Leki w grupie
„leki alfa-adrenolityczne”

Leki alfa-adrenolityczne (alfa-blokery) to grupa leków blokujących receptory adrenergiczne alfa, głównie typu alfa-1. Ich działanie polega na hamowaniu skurczu mięśni gładkich naczyń krwionośnych oraz mięśni gładkich w obrębie prostaty i szyi pęcherza moczowego. Efektem jest rozszerzenie naczyń obwodowych, obniżenie ciśnienia tętniczego oraz zmniejszenie oporu cewkowego w drogach moczowych.

Leki alfa-adrenolityczne dzielą się na selektywne (działające wybiórczo na receptory alfa-1) i nieselektywne (blokujące zarówno receptory alfa-1, jak i alfa-2). Do selektywnych alfa-1-blokerów należą: alfuzosyna (Dalfaz, Alfabax), doksazosyna (Doxar, Kamiren, Cardura), tamsulosyna (Omnic, Fokusin, Uprox) oraz silodosyna (Silodyx). Z kolei nieselektywne alfa-blokery to m.in. fentolamina i fentoksybenzamina, rzadziej stosowane w praktyce klinicznej.

Najważniejsze zastosowania leków alfa-adrenolitycznych obejmują leczenie łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH), gdzie pierwszą linię terapii stanowią selektywne alfa-1-blokery (tamsulosyna, alfuzosyna, silodosyna). Ponadto wykorzystywane są w terapii nadciśnienia tętniczego (głównie doksazosyna), choć obecnie nie są lekami pierwszego wyboru. Niektóre alfa-blokery stosowane są również w leczeniu guza chromochłonnego.

Główną zaletą leków alfa-adrenolitycznych w terapii BPH jest szybki początek działania (poprawa objawów w ciągu kilku dni do tygodnia), w przeciwieństwie do inhibitorów 5-alfa-reduktazy, które wymagają kilkumiesięcznej terapii. W leczeniu nadciśnienia tętniczego wykazują korzystny wpływ na profil lipidowy i metabolizm glukozy, co może być istotne u pacjentów z zespołem metabolicznym.

Do najważniejszych działań niepożądanych leków alfa-adrenolitycznych należy hipotonię ortostatyczną (nagłe spadki ciśnienia przy zmianie pozycji ciała), zwłaszcza po pierwszej dawce („efekt pierwszej dawki”). Mogą także powodować zawroty głowy, zmęczenie, bóle głowy oraz nieżyt nosa. Rzadziej występują zaburzenia wytrysku (wytrysk wsteczny), szczególnie przy stosowaniu tamsulosyny i silodosyny. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z inhibitorami PDE-5 (np. sildenafilem) ze względu na ryzyko nasilonej hipotensji.

Ze względu na punkt uchwytu, alfa-adrenolityki można podzielić na leki działające głównie na receptory naczyniowe (doksazosyna, prazosyna) oraz te o większym powinowactwie do receptorów w obrębie układu moczowego (tamsulosyna, silodosyna). Nowsze preparaty są bardziej uroselektywne, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego.

Lista leków w tej grupie

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl