Właściwości farmakodynamiczne leku Bazdygor (ibuprofen + paracetamol)

Produkt leczniczy Bazdygor, zawierający w swoim składzie 200 mg ibuprofenu i 500 mg paracetamolu, należy do grupy farmakoterapeutycznej: paracetamol, produkty złożone (bez psycholeptyków), kod ATC: N02BE51. Preparat łączy dwie substancje czynne o odmiennych, ale uzupełniających się mechanizmach działania przeciwbólowego i przeciwgorączkowego, co pozwala na osiągnięcie synergistycznego efektu terapeutycznego.¹

Mechanizm działania

Działanie farmakologiczne ibuprofenu i paracetamolu różni się zarówno pod względem miejsca, jak i mechanizmu działania. Ta komplementarność mechanizmów działania przyczynia się do synergicznego efektu terapeutycznego, co przekłada się na uzyskanie silniejszego działania przeciwbólowego i przeciwgorączkowego niż w przypadku stosowania każdej z substancji czynnych w monoterapii.²

Paracetamol – dokładny mechanizm działania przeciwbólowego paracetamolu nie został w pełni wyjaśniony, jednak przypuszcza się, że zmniejsza on odczuwanie bólu poprzez podniesienie progu bólowego. Potencjalny mechanizm działania obejmuje hamowanie szlaku tlenku azotu, w którym uczestniczą różnorodne receptory neurotransmiterów, w tym N-metylo-D-asparaginian oraz substancja P.³

Ibuprofen – jest pochodną kwasu propionowego i wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne oraz przeciwgorączkowe. Jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), jego działanie wynika z hamującego wpływu na enzym cyklooksygenazę, co prowadzi do redukcji syntezy prostaglandyn.⁴

Działanie farmakodynamiczne

Efekt przeciwgorączkowy ibuprofenu wynika z ośrodkowego hamowania produkcji prostaglandyn w podwzgórzu. Ibuprofen wykazuje również zdolność do odwracalnego hamowania agregacji płytek krwi. U pacjentów ibuprofen skutecznie redukuje ból, obrzęk oraz gorączkę związane z procesami zapalnymi.⁵

Dane z badań eksperymentalnych wskazują, że ibuprofen może kompetycyjnie hamować wpływ na agregację płytek krwi, gdy jest stosowany jednocześnie z kwasem acetylosalicylowym w małej dawce. W jednym z badań, kiedy podano pojedynczą dawkę ibuprofenu (400 mg) w ciągu 8 godzin przed podaniem dawki kwasu acetylosalicylowego o natychmiastowym uwalnianiu (81 mg) lub 30 minut po jej podaniu, zaobserwowano osłabienie wpływu kwasu acetylosalicylowego na powstawanie tromboksanu oraz agregację płytek. Mimo braku pewności co do możliwości ekstrapolacji tych danych na sytuacje kliniczne, nie można wykluczyć wpływu regularnego, długotrwałego stosowania ibuprofenu na kardioprotekcyjne działanie małych dawek kwasu acetylosalicylowego. Uważa się jednak, że w przypadku sporadycznego stosowania ibuprofenu klinicznie istotne interakcje są mało prawdopodobne.⁶

Skuteczność i bezpieczeństwo kliniczne

Skuteczność kliniczna kombinacji ibuprofenu w dawce 200 mg z paracetamolem w dawce 500 mg została dokładnie zbadana zarówno w bólu ostrym, jak i przewlekłym.⁷

Badania kliniczne w bólu ostrym

Przeprowadzono randomizowane, podwójnie zaślepione badanie kontrolowane placebo z udziałem 735 pacjentów z pooperacyjnym bólem zębów. Pacjenci otrzymywali ½, 1 lub 2 tabletki produktu złożonego lub paracetamol lub ibuprofen w monoterapii lub placebo.⁸

Skuteczność pojedynczej dawki oceniano przy użyciu parametru SPRID 0-8 (różnica sumy ulgi w bólu i intensywności bólu od 0 do 8 godzin). Wyniki badania wykazały, że:⁹

• Jednorazowa dawka kombinacji w postaci 1 tabletki wykazała większą skuteczność niż placebo, 500 i 1000 mg paracetamolu (p<0,0001) oraz 200 mg ibuprofenu (p=0,0001)<sup data-drug="Bazdygor" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Wyniki wskazują, że jednorazowa dawka kombinacji w postaci 1 tabletki była bardziej skuteczna niż placebo, 500 i 1000 mg paracetamolu (p10
• Pojedyncza dawka 2 tabletek kombinacji była bardziej skuteczna niż placebo, 1000 mg paracetamolu (p<0,0001) i 400 mg ibuprofenu (p=0,0221)<sup data-drug="Bazdygor" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Podobnie, pojedyncza 2-tabletkowa dawka kombinacji była bardziej skuteczna niż placebo, 1000 mg paracetamolu (p11
• Jedna tabletka produktu złożonego wykazała większą skuteczność niż ½ tabletki (p=0,0189), ale nie różniła się znacząco od dawki 2 tabletek¹²

Dodatkowo oceniano skuteczność wielokrotnych dawek produktu złożonego (podawanych w odstępach co najmniej 8-godzinnych) jako „liczbę ukończonych 24 godzin z ≤ 1 lekiem ratunkowym” (0, 1, 2, 3 okresy) w ciągu 72 godzin po zabiegu, przy jednoczesnej ocenie samopoczucia pacjentów. Wyniki jednoznacznie wykazały, że wielokrotne dawki produktu złożonego (½, 1 i 2 tabletki) były bardziej skuteczne niż placebo (wszystkie p<0,0001).<sup data-drug="Bazdygor" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Skuteczność wielokrotnych dawek produktu złożonego (przyjmowanych w odstępie co najmniej 8 godzin) oceniano jako liczba ukończonych 24 godzin z ≤ 1 lekiem ratunkowym (0, 1, 2, 3 okresy) 72 godziny po zabiegu, przy dobrym samopoczuciu pacjentów. Wyniki wskazują, że wielokrotne dawki produktu złożonego (½, 1 i 2 tabletki) były bardziej skuteczne niż placebo (wszystkie p13

Badania kliniczne w bólu przewlekłym

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym, aktywnie kontrolowanym badaniu klinicznym udział wzięło 892 pacjentów z przewlekłym bólem kolana. Pacjenci otrzymywali 1 lub 2 tabletki produktu złożonego lub 1000 mg paracetamolu lub 400 mg ibuprofenu w monoterapii przez okres 13 tygodni (TID).¹⁴

Krótkoterminową skuteczność oceniano przy użyciu podskali WOMAC dla bólu (0-100 mm VAS) w dniu 10. Wyniki pokazały, że:¹⁵

• Dwie tabletki kombinacji (ale nie 1 tabletka) wykazały większą skuteczność niż 1000 mg paracetamolu (-5,3 [-8,5, -2,1]; p=0,0012)¹⁶
• Nie zaobserwowano istotnych statystycznie różnic w porównaniu z ibuprofenem w dawce 400 mg¹⁷

Skuteczność długoterminowa została oceniona w 13. tygodniu jako zadowolenie pacjentów z badanego leku (przy użyciu 5-punktowej skali Likerta; gdzie 1 = doskonały, 5 = niedopuszczalny). Wyniki długoterminowej oceny wskazują, że:¹⁸

• Pacjenci byli bardziej zadowoleni z leczenia kombinacją zarówno 1 jak i 2 tabletek w porównaniu do monoterapii paracetamolem w dawce 1000 mg (-0,28 [-0,51, -0,05], p=0,0152 dla 1 tabletki oraz -0,43 [-0,66, -0,20], p=0,0002 dla 2 tabletek)¹⁹
• Nie wykazano istotnych statystycznie różnic w poziomie zadowolenia pacjentów w porównaniu z monoterapią ibuprofenem w dawce 400 mg²⁰

Znaczenie kliniczne właściwości farmakodynamicznych

Przedstawione badania kliniczne potwierdzają, że połączenie ibuprofenu (200 mg) z paracetamolem (500 mg) zapewnia skuteczniejsze działanie przeciwbólowe w porównaniu do monoterapii poszczególnymi składnikami. Synergistyczny efekt terapeutyczny jest szczególnie istotny zarówno w leczeniu ostrego bólu pooperacyjnego, jak i przewlekłego bólu związanego z chorobami układu mięśniowo-szkieletowego, takimi jak ból kolana. Dodatkowo, długoterminowe badania wykazały wyższy poziom zadowolenia pacjentów z leczenia kombinacją w porównaniu do monoterapii paracetamolem.²¹