Charakterystyka farmakodynamiczna leku Anesderm

Anesderm należy do grupy farmakoterapeutycznej leków znieczulających miejscowo, podgrupy amidów. Produkt sklasyfikowano kodem ATC: N01BB20. Jest to krem zawierający dwie substancje czynne: lidokainę i prylokainę, każda w stężeniu 25 mg/g.¹

Mechanizm działania

Anesderm wykazuje działanie znieczulające na skórę poprzez uwalnianie lidokainy i prylokainy z podłoża kremowego do warstw naskórka i skóry właściwej. Substancje aktywne działają bezpośrednio na receptory skórne i zakończenia nerwowe odpowiedzialne za przewodzenie bodźców bólowych.²

Lidokaina i prylokaina, jako leki z grupy amidowych środków znieczulenia miejscowego, wywołują efekt terapeutyczny poprzez stabilizację błon neuronów. Mechanizm ten polega na hamowaniu przepływu jonów niezbędnych do inicjacji i przewodzenia impulsów nerwowych, co prowadzi do miejscowego znieczulenia obszaru poddanego działaniu preparatu. Istotnym czynnikiem wpływającym na jakość znieczulenia jest czas aplikacji kremu oraz zastosowana dawka.³

Działanie na skórę nieuszkodzoną

Anesderm stosuje się na nieuszkodzoną skórę pod opatrunkiem okluzyjnym. Czas potrzebny do osiągnięcia odpowiedniego efektu znieczulającego skórę nieuszkodzoną wynosi od 1 do 2 godzin, zależnie od rodzaju planowanego zabiegu. Efektywność działania znieczulającego zwiększa się wraz z wydłużeniem czasu aplikacji w zakresie od 1 do 2 godzin w większości obszarów ciała, z wyjątkiem skóry twarzy oraz męskich narządów płciowych.⁴

W przypadku skóry twarzy, która charakteryzuje się niewielką grubością i dobrym ukrwieniem, maksymalny efekt znieczulający osiąga się po 30-60 minutach aplikacji, szczególnie w obrębie czoła i policzków. Podobnie, znieczulenie męskich narządów płciowych uzyskuje się już po 15 minutach stosowania preparatu.⁵

Czas utrzymywania się znieczulenia po zastosowaniu Anesderm przez 1-2 godziny wynosi co najmniej 2 godziny od zdjęcia opatrunku, z wyjątkiem twarzy, gdzie działanie znieczulające utrzymuje się krócej. Preparat wykazuje jednakową skuteczność i identyczny czas rozpoczęcia działania niezależnie od typu pigmentacji skóry (typy I-VI).⁶

W badaniach klinicznych przeprowadzonych z użyciem Anesderm na nieuszkodzonej skórze nie zaobserwowano różnic w profilu bezpieczeństwa ani skuteczności (w tym w czasie inicjacji znieczulenia) pomiędzy pacjentami w podeszłym wieku (65-96 lat) a młodszymi pacjentami.⁷

Efekty naczyniowe i zmiany w obrębie skóry

Anesderm wywołuje dwufazową odpowiedź naczyniową w miejscu aplikacji. Początkowo dochodzi do zwężenia naczyń, po którym następuje ich rozszerzenie.⁸ Niezależnie od odpowiedzi naczyniowej, Anesderm ułatwia procedurę nakłucia żyły w porównaniu z kremem placebo.⁹

U pacjentów z atopowym zapaleniem skóry obserwuje się podobną reakcję naczyniową, lecz o krótszym czasie trwania. Zaczerwienienie pojawia się po 30-60 minutach, co wskazuje na przyspieszone wchłanianie preparatu przez skórę u tych pacjentów.¹⁰

Anesderm może powodować przemijające zwiększenie grubości skóry, co jest częściowo spowodowane jej uwodnieniem pod opatrunkiem okluzyjnym. Zwiększona grubość skóry zmniejsza się w ciągu 15 minut po ekspozycji na powietrze.¹¹

Głębokość znieczulenia

Głębokość znieczulenia skóry zwiększa się proporcjonalnie do czasu stosowania preparatu. U 90% pacjentów znieczulenie jest wystarczające do wprowadzenia sztancy biopsyjnej (o średnicy 4 mm) na głębokość 2 mm po 60 minutach stosowania, a na głębokość 3 mm po 120 minutach stosowania Anesderm.¹²

Zastosowanie przed szczepieniami

Stosowanie Anesderm przed podaniem szczepionek przeciwko odrze-śwince-różyczce lub domięśniowych szczepionek przeciwko błonicy-krztuścowi-tężcowi, inaktywowanego wirusa polio, Haemophilus influenzae typu b lub przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B nie wpływa na:¹³

• średnie miana przeciwciał
• tempo serokonwersji
• odsetek pacjentów osiągających ochronne lub dodatnie miana przeciwciał po immunizacji

Powyższe parametry pozostają takie same, jak u pacjentów otrzymujących placebo.¹⁴

Działanie na błony śluzowe narządów płciowych

Wchłanianie Anesderm z błony śluzowej narządów płciowych przebiega szybciej niż przez skórę, co skutkuje wcześniejszym wystąpieniem efektu znieczulającego.¹⁵

Po aplikacji Anesderm na błonę śluzową żeńskich narządów płciowych przez 5-10 minut, średni czas trwania skutecznego znieczulenia wobec stymulacji laserem argonowym (wywołującej ostry, kłujący ból) wynosi 15-20 minut. Czas działania znieczulającego wykazuje znaczną zmienność osobniczą i może wynosić od 5 do 45 minut.¹⁶

Zastosowanie na owrzodzenia kończyn dolnych

W przypadku owrzodzeń kończyn dolnych, u większości pacjentów osiąga się skuteczne znieczulenie umożliwiające oczyszczenie ran już po 30 minutach stosowania Anesderm. Wydłużenie czasu aplikacji do 60 minut może dodatkowo zwiększyć stopień znieczulenia.¹⁷

Procedurę oczyszczania owrzodzenia należy rozpocząć w ciągu 10 minut po usunięciu kremu. Brak jest danych klinicznych dotyczących dłuższego odroczenia rozpoczęcia procedury oczyszczania.¹⁸

Anesderm zmniejsza ból pozabiegowy przez okres do 4 godzin po oczyszczeniu owrzodzenia z martwych tkanek.¹⁹ Stosowanie preparatu pozwala na zmniejszenie liczby zabiegów oczyszczania owrzodzenia potrzebnych do uzyskania czystej rany w porównaniu z użyciem kremu placebo.²⁰

Nie zaobserwowano negatywnego wpływu stosowania Anesderm na proces gojenia się owrzodzeń ani na florę bakteryjną w miejscu ich występowania.²¹

Zastosowanie w populacji pediatrycznej

Przeprowadzono badania kliniczne z udziałem ponad 2300 dzieci i młodzieży ze wszystkich grup wiekowych. Badania te wykazały skuteczność Anesderm w zmniejszaniu bólu związanego z:²²

• wkłuciem igły (nakłucie żyły, kaniulacja)
• podawaniem szczepionek podskórnie i domięśniowo
• nakłuciem lędźwiowym
• leczeniem laserowym zmian naczyniowych
• procedurą łyżeczkowania zmian mięczakowych (mięczak zakaźny)

Anesderm zmniejsza ból związany zarówno z wprowadzaniem igły, jak i z iniekcją szczepionek. Efektywność analgetyczna zwiększa się wraz z wydłużeniem czasu aplikacji kremu w zakresie od 15 do 90 minut w przypadku skóry niezmienionej.²³

W przypadku zmian naczyniowych skóry nie wykazano, aby aplikacja kremu przez 90 minut skutkowała lepszym znieczuleniem niż jego stosowanie przez 60 minut.²⁴

Nie stwierdzono przewagi Anesderm nad placebo w odniesieniu do znieczulenia przed krioterapią brodawek pospolitych (kurzajek) przy użyciu ciekłego azotu.²⁵ Nie zdołano również wykazać odpowiedniej skuteczności preparatu w znieczuleniu do zabiegu obrzezania.²⁶

Methemoglobinemia u noworodków

W jedenastu badaniach klinicznych z udziałem noworodków wykazano, że maksymalne stężenia methemoglobiny występujące po około 8 godzinach od zastosowania Anesderm na skórę są klinicznie nieistotne przy stosowaniu zalecanych dawek kremu. Wartości methemoglobiny powracają do prawidłowego poziomu po około 12-13 godzinach.²⁷

Powstawanie methemoglobiny jest związane z kumulacją prylokainy wchłanianej przez skórę i może się nasilać przy dłuższym czasie stosowania preparatu Anesderm.²⁸

Szczepienia u dzieci

Stosowanie Anesderm przed podaniem dzieciom szczepionek przeciwko odrze-śwince-różyczce lub domięśniowej szczepionki przeciwko błonicy-krztuścowi-tężcowi, inaktywowanego wirusa polio, szczepionki przeciwko Haemophilus influenzae typu b lub zapaleniu wątroby typu B nie wpływało na:²⁹

• średnie miana przeciwciał
• tempo serokonwersji
• odsetek pacjentów osiągających ochronne lub dodatnie miana przeciwciał

Powyższe parametry pozostawały na takim samym poziomie jak u pacjentów, którym podawano placebo.³⁰