieszana choroba tkanki łącznej).²⁹

Tabela działań niepożądanych

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.³⁰