Działania niepożądane kwasu acetylosalicylowego

Kwas acetylosalicylowy, substancja czynna leku Etopiryna PRO, może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i dotyczących wielu układów organizmu. Należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalne zagrożenia związane z jego stosowaniem, szczególnie w przypadku leczenia długotrwałego.¹

Zaburzenia hematologiczne

W obrębie układu krwiotwórczego kwas acetylosalicylowy może powodować poważne zaburzenia, w tym małopłytkowość, która zwiększa ryzyko krwawień. Obserwuje się również wydłużenie czasu krwawienia oraz czasu protrombinowego, co ma istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza u pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym. Długotrwałe stosowanie leku może prowadzić do niedokrwistości z niedoboru żelaza wskutek mikrokrwawień z przewodu pokarmowego.²

U pacjentów z genetycznym niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej kwas acetylosalicylowy może wywoływać niedokrwistość hemolityczną. Ponadto odnotowano przypadki leukopenii, agranulocytozy oraz eozynopenii.³

Reakcje nadwrażliwości

Kwas acetylosalicylowy może wywoływać szereg reakcji nadwrażliwości, od łagodnych po zagrażające życiu. Do najpoważniejszych należą reakcje anafilaktyczne i wstrząs anafilaktyczny. U pacjentów ze skłonnością do alergii może wystąpić skurcz oskrzeli, obrzęk alergiczny i obrzęk naczynioruchowy. Reakcje te mogą pojawić się nawet po pierwszym podaniu leku.⁴

Zaburzenia neurologiczne

W obrębie układu nerwowego najczęściej występują szumy uszne, które są zazwyczaj objawem przedawkowania. Mogą również pojawić się zaburzenia słuchu i zawroty głowy. Szczególnie niebezpieczne są krwawienia mózgowe i wewnątrzczaszkowe, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.⁵

Warto zaznaczyć, że długotrwałe stosowanie produktów zawierających kwas acetylosalicylowy może powodować bóle głowy, które mogą narastać po przyjęciu kolejnych dawek.⁶

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

W zakresie układu sercowo-naczyniowego kwas acetylosalicylowy może prowadzić do niewydolności serca, nadciśnienia oraz różnego rodzaju krwawień – w tym krwawień operacyjnych, krwiaków i krwawień mięśniowych.⁷⁸

Zaburzenia układu oddechowego

W obrębie układu oddechowego obserwuje się krwawienia z nosa, astmę analgetyczną, zapalenie błony śluzowej nosa oraz jej przekrwienie.⁹

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe należą do najczęściej występujących działań niepożądanych kwasu acetylosalicylowego. Obejmują one niestrawność, zgagę, uczucie pełności w nadbrzuszu, nudności, wymioty, brak łaknienia i bóle brzucha. Poważniejsze działania niepożądane to krwawienia z przewodu pokarmowego, uszkodzenie błony śluzowej żołądka, uczynnienie choroby wrzodowej, perforacje oraz stany zapalne przewodu pokarmowego.¹⁰

Szczególnie istotna jest informacja, że owrzodzenie żołądka występuje u około 15% pacjentów długotrwale przyjmujących kwas acetylosalicylowy, co stanowi poważne powikłanie terapii.¹¹

Zaburzenia wątroby

Kwas acetylosalicylowy może powodować ogniskową martwicę komórek wątrobowych, tkliwość i powiększenie wątroby. Te działania niepożądane występują szczególnie często u pacjentów z młodzieńczym reumatoidalnym zapaleniem stawów, układowym toczniem rumieniowatym, gorączką reumatyczną lub chorobą wątroby w wywiadzie. Odnotowano również przemijające zwiększenie aktywności aminotransferaz w surowicy, fosfatazy alkalicznej i stężenia bilirubiny.¹²

Zaburzenia skórne

W zakresie skóry i tkanki podskórnej mogą wystąpić wysypka, pokrzywka i świąd, będące objawami nadwrażliwości na kwas acetylosalicylowy.¹³

Zaburzenia nerkowe

Kwas acetylosalicylowy może wywierać niekorzystny wpływ na nerki, powodując białkomocz, obecność leukocytów i erytrocytów w moczu, a w cięższych przypadkach martwicę brodawek nerkowych, śródmiąższowe zapalenie nerek oraz krwawienia w obrębie układu moczopłciowego. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzenia czynności nerek, a nawet ostrej niewydolności nerek.¹⁴

Tabela działań niepożądanych kwasu acetylosalicylowego

Monitorowanie bezpieczeństwa stosowania leku

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu niezwykle istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.¹⁵

Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, e-mail: [email protected]) lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.¹⁶