Właściwości farmakodynamiczne leku Doxanorm

Doksazosyna, substancja czynna leku Doxanorm, należy do dwóch grup farmakoterapeutycznych: leków przeciwnadciśnieniowych (kod ATC: C02CA04) oraz leków stosowanych w łagodnym rozroście gruczołu krokowego (kod ATC: G04CA). Właściwości farmakodynamiczne doksazosyny pozwalają na jej szerokie zastosowanie kliniczne z wykorzystaniem różnych mechanizmów działania.¹

Mechanizm działania w nadciśnieniu tętniczym

Doksazosyna działa poprzez selektywne i kompetencyjne blokowanie postsynaptycznych alfa1-adrenoreceptorów, co wywołuje efekt rozszerzający naczynia krwionośne. U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym prowadzi to do klinicznie istotnego obniżenia ciśnienia tętniczego poprzez zmniejszenie obwodowego oporu naczyniowego. Po jednorazowym podaniu dobowym efekt terapeutyczny utrzymuje się przez pełne 24 godziny, co umożliwia wygodne dawkowanie raz na dobę.²

Rozpoczęcie leczenia doksazosyną charakteryzuje się stopniowym obniżaniem ciśnienia tętniczego, przy czym w początkowym okresie mogą występować reakcje ortostatyczne. Maksymalny efekt terapeutyczny obserwuje się po 2–6 godzinach od podania leku. Istotną zaletą doksazosyny jest fakt, że u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym wartości ciśnienia krwi są podobne zarówno w pozycji stojącej, jak i leżącej. W przeciwieństwie do nieselektywnych leków blokujących alfa-adrenoreceptory, podczas długotrwałego leczenia doksazosyną nie rozwija się zjawisko tolerancji. W terapii podtrzymującej rzadko obserwuje się zwiększenie aktywności reninowej osocza oraz tachykardię.³

Wpływ na metabolizm lipidów

Badania kliniczne wykazały, że doksazosyna wywiera korzystny wpływ na profil lipidowy pacjentów. Zaobserwowano istotne zmniejszenie stężenia:

• triglicerydów całkowitych
• cholesterolu całkowitego
• frakcji LDL cholesterolu

Ponadto wykazano istotne zwiększenie stosunku cholesterolu HDL do cholesterolu całkowitego, wynoszące od 4% do 13% wartości wyjściowej. Kliniczne znaczenie tych korzystnych zmian w profilu lipidowym wciąż wymaga dalszych badań, jednak stanowi to istotną przewagę doksazosyny nad lekami moczopędnymi i beta-adrenolitykami, które niekorzystnie wpływają na te parametry.⁴

Efekty w układzie sercowo-naczyniowym

Dzięki korzystnemu wpływowi doksazosyny zarówno na ciśnienie tętnicze, jak i na profil lipidowy, lek przyczynia się do zmniejszenia ryzyka rozwoju choroby wieńcowej. W badaniu ALLHAT (Antihypertensive and Lipid-Lowering Treatment to Prevent Heart Attack Trial) oceniano efekty leczenia u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym oraz co najmniej jednym dodatkowym czynnikiem ryzyka choroby wieńcowej.⁵

Wstępne wyniki tego badania wykazały, że zmniejszenie ryzyka wystąpienia ciężkiej niewydolności serca u pacjentów przyjmujących doksazosynę było około dwukrotnie niższe w porównaniu do pacjentów leczonych chlortalidonem. Jednakże zaobserwowano również, że ryzyko wystąpienia ciężkich powikłań sercowo-naczyniowych było o 25% wyższe w grupie otrzymującej doksazosynę niż w grupie otrzymującej chlortalidon. Z tego powodu ramię badania ALLHAT obejmujące doksazosynę zostało zakończone. W momencie zakończenia badania nie zaobserwowano różnic w zakresie przyczyn śmiertelności, a ostateczna ocena wyników nie została jeszcze przeprowadzona.⁶

Dodatkowe efekty terapeutyczne

Doksazosyna wykazuje szereg dodatkowych korzystnych działań w układzie sercowo-naczyniowym:

1. Hamowanie przerostu lewej komory serca
2. Hamowanie agregacji płytek krwi
3. Zwiększenie aktywności tkankowego aktywatora plazminogenu
4. Zwiększenie wrażliwości na insulinę u pacjentów z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej

Te efekty dodatkowo zwiększają wartość terapeutyczną leku w leczeniu nadciśnienia tętniczego.⁷

Doksazosyna cechuje się neutralnym profilem metabolicznym, co sprawia, że jest odpowiednia do stosowania u pacjentów z różnymi chorobami współistniejącymi, takimi jak astma, cukrzyca, dysfunkcja lewokomorowa czy skaza moczanowa. Badania in vitro wykazały również właściwości antyoksydacyjne 6′- i 7′-hydroksylowych metabolitów doksazosyny przy stężeniu 5 μM.⁸

Wpływ na funkcje seksualne

W kontrolowanych badaniach klinicznych u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym wykazano związek między stosowaniem doksazosyny a poprawą dysfunkcji seksualnych. Co istotne, pacjenci otrzymujący doksazosynę zgłaszali mniej nowych przypadków zaburzeń erekcji w porównaniu do pacjentów leczonych innymi lekami przeciwnadciśnieniowymi. Jest to ważna obserwacja kliniczna, ponieważ zaburzenia funkcji seksualnych stanowią częsty problem u pacjentów leczonych z powodu nadciśnienia tętniczego.⁹

Właściwości farmakodynamiczne w łagodnym rozroście gruczołu krokowego

Mechanizm działania w łagodnym rozroście gruczołu krokowego

Wykazano, że doksazosyna skutecznie blokuje podtyp 1A adrenoreceptora alfa-1, który stanowi ponad 70% ogółu podtypów tych receptorów występujących w gruczole krokowym. Ta selektywność działania wyjaśnia skuteczność leku u pacjentów z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego (BPH).¹⁰

U pacjentów z objawowym łagodnym rozrostem gruczołu krokowego doksazosyna wpływa korzystnie na wyniki badań urodynamicznych oraz łagodzi objawy kliniczne. Mechanizm działania opiera się na selektywnym blokowaniu receptorów alfa1-adrenergicznych zlokalizowanych w:

• zrębie mięśniowym gruczołu krokowego
• torebce gruczołu krokowego
• szyjce pęcherza moczowego

Blokada tych receptorów prowadzi do zmniejszenia napięcia mięśni gładkich w wymienionych strukturach, co skutkuje poprawą przepływu moczu i zmniejszeniem objawów związanych z utrudnionym oddawaniem moczu.¹¹

Skuteczność długoterminowa w leczeniu BPH

Badania kliniczne potwierdziły stałą skuteczność i bezpieczeństwo doksazosyny podczas długookresowego (do 48 miesięcy) leczenia łagodnego rozrostu gruczołu krokowego. Oznacza to, że efekt terapeutyczny utrzymuje się przez długi czas, a tolerancja na lek nie rozwija się w trakcie przewlekłego leczenia.¹²