Właściwości farmakodynamiczne eszopiklonu

Eszopiklon należy do grupy farmakoterapeutycznej obejmującej środki działające na ośrodkowy układ nerwowy, leki psycholeptyczne, leki nasenne i uspokajające, pochodne benzodiazepin. Substancja ta została sklasyfikowana pod kodem ATC: N05CF04.¹

Mechanizm działania

Eszopiklon jest substancją nasenną o strukturze niebenzodiazepinowej, należącą do pochodnych pirolopirazyny z grupy cyklopirolonu. Jego struktura chemiczna nie jest związana z pirazolopirymidynami, imidazopirymidami, benzodiazepinami ani barbituranami. Mimo że dokładny mechanizm działania eszopiklonu pozostaje nieznany, uważa się, że jego efekt terapeutyczny wynika z modulacji makromolekularnych kompleksów receptora kwasu gamma-aminomasłowego (GABA)-A zawierających podjednostki alfa-1, alfa-2, alfa-3 i alfa-5. Przypuszcza się, że eszopiklon zwiększa przewodnictwo chlorkowe wywołane przez GABA, co prowadzi do hiperpolaryzacji neuronowej, hamującej transmisję neuronów i w konsekwencji wywołującej sen.²

Skuteczność kliniczna w różnych typach bezsenności

Przemijająca bezsenność

W badaniach dotyczących modelu przemijającej bezsenności prowadzonych wśród zdrowych dorosłych ochotników wykazano, że eszopiklon w dawce 3 mg wykazywał wyższą skuteczność od placebo w obiektywnych pomiarach polisomnograficznych dotyczących zapadania w sen oraz utrzymania snu. Dodatkowo subiektywna ocena jakości i głębokości snu była znacząco lepsza u pacjentów przyjmujących eszopiklon w porównaniu do grupy otrzymującej placebo.³

Pierwotna bezsenność

Badania kontrolowane placebo prowadzone przez okres do 6 miesięcy u pacjentów z przewlekłą bezsennością wykazały, że eszopiklon zapewnia trwałą poprawę w zakresie zasypiania oraz zmniejszenia liczby nocnych przebudzeń. Lek istotnie wydłużał całkowity czas snu i poprawiał jakość snu (sen regeneracyjny) przez cały okres terapii, co potwierdziły zarówno obiektywne pomiary polisomnograficzne, jak i subiektywne parametry oceny. U pacjentów stosujących eszopiklon zaobserwowano również poprawę funkcjonowania w ciągu następnego dnia, co oceniono za pomocą różnych miar. W kontrolowanych badaniach klinicznych nie stwierdzono wystąpienia zjawiska tolerancji u pacjentów z przewlekłą bezsennością leczonych eszopiklonem przez okres do 6 miesięcy, ani u pacjentów z bezsennością współistniejącą z depresją, lękiem lub bólem, przyjmujących lek przez okres do 8 tygodni.⁴

Należy zwrócić uwagę, że dawka 1 mg eszopiklonu u dorosłych wykazywała niejednoznaczną skuteczność w zakresie poprawy zasypiania oraz redukcji nocnych przebudzeń, a także nie wpływała na wydłużenie całkowitego czasu snu w żadnym z przeprowadzonych badań. W związku z tym, przewiduje się, że u większości dorosłych pacjentów skuteczne dawki będą wynosić 2 lub 3 mg.⁵

Bezsenność współwystępująca z innymi schorzeniami

U pacjentów z bezsennością współistniejącą z zaburzeniami depresyjnymi lub lękowymi, jednoczesne stosowanie eszopiklonu z selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) przez okres 8 tygodni skutkowało znaczącą poprawą parametrów snu. Dodatkowo zaobserwowano korzystny wpływ na klinicznie istotne wskaźniki odpowiedzi na leczenie przeciwdepresyjne i przeciwlękowe (np. w skali depresji i oceny lęku Hamiltona) w porównaniu do monoterapii lekami z grupy SSRI.⁶

W 4-tygodniowym badaniu klinicznym oceniającym skuteczność eszopiklonu u pacjentów z bezsennością współistniejącą z reumatoidalnym zapaleniem stawów lub objawami okołomenopauzalnymi, lek wykazywał znaczącą poprawę parametrów snu (zasypianie i trwanie snu) przez cały okres badania. Co istotne, u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów odnotowano również zmniejszenie dolegliwości bólowych, natomiast u kobiet w okresie okołomenopauzalnym i menopauzalnym zaobserwowano złagodzenie objawów związanych z nastrojem.⁷

Stosowanie u osób w podeszłym wieku

U pacjentów w wieku 65 lat i starszych ekspozycja na eszopiklon jest zwiększona, dlatego całkowita dobowa dawka leku w tej grupie wiekowej nie powinna przekraczać 2 mg. W randomizowanych badaniach z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo, prowadzonych u pacjentów w podeszłym wieku z przewlekłą bezsennością przez okres do 12 tygodni, eszopiklon w dawce 2 mg podawany raz na dobę przed snem wykazał znaczącą poprawę parametrów snu (zasypianie i utrzymanie snu) przez cały okres badania.⁸

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Europejska Agencja Leków odroczyła obowiązek dostarczania wyników badań eszopiklonu w leczeniu bezsenności we wszystkich podgrupach populacji dzieci i młodzieży. Obecnie brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności stosowania eszopiklonu w tej grupie wiekowej.⁹