Działania niepożądane
Aricogan 30 mg

Działania niepożądane leku Aricogan – profil bezpieczeństwa

Aricogan, lek zawierający arypiprazol w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 30 mg w postaci tabletek, charakteryzuje się określonym profilem bezpieczeństwa. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi w kontrolowanych placebo badaniach były akatyzja i nudności, występujące u ponad 3% pacjentów leczonych arypiprazolem podawanym doustnie.¹

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Działania niepożądane związane ze stosowaniem arypiprazolu (Aricogan) zostały sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania zgodnie z następującą konwencją: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10000) oraz częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych). Warto zaznaczyć, że częstość działań niepożądanych zgłaszanych po wprowadzeniu do obrotu nie może zostać precyzyjnie określona, ponieważ pochodzą one ze zgłoszeń spontanicznych.²

Objawy pozapiramidowe (EPS)

Schizofrenia u dorosłych: W długookresowym 52-tygodniowym kontrolowanym badaniu, u pacjentów leczonych arypiprazolem obserwowano rzadsze występowanie objawów pozapiramidowych (25,8%) w porównaniu z pacjentami leczonymi haloperydolem (57,3%). Te objawy obejmowały parkinsonizm, akatyzję, dystonię i dyskinezę. W 26-tygodniowym badaniu z kontrolą placebo, częstość występowania EPS wynosiła 19% dla pacjentów leczonych arypiprazolem i 13,1% dla pacjentów otrzymujących placebo. W innym 26-tygodniowym badaniu częstość EPS była podobna dla arypiprazolu (14,8%) i olanzapiny (15,1%).³

Epizody maniakalne w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych typu I u dorosłych: W 12-tygodniowym kontrolowanym badaniu przypadki EPS stwierdzano u 23,5% pacjentów leczonych arypiprazolem i u 53,3% pacjentów leczonych haloperydolem. W innym 12-tygodnowym badaniu przypadki EPS stwierdzano u 26,6% pacjentów leczonych arypiprazolem i u 17,6% pacjentów leczonych litem. W długookresowym 26-tygodniowym kontrolowanym placebo badaniu w leczeniu podtrzymującym przypadki EPS stwierdzano u 18,2% pacjentów leczonych arypiprazolem i u 15,7% pacjentów otrzymujących placebo.⁴

Akatyzja

Akatyzja jest jednym z częstszych objawów ubocznych leku Aricogan. W kontrolowanych placebo badaniach przypadki akatyzji u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi występowały u 12,1% pacjentów leczonych arypiprazolem i u 3,2% pacjentów otrzymujących placebo. U pacjentów ze schizofrenią przypadki akatyzji występowały u 6,2% pacjentów w grupie arypiprazolu i 3,0% w grupie placebo.⁵

Dystonia

Dystonia jako efekt klasy terapeutycznej leków przeciwpsychotycznych może występować u wrażliwych pacjentów w ciągu pierwszych kilku dni leczenia. Objawia się ona długotrwałymi nieprawidłowymi skurczami grup mięśni, w tym: skurczami mięśni szyi (czasami postępującymi do ucisku w gardle), trudnościami z przełykaniem, trudnościami z oddychaniem i/lub zaburzeniami ruchów języka. Chociaż dystonia może wystąpić nawet przy małych dawkach, częściej pojawia się przy większych dawkach leków przeciwpsychotycznych pierwszej generacji. Zwiększone ryzyko ostrej dystonii obserwuje się u mężczyzn i w młodszych grupach wiekowych.⁶

Prolaktyna

W badaniach klinicznych dla zatwierdzonych wskazań oraz w badaniach postmarketingowych leku Aricogan (arypiprazol) obserwowano zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie stężenia prolaktyny w surowicy w porównaniu do wartości wyjściowej. Ta dwoistość efektu jest istotna klinicznie i powinna być uwzględniana w ocenie bezpieczeństwa stosowania leku.⁷

Parametry laboratoryjne

Porównanie między pacjentami przyjmującymi arypiprazol a otrzymującymi placebo nie wykazało medycznie istotnych różnic w zakresie zmian rutynowych parametrów laboratoryjnych i lipidowych. Ogólnie przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności CPK (fosfokinazy kreatynowej) obserwowano u 3,5% pacjentów leczonych arypiprazolem w porównaniu do 2,0% pacjentów otrzymujących placebo.⁸

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci i młodzieży

Schizofrenia u nastolatków

U nastolatków (13-17 lat) cierpiących na schizofrenię leczonych arypiprazolem (Aricogan) obserwowano działania niepożądane podobne do występujących u dorosłych, z kilkoma wyjątkami. Następujące działania niepożądane były zgłaszane częściej u nastolatków niż u dorosłych:

• Bardzo często (≥1/10): senność/sedacja i zaburzenia pozapiramidowe
• Często (≥1/100 do <1/10): suchość w jamie ustnej, zwiększony apetyt, niedociśnienie ortostatyczne

Profil bezpieczeństwa w badaniach długoterminowych był podobny do obserwowanego w badaniach krótkoterminowych, z dodatkowymi działaniami zgłaszanymi częściej u dzieci przyjmujących placebo: zmniejszenie masy ciała, zwiększenie stężenia insuliny we krwi, zaburzenia rytmu serca i leukopenia.⁹

W populacji nastolatków (13-17 lat) ze schizofrenią leczonych przez okres do 2 lat, przypadki małego stężenia prolaktyny w surowicy obserwowano u 29,5% dziewcząt (<3 ng/ml) i 48,3% chłopców (<2 ng/ml). W grupie otrzymującej dawki arypiprazolu od 5 mg do 30 mg przez okres maksymalnie do 72 miesięcy, częstość występowania małych stężeń prolaktyny wynosiła odpowiednio 25,6% u dziewcząt i 45,0% u chłopców.¹⁰

W dwóch długoterminowych badaniach z udziałem młodzieży (13-17 lat) ze schizofrenią i pacjentów z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym leczonych arypiprazolem, częstość występowania niskiego stężenia prolaktyny u kobiet (<3 ng/ml) i u mężczyzn (<2 ng/ml) wynosiła odpowiednio 37,0% i 59,4%.¹¹

Epizody maniakalne w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych u młodzieży

U młodzieży (13-17 lat) z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym typu I leczonej arypiprazolem (Aricogan) obserwowano częstość i rodzaj działań niepożądanych podobne do występujących u dorosłych, z wyjątkiem następujących działań niepożądanych:

• Bardzo często (≥1/10): senność (23,0%), zaburzenia pozapiramidowe (18,4%), akatyzja (16,0%) i zmęczenie (11,8%)
• Często (≥1/100 do <1/10): ból w górnej części brzucha, zwiększenie częstości akcji serca, zwiększenie masy ciała, zwiększenie apetytu, drżenie mięśni oraz dyskinezy

Ważne jest, że niektóre działania niepożądane miały wyraźny związek z zastosowaną dawką arypiprazolu. Dotyczyło to w szczególności:

• Zaburzenia pozapiramidowe: częstość dla dawki 10 mg wynosiła 9,1%, dla dawki 30 mg 28,8%, dla placebo 1,7%
• Akatyzja: częstość dla dawki 10 mg wynosiła 12,1%, dla dawki 30 mg 20,3%, dla placebo 1,7%

Średnie zmiany masy ciała u młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym typu I po 12 oraz 30 tygodniach leczenia wynosiły odpowiednio dla arypiprazolu 2,4 kg oraz 5,8 kg, a dla placebo 0,2 kg oraz 2,3 kg.¹²

W populacji dzieci i młodzieży senność oraz zmęczenie obserwowano częściej u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi, niż u pacjentów ze schizofrenią. W populacji dzieci i młodzieży z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi (10-17 lat), leczonych do 30 tygodni, przypadki małego stężenia prolaktyny w surowicy stwierdzono u 28,0% dziewcząt (<3 ng/ml) i 53,3% chłopców (<2 ng/ml).¹³

Zaburzenia kontroli nawyków i popędów

Istotnym ryzykiem związanym ze stosowaniem leku Aricogan (arypiprazol) jest możliwość wystąpienia zaburzeń kontroli nawyków i popędów. U pacjentów leczonych tym preparatem może pojawić się patologiczne uzależnienie od hazardu, wzrost popędu płciowego, kompulsywne zakupy, upijanie się czy kompulsywne jedzenie. Są to poważne działania niepożądane, które mogą znacząco wpływać na funkcjonowanie społeczne i zawodowe pacjenta.¹⁴

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego Aricogan do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:

Al. Jerozolimskie 181 C
02-222 Warszawa
tel.: + 48 22 49 21 301
fax: + 48 22 49 21 309
e-mail: [email protected]

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.¹⁵