Przeciwwskazania stosowania leku Echinasal. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Lek Echinasal w postaci syropu o charakterystycznej czerwono-brunatnej barwie zawiera wyciągi roślinne i soki z surowców zielarskich o działaniu wspomagającym przy różnych dolegliwościach. Ze względu na swój skład i mechanizmy działania, istnieją jednak określone sytuacje kliniczne, w których stosowanie tego preparatu jest przeciwwskazane. Należy dokładnie zapoznać się z tymi przeciwwskazaniami przed zaleceniem leku pacjentowi.¹

Nadwrażliwość i uczulenia

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania leku Echinasal jest nadwrażliwość na którykolwiek ze składników preparatu, zarówno substancje czynne jak i pomocnicze. Dotyczy to składników aktywnych takich jak wyciąg z liścia babki lancetowatej, ziela grindelii, owocu róży, wyciąg z ziela tymianku oraz sok z ziela jeżówki purpurowej.²

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów, u których występuje uczulenie na rośliny z rodziny Asteraceae (dawniej Compositae – złożone). Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea) należy właśnie do tej rodziny, dlatego osoby wykazujące reakcje alergiczne na inne rośliny z tej grupy (np. rumianek, arnika, nagietek, chryzantemy) mogą doświadczyć reakcji krzyżowych po zastosowaniu Echinasalu.³

Choroby układu immunologicznego i choroby postępujące

Lek Echinasal zawiera sok z jeżówki purpurowej, która wykazuje działanie immunomodulujące. Z tego powodu istnieje szereg chorób układowych i immunologicznych, w przebiegu których stosowanie tego preparatu jest przeciwwskazane:

• Postępujące choroby układowe – obejmują one szereg schorzeń o charakterze przewlekłym postępującym, które mogą ulegać zaostrzeniu pod wpływem immunomodulacji⁴
• Gruźlica – stosowanie immunomodulatorów u pacjentów z aktywną lub utajoną gruźlicą może prowadzić do zaostrzenia choroby⁵
• Białaczka – wpływ na układ immunologiczny może być niekorzystny w przebiegu chorób nowotworowych układu krwiotwórczego⁶
• Kolagenozy – układowe choroby tkanki łącznej mogą ulegać zaostrzeniu pod wpływem immunomodulacji⁷
• AIDS – zespół nabytego niedoboru odporności stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających jeżówkę⁸
• Zakażenia wirusem HIV – nawet przy braku objawów pełnoobjawowego AIDS, sama infekcja HIV stanowi przeciwwskazanie⁹
• Stwardnienie rozsiane – jako choroba autoimmunologiczna ośrodkowego układu nerwowego, może ulegać zaostrzeniu przy stosowaniu immunomodulatorów¹⁰
• Schorzenia autoimmunologiczne – obejmują szeroki wachlarz chorób, takich jak toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, łuszczyca i inne¹¹

Przeciwwskazania związane ze składnikami pomocniczymi

Należy zwrócić uwagę, że Echinasal zawiera również sacharozę w ilości 60 g na 100 g syropu, co może stanowić istotne przeciwwskazanie u pacjentów z cukrzycą, nietolerancją fruktozy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy.¹²

Dodatkowo preparat zawiera etanol (do 1% m/m), co może stanowić przeciwwskazanie u osób z chorobami wątroby, uzależnionych od alkoholu, kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz u pacjentów przyjmujących leki wchodzące w interakcje z alkoholem.¹³

Szczególna ostrożność przy zalecaniu leku

Chociaż nie są to bezwzględne przeciwwskazania, należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć stosunek korzyści do ryzyka przy zalecaniu leku Echinasal u pacjentów z:

• Tendencją do rozwoju reakcji alergicznych
• Wcześniejszymi epizodami nadwrażliwości na preparaty ziołowe
• Zaburzeniami czynności układu immunologicznego o charakterze innym niż wymienione w przeciwwskazaniach
• Przewlekłymi chorobami wątroby (ze względu na zawartość etanolu)

Ze względu na obecność w składzie wyciągów z różnych roślin leczniczych (babka lancetowata, grindelia, róża, tymianek, jeżówka purpurowa), przed zaleceniem leku należy przeprowadzić dokładny wywiad alergologiczny i zapoznać się z pełnym profilem klinicznym pacjenta, aby wykluczyć potencjalne przeciwwskazania do stosowania leku Echinasal.¹⁴