Właściwości farmakokinetyczne
Diclac Lipogel 10 mg/g

Właściwości farmakokinetyczne leku Diclac LipoGel

Diclac LipoGel (10 mg/g) zawiera jako substancję czynną diklofenak sodowy, który jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym stosowanym miejscowo na skórę. Poniżej przedstawiono szczegółowe właściwości farmakokinetyczne tego produktu leczniczego, obejmujące procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji, a także specjalne uwagi dotyczące określonych grup pacjentów.

Wchłanianie przez skórę

Wchłanianie diklofenaku po aplikacji miejscowej zależy od kilku czynników, które bezpośrednio wpływają na biodostępność leku:

• czasu kontaktu żelu ze skórą
• wielkości leczonej powierzchni skóry
• całkowitej dawki zastosowanej miejscowo
• stopnia nawilżenia skóry

¹

Badania wykazały, że po aplikacji 2,5 g żelu na powierzchnię skóry wynoszącą 500 cm² wchłania się zaledwie 6% dawki diklofenaku w porównaniu z podaniem doustnym. Wartość tę ustalono na podstawie analizy całkowitego wydalania leku przez nerki w porównaniu z diklofenakiem podanym w postaci tabletek. Warto zauważyć, że zastosowanie opatrunku okluzyjnego przez 10 godzin może zwiększyć wchłanianie diklofenaku nawet trzykrotnie.²

Liposomalna struktura żelu

Szczególną cechą preparatu Diclac LipoGel jest jego liposomalna struktura, potwierdzona badaniami z użyciem transmisyjnej kriomikroskopii elektronowej. Struktura ta znacząco ułatwia wchłanianie diklofenaku przez skórę. Liposomy multilamelarne (MLV) zawarte w żelu mają wielkość od 100 do 500 nm, co sprzyja przenikaniu substancji czynnej przez barierę skórną.³

Dystrybucja w organizmie

Po miejscowym podaniu żelu na rękę lub staw kolanowy, diklofenak można wykryć w:

• osoczu krwi
• błonie maziowej (maziówce)
• płynie maziowym

⁴

Maksymalne stężenie diklofenaku w osoczu po podaniu miejscowym jest około 100 razy mniejsze niż po podaniu doustnym w formie tabletek. Lek charakteryzuje się bardzo wysokim stopniem wiązania z białkami osocza – 99,7%, z czego aż 99,4% wiąże się z albuminą.⁵

Istotną właściwością diklofenaku jest jego zdolność do gromadzenia się w skórze, która działa jako rezerwuar umożliwiający ciągłe uwalnianie substancji czynnej do głębiej położonych tkanek. Co szczególnie ważne, diklofenak preferencyjnie rozprowadzany jest do tkanek objętych stanem zapalnym, takich jak stawy, gdzie może osiągać stężenie nawet 20-krotnie wyższe niż w osoczu.⁶

Metabolizm

Metabolizm diklofenaku przebiega dwoma głównymi szlakami:

1. Glukuronidacja – stanowi częściowy szlak metaboliczny
2. Hydroksylacja i metoksylacja – główny szlak metaboliczny, obejmujący pojedynczą i wielokrotną hydroksylację oraz metoksylację

⁷

W wyniku przemian metabolicznych powstaje szereg metabolitów fenolowych, takich jak:

• 3′-hydroksy-diklofenak
• 4′-hydroksy-diklofenak
• 5′-hydroksy-diklofenak
• 4′,5′-dihydroksy-diklofenak
• 3′-hydroksy-4′-metoksy-diklofenak

⁸

Większość metabolitów jest następnie przekształcana do związków sprzężonych z kwasem glukuronowym. Warto podkreślić, że dwa spośród metabolitów fenolowych wykazują aktywność biologiczną, jednak jest ona słabsza niż aktywność macierzystego diklofenaku.⁹

Eliminacja

Całkowity klirens ogólnoustrojowy diklofenaku w osoczu wynosi 263 ± 56 ml/minutę (średnia ± odchylenie standardowe). Okres półtrwania w fazie eliminacji jest stosunkowo krótki i wynosi od 1 do 2 godzin.¹⁰

Metabolity diklofenaku również charakteryzują się krótkim okresem półtrwania:

• Cztery metabolity, w tym dwa biologicznie czynne – okres półtrwania od 1 do 3 godzin
• 3′-hydroksy-4′-metoksydiklofenak – znacznie dłuższy okres półtrwania, jednak metabolit ten jest praktycznie nieaktywny

¹¹

Diklofenak i jego metabolity są wydalane głównie z moczem.¹²

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

¹³