Działania niepożądane leku Etadron (eksemestan) – wprowadzenie

Eksemestan w dawce standardowej 25 mg/dobę jest zazwyczaj dobrze tolerowany przez pacjentów, a obserwowane działania niepożądane mają najczęściej charakter łagodny do umiarkowanego. W trakcie leczenia uzupełniającego u pacjentek z wczesnym rakiem piersi, odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wynosił 7,4%. W przypadku pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi współczynnik ten był znacznie niższy i wynosił 2,8%.¹

Wiele z obserwowanych działań niepożądanych można przypisać zmniejszeniu stężenia estrogenów, co stanowi farmakologiczny efekt działania leku. Należy pamiętać, że profil bezpieczeństwa eksemestanu został ustalony zarówno na podstawie badań klinicznych, jak i obserwacji po wprowadzeniu produktu do obrotu.²

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych u pacjentek z wczesnym rakiem piersi otrzymujących leczenie uzupełniające eksemestanem należą: uderzenia gorąca (22%), bóle stawów (18%) oraz zmęczenie (16%). W przypadku pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi, najczęściej raportowano uderzenia gorąca (14%) i nudności (12%).³

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Eksemestan może powodować zmiany w obrazie krwi u pacjentek. Bardzo często obserwuje się leukopenię, czyli zmniejszenie liczby białych krwinek, a często trombocytopenię (zmniejszenie liczby płytek krwi). Z częstością nieznaną raportowano zmniejszenie liczby limfocytów. U około 20% pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi odnotowywano sporadycznie zmniejszenie liczby limfocytów, szczególnie u osób z wcześniej występującą limfopenią. Co istotne, średnia liczba limfocytów u tych pacjentek nie ulegała znaczącym zmianom w czasie leczenia i nie odnotowano zwiększonej częstości współwystępujących zakażeń wirusowych.⁴

Zaburzenia układu immunologicznego

Stosunkowo rzadko (niezbyt często) występują reakcje nadwrażliwości na składniki leku.⁵

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

W trakcie terapii eksemestanem często obserwuje się jadłowstręt. W badaniu IES (Intergroup Exemestane Study) stosowanie eksemestanu wiązało się z większą częstością hipercholesterolemii w porównaniu z tamoksyfenem (3,7% vs 2,1%). Innym istotnym działaniem metabolicznym jest zmniejszenie stężenia frakcji HDL cholesterolu w osoczu (o około 7-9%) oraz zmniejszenie stężenia apolipoproteiny A1 (o 5-6%). Kliniczne znaczenie tych zmian w profilu lipidowym nie zostało jednoznacznie ustalone.⁶

Zaburzenia psychiczne

Bardzo często u pacjentek stosujących eksemestan występują zaburzenia snu w postaci bezsenności oraz depresja. W badaniu IES bezsenność zgłaszało 12,9% pacjentek stosujących eksemestan w porównaniu do 9,0% stosujących tamoksyfen.⁷

Zaburzenia układu nerwowego

Do bardzo częstych działań niepożądanych w obrębie układu nerwowego należą bóle głowy i zawroty głowy. Często występuje zespół cieśni nadgarstka oraz parestezje (zaburzenia czucia objawiające się drętwieniem, mrowieniem lub pieczeniem). Rzadko zgłaszana jest senność. W badaniu IES bóle głowy zgłaszało 13,6% pacjentek stosujących eksemestan i 11,2% stosujących tamoksyfen, natomiast zawroty głowy odpowiednio 10,0% i 8,8% pacjentek.⁸

Zaburzenia naczyniowe

Jednym z najbardziej charakterystycznych działań niepożądanych eksemestanu są uderzenia gorąca, które występują bardzo często. W badaniu IES uderzenia gorąca zgłaszało 21,8% pacjentek leczonych eksemestanem w porównaniu do 20,1% pacjentek stosujących tamoksyfen.⁹

Zaburzenia żołądka i jelit

W zakresie układu pokarmowego bardzo często występują bóle brzucha i nudności, a często wymioty, zaparcia, dyspepsja (niestrawność) oraz biegunka. Z większą częstością niż przy stosowaniu tamoksyfenu występuje choroba wrzodowa żołądka (0,7% vs <0,1%). Należy zaznaczyć, że większość pacjentek z chorobą wrzodową żołądka leczonych eksemestanem otrzymywała jednocześnie lub w przeszłości niesteroidowe leki przeciwzapalne.¹⁰

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Bardzo często obserwuje się zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zwiększenie stężenia bilirubiny we krwi oraz zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej we krwi. Rzadko występuje zapalenie wątroby i zapalenie wątroby z cholestazą.¹¹

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Do bardzo częstych objawów skórnych należy zwiększone pocenie. Często występują: wysypka, łysienie, pokrzywka i świąd. Rzadko może pojawić się ostra uogólniona osutka krostkowa. W badaniu IES zwiększone pocenie zgłaszało 12,0% pacjentek leczonych eksemestanem w porównaniu do 10,6% pacjentek stosujących tamoksyfen.¹²

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Bardzo często podczas leczenia eksemestanem występują bóle stawów i bóle kostno-mięśniowe. Do tej grupy działań niepożądanych zalicza się: bóle stawowe, rzadziej bóle kończyn, chorobę zwyrodnieniową stawów, bóle kręgosłupa, zapalenie stawów, bóle mięśniowe i sztywność stawów. Często obserwuje się osteoporozę i związane z nią złamania kości. W badaniu IES osteoporoza występowała u 5,2% pacjentek leczonych eksemestanem w porównaniu do 2,9% pacjentek stosujących tamoksyfen. Złamania osteoporotyczne zaobserwowano u 0,6% pacjentek otrzymujących eksemestan i 0,5% pacjentek otrzymujących tamoksyfen.¹³

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Bardzo często podczas terapii eksemestanem pacjentki zgłaszają uczucie nadmiernego zmęczenia i ból. Często występują również obrzęki obwodowe i osłabienie. W badaniu IES uczucie nadmiernego zmęczenia zgłaszało 16,3% pacjentek leczonych eksemestanem w porównaniu do 15,1% pacjentek stosujących tamoksyfen.¹⁴

Szczególne zagrożenia związane z eksemestanem

Powikłania sercowo-naczyniowe

Warto zwrócić uwagę na ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych. W badaniu IES częstość zdarzeń niedokrwiennych serca w grupach leczonych eksemestanem i tamoksyfenem wynosiła odpowiednio 4,5% i 4,2%. Nie zauważono istotnych różnic dla poszczególnych zdarzeń niedokrwiennych, w tym nadciśnienia tętniczego (9,9% vs 8,4%), zawału serca (0,6% vs 0,2%) i niewydolności serca (1,1% vs 0,7%). Zawał serca wystąpił u 0,6% pacjentek leczonych eksemestanem w porównaniu do 0,2% pacjentek stosujących tamoksyfen.¹⁵

Powikłania zakrzepowo-zatorowe

W badaniu IES powikłania zakrzepowo-zatorowe występowały rzadziej u pacjentek leczonych eksemestanem (0,7%) w porównaniu do pacjentek stosujących tamoksyfen (1,8%).¹⁶

Inne zaburzenia

W trakcie leczenia eksemestanem rzadziej niż podczas terapii tamoksyfenem występują zaburzenia ginekologiczne (10,5% vs 14,9%) i krwotoki z pochwy (4,0% vs 5,3%). Eksemestan wiązał się również z mniejszym ryzykiem wystąpienia innego raka pierwotnego (3,6% vs 5,3%). Zaburzenia widzenia zgłaszało 2,0% pacjentek leczonych eksemestanem i 2,3% pacjentek stosujących tamoksyfen.¹⁷

Tabela działań niepożądanych

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁸