Przeciwwskazania stosowania leku Gelatum Aluminii Phosphorici Aflofarm

Lek Gelatum Aluminii Phosphorici Aflofarm w postaci zawiesiny doustnej (45 mg/g) zawiera jako substancję czynną glinu fosforan żel (Aluminii phosphatis liquamen). Przed jego zastosowaniem u pacjenta należy upewnić się, że nie występują przeciwwskazania do jego używania. Przeciwwskazania te można podzielić na dwie główne kategorie, które zostaną szczegółowo omówione poniżej.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Pierwszym bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania leku Gelatum Aluminii Phosphorici Aflofarm jest nadwrażliwość na substancję czynną (glinu fosforan żel) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. Należy zwrócić szczególną uwagę na to, że preparat zawiera kilka substancji pomocniczych o znanym działaniu, które mogą wywołać reakcje nadwrażliwości u predysponowanych pacjentów:²

• Sacharoza (7350 mg w 15 ml zawiesiny) – u pacjentów z nietolerancją sacharozy lub fruktozy
• Benzoesan sodu (73,5 mg w 15 ml zawiesiny) – znany alergen, który może wywoływać reakcje nadwrażliwości
• Sód (17,474 mg w 15 ml zawiesiny) – istotne przy ograniczeniach podaży sodu

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów sugerujących reakcję nadwrażliwości (takich jak wysypka, świąd, obrzęk, trudności w oddychaniu) podczas stosowania preparatu, należy natychmiast przerwać jego podawanie i skonsultować się z lekarzem.³

Przewlekła niewydolność nerek

Drugim bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania leku Gelatum Aluminii Phosphorici Aflofarm jest przewlekła niewydolność nerek, szczególnie u pacjentów poddawanych dializoterapii. Jest to niezwykle istotne przeciwwskazanie ze względu na potencjalne ryzyko kumulacji związków glinu w organizmie.⁴

U pacjentów z niewydolnością nerek wydalanie związków glinu jest znacząco upośledzone, co może prowadzić do jego kumulacji w tkankach organizmu. Długotrwałe stosowanie preparatów zawierających glin u osób z przewlekłą niewydolnością nerek może powodować szereg poważnych powikłań, w tym:

• Encefalopatię glinową – zespół neurologiczny charakteryzujący się postępującymi zaburzeniami mowy, orientacji, funkcji poznawczych i motorycznych
• Osteomalację – zaburzenie mineralizacji kości prowadzące do ich zwiększonej łamliwości
• Miopatię – osłabienie mięśniowe i zaburzenia funkcji mięśni
• Niedokrwistość mikrocytarną – spowodowaną zaburzeniem syntezy hemu przez glin

Szczególnie wysokie ryzyko toksyczności glinowej występuje u pacjentów dializowanych, u których mechanizmy eliminacji glinu są dodatkowo zaburzone przez sam proces dializy. Z tego powodu stosowanie preparatu u tych pacjentów jest bezwzględnie przeciwwskazane.⁵

Sytuacje, kiedy należy odradzić stosowanie leku

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją również sytuacje kliniczne, w których stosowanie preparatu Gelatum Aluminii Phosphorici Aflofarm powinno być odradzane ze względu na potencjalne ryzyko dla pacjenta:

Ostra niewydolność nerek

Chociaż w charakterystyce produktu leczniczego wymieniona jest tylko przewlekła niewydolność nerek jako przeciwwskazanie, należy zachować szczególną ostrożność również w przypadku ostrej niewydolności nerek. Taka sytuacja również może prowadzić do zaburzeń wydalania glinu i jego potencjalnej kumulacji.⁶

Pacjenci o zwiększonej podatności na działania niepożądane

Należy rozważyć odradzenie stosowania preparatu Gelatum Aluminii Phosphorici Aflofarm u następujących grup pacjentów:

• Pacjenci z cukrzycą – ze względu na wysoką zawartość sacharozy (7350 mg w 15 ml zawiesiny)
• Pacjenci z hipernatremią lub na diecie niskosodowej – ze względu na zawartość sodu (17,474 mg w 15 ml)
• Pacjenci z ciężkimi chorobami wątroby – ze względu na możliwe zaburzenia metabolizmu związków glinu
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią – z powodu braku wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa

W powyższych przypadkach należy dokładnie rozważyć stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka i jeśli to możliwe, zaproponować alternatywne metody leczenia.⁷

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Przed przepisaniem leku Gelatum Aluminii Phosphorici Aflofarm zaleca się:

1. Dokładny wywiad w kierunku reakcji nadwrażliwości na składniki preparatu
2. Ocenę funkcji nerek, w tym oznaczenie parametrów takich jak kreatynina i eGFR
3. Informowanie pacjentów o konieczności przerwania leczenia w przypadku wystąpienia objawów niepożądanych
4. Rozważenie alternatywnych metod leczenia u pacjentów z grupy ryzyka

Należy pamiętać, że forma leku (zawiesina doustna) może podlegać częściowej sedymentacji, która ustępuje po wstrząśnięciu butelki. Nie stanowi to jednak przeciwwskazania do stosowania leku, a jedynie wymaga poinformowania pacjenta o konieczności wstrząśnięcia butelki przed użyciem.⁸