Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku AuroFena

Stosowanie tabletek podpoliczkowych fentanylu (AuroFena) wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne ryzyko, jakie niesie nieprawidłowe użycie, nadużywanie lub przypadkowe narażenie. Pacjenci oraz ich opiekunowie muszą zostać poinformowani o konieczności przechowywania produktu w bezpiecznym, chronionym i niedostępnym dla osób postronnych miejscu ze względu na ryzyko zgonu związane z przypadkowym narażeniem¹.

Przypadkowe zastosowanie u dzieci

Tabletki podpoliczkowe fentanylu zawierają substancję aktywną w ilości, która może być śmiertelna, szczególnie dla dziecka. Należy poinformować pacjentów i ich opiekunów o tym zagrożeniu oraz konieczności przechowywania wszystkich tabletek w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci².

Monitorowanie pacjenta

W celu zminimalizowania ryzyka wystąpienia działań niepożądanych związanych ze stosowaniem opioidów oraz odpowiedniego dostosowania skutecznej dawki, pacjenci powinni być ściśle monitorowani przez lekarza, szczególnie w fazie dobierania dawki³.

Podtrzymująca terapia opioidowa

Przed rozpoczęciem leczenia tabletkami podpoliczkowymi fentanylu kluczowe jest ustabilizowanie podtrzymującej terapii opioidowej stosowanej do leczenia utrzymującego się bólu. Terapia ta musi być kontynuowana w czasie stosowania tabletek podpoliczkowych fentanylu. Produktu AuroFena nie można podawać pacjentom, którzy nie otrzymują podtrzymującej terapii opioidowej, gdyż istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia depresji oddechowej i zgonu⁴.

Depresja oddechowa

Podobnie jak w przypadku wszystkich opioidów, istnieje ryzyko wystąpienia depresji oddechowej o znaczeniu klinicznym związanej ze stosowaniem fentanylu. Niewłaściwy dobór pacjentów do leczenia (np. pacjenci nieleczeni podtrzymującą terapią opioidową) lub nieprawidłowe dawkowanie może prowadzić do zgonu. Należy pamiętać, że tabletki podpoliczkowe fentanylu należy stosować wyłącznie w przypadkach opisanych w wskazaniach do stosowania⁵.

Przewlekła choroba obturacyjna płuc

U pacjentów z niezbyt ciężką przewlekłą chorobą obturacyjną płuc lub innymi schorzeniami predysponującymi do depresji oddechowej, należy zachować szczególną ostrożność podczas doboru dawki fentanylu w postaci tabletek podpoliczkowych. Nawet normalne dawki lecznicze mogą osłabiać odruch oddechowy, prowadząc do niewydolności oddechowej⁶.

Zaburzenia oddychania podczas snu

Opioidy mogą powodować zaburzenia oddychania związane ze snem, w tym centralny bezdech senny (CSA) i hipoksemię związaną ze snem. Stosowanie opioidów zwiększa ryzyko wystąpienia CSA w sposób zależny od dawki. U pacjentów z CSA należy rozważyć zmniejszenie całkowitej dawki opioidów⁷.

Interakcja z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu i stosowanie fentanylu może powodować nasilone działanie depresyjne, które może prowadzić do zgonu pacjenta⁸.

Ryzyko związane z jednoczesnym podawaniem z benzodiazepinami lub podobnymi lekami

Jednoczesne stosowanie opioidów, w tym produktu leczniczego AuroFena, z benzodiazepinami lub podobnymi lekami może prowadzić do głębokiego uspokojenia polekowego, depresji oddechowej, śpiączki i zgonu. Z powodu tego ryzyka opioidy jednocześnie z benzodiazepinami lub podobnymi lekami powinny być przepisywane wyłącznie u pacjentów, u których alternatywne opcje leczenia są nieodpowiednie⁹.

W przypadku podjęcia decyzji o przepisaniu fentanylu jednocześnie z benzodiazepinami lub podobnymi lekami należy:¹⁰

• Wybrać najmniejszą skuteczną dawkę
• Ustalić minimalny czas trwania jednoczesnego stosowania
• Ściśle monitorować pacjentów w kierunku objawów przedmiotowych i podmiotowych depresji oddechowej oraz uspokojenia polekowego

Podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, zaburzenia świadomości

Tabletki podpoliczkowe fentanylu powinny być stosowane z zachowaniem dużej ostrożności u pacjentów podatnych na wewnątrzczaszkowe efekty zatrzymania CO₂, takie jak te, które powodują podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe lub zaburzenia świadomości. Opioidy mogą zakłócać kliniczne leczenie pacjenta z urazem głowy i powinny być stosowane jedynie w przypadku, gdy istnieją ku temu podstawy kliniczne¹¹.

Bradyarytmie

Fentanyl może powodować bradykardię. U pacjentów z uprzednimi lub wcześniej zdiagnozowanymi bradyarytmiami fentanyl powinien być stosowany z zachowaniem szczególnej ostrożności¹².

Zaburzenia czynności wątroby lub nerek

Tabletki podpoliczkowe fentanylu powinny być ostrożnie stosowane u pacjentów z niewydolnością wątroby lub nerek. Nie zbadano wpływu niewydolności wątroby lub nerek na właściwości farmakokinetyczne produktu, jednakże wykazano, że po podaniu dożylnym u pacjentów z niewydolnością tych narządów klirens fentanylu ulega zmianie z powodu zmian w klirensie metabolicznym i białkach osocza¹³.

Po podaniu tabletek podpoliczkowych, zaburzenia czynności wątroby i nerek mogą:¹⁴

• Zwiększyć biodostępność połkniętego fentanylu
• Zmniejszyć jego klirens ogólnoustrojowy

Te zmiany mogą prowadzić do bardziej intensywnych i dłuższych efektów działania opioidów. Należy zachować szczególną ostrożność podczas doboru dawki u pacjentów z umiarkowaną lub poważną niewydolnością wątroby lub nerek¹⁵.

Należy również zachować ostrożność u pacjentów z hipowolemią i niedociśnieniem¹⁶.

Zespół serotoninowy

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego podawania tabletek podpoliczkowych fentanylu z lekami wpływającymi na serotoninergiczne układy neuroprzekaźnikowe¹⁷.

Potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy może wystąpić podczas jednoczesnego stosowania fentanylu z:¹⁸

• selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• inhibitorami zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI)
• lekami zaburzającymi metabolizm serotoniny (w tym inhibitorami monoaminooksydazy [IMAO])

Zespół serotoninowy może wystąpić nawet przy zalecanych dawkach i objawia się:¹⁹

• Zmianami stanu psychicznego (np. pobudzenie, omamy, śpiączka)
• Niestabilnością układu autonomicznego (np. tachykardia, wahania ciśnienia tętniczego, hipertermia)
• Zaburzeniami nerwowo-mięśniowymi (np. hiperrefleksja, zaburzenia koordynacji, sztywność)
• Objawami żołądkowo-jelitowymi (np. nudności, wymioty, biegunka)

W razie podejrzenia zespołu serotoninowego należy przerwać leczenie tabletkami podpoliczkowymi fentanylu²⁰.

Tolerancja i uzależnienie opioidowe (OUD)

Po wielokrotnym podawaniu opioidów może wystąpić tolerancja, uzależnienie fizyczne i psychiczne. Fentanyl może być nadużywany w podobny sposób jak inne opioidy, dlatego konieczne jest monitorowanie wszystkich pacjentów pod kątem oznak nadużywania i uzależnienia²¹.

U pacjentów ze zwiększonym ryzykiem nadużywania opioidów można stosować odpowiednie leczenie opioidami, ale wymagane jest dodatkowe monitorowanie pod kątem oznak nieprawidłowego stosowania, nadużywania lub uzależnienia²².

Wielokrotne stosowanie produktu AuroFena może prowadzić do zaburzeń związanych z używaniem opioidów (OUD). Większa dawka i dłuższy czas leczenia opioidami mogą zwiększać ryzyko wystąpienia OUD. Nadużywanie lub celowe nieprawidłowe stosowanie produktu AuroFena może prowadzić do przedawkowania i/lub zgonu²³.

Ryzyko wystąpienia OUD jest podwyższone u pacjentów:²⁴

• Z zaburzeniami związanymi z używaniem substancji (w tym zaburzenia związane z używaniem alkoholu)
• Z wywiadem osobistym lub rodzinnym zaburzeń związanych z substancjami (u rodziców lub rodzeństwa)
• Aktualnie używających tytoniu
• Z innymi zaburzeniami psychicznymi w wywiadzie osobistym (np. duża depresja, zaburzenia lękowe i zaburzenia osobowości)

Przed rozpoczęciem leczenia produktem AuroFena oraz w jego trakcie należy:²⁵

• Uzgodnić z pacjentem cele leczenia i plan jego zakończenia
• Informować pacjenta o ryzyku i objawach OUD
• Zalecić pacjentom zgłaszanie się do lekarza prowadzącego w razie wystąpienia objawów OUD

Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem objawów przedmiotowych zachowania związanego z poszukiwaniem produktu leczniczego (np. zbyt wczesne zgłaszanie się po nowy zapas leku). Należy również weryfikować równoczesne stosowanie innych opioidów i leków psychoaktywnych (takich jak benzodiazepiny). U pacjentów z przedmiotowymi i podmiotowymi objawami OUD należy rozważyć konsultację ze specjalistą ds. uzależnień²⁶.

Wpływ na układ hormonalny

Opioidy mogą wywierać wpływ na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza lub oś podwzgórze-przysadka-gonady. Obserwowane zmiany obejmują:²⁷

• Zwiększenie stężenia prolaktyny w surowicy krwi
• Zmniejszenie stężenia kortyzolu w osoczu
• Zmniejszenie stężenia testosteronu w osoczu

Rezultatem tych zmian hormonalnych mogą być kliniczne objawy przedmiotowe i podmiotowe²⁸.

Hiperalgezja

Podobnie jak w przypadku innych opioidów, w razie niewystarczającej kontroli bólu w odpowiedzi na zwiększoną dawkę fentanylu, należy rozważyć możliwość wystąpienia hiperalgezji wywołanej opioidami. Wskazane może być zmniejszenie dawki fentanylu, przerwanie leczenia fentanylem lub weryfikacja metody leczenia²⁹.

Reakcje anafilaktyczne i nadwrażliwość

W związku ze stosowaniem produktów zawierających fentanyl podawany doustnie przez błonę śluzową zgłaszano reakcje anafilaktyczne i nadwrażliwość³⁰.

Substancja pomocnicza

Produkt leczniczy AuroFena zawiera 67,1 mg sorbitolu w każdej tabletce podpoliczkowej³¹.