Właściwości farmakodynamiczne leku Amoxicillin/Clavulanic Acid Kabi

Amoxicillin/Clavulanic Acid Kabi (1000 mg amoksycyliny + 200 mg kwasu klawulanowego) należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako połączenia penicylin z inhibitorami beta-laktamazy (kod ATC: J01CR02). Lek ten, w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań/do infuzji, łączy działanie dwóch składników aktywnych o uzupełniających się mechanizmach działania, co zapewnia szeroki zakres aktywności przeciwbakteryjnej.¹

Mechanizm działania

Amoksycylina jest półsyntetyczną penicyliną należącą do grupy antybiotyków beta-laktamowych. Jej działanie polega na hamowaniu aktywności jednego lub więcej enzymów, zwanych białkami wiążącymi penicylinę (PBP – penicillin-binding proteins), które uczestniczą w szlaku biosyntezy bakteryjnego peptydoglikanu. Peptydoglikan jest integralnym składnikiem strukturalnym ściany komórkowej bakterii, a zahamowanie jego syntezy prowadzi do osłabienia struktury ściany komórkowej. W konsekwencji dochodzi do lizy komórki bakteryjnej i jej śmierci.²

Sama amoksycylina jest podatna na rozkład przez enzymy beta-laktamazy wytwarzane przez oporne szczepy bakterii, co ogranicza jej spektrum działania wobec drobnoustrojów wytwarzających te enzymy.³

Kwas klawulanowy jest strukturalnie podobny do penicylin (zawiera pierścień beta-laktamowy), ale sam nie wykazuje znaczącego klinicznie działania przeciwbakteryjnego. Jego rolą jest unieczynnianie niektórych beta-laktamaz, co zapobiega enzymatycznej degradacji amoksycyliny. Dzięki temu połączeniu obu składników spektrum działania leku jest znacznie szersze niż samej amoksycyliny.⁴

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne (PK/PD)

Głównym wyznacznikiem skuteczności amoksycyliny jest czas, w którym jej stężenie w miejscu zakażenia utrzymuje się powyżej minimalnego stężenia hamującego (T>MIC) dla danego patogenu. Ten parametr farmakodynamiczny jest kluczowy przy określaniu odpowiedniego dawkowania leku i częstości jego podawania.^{MIC) jest uznawany za główny wyznacznik skuteczności amoksycyliny.”>5}

Mechanizmy oporności bakterii

Dwa główne mechanizmy oporności bakterii na działanie amoksycyliny z kwasem klawulanowym to:

• Unieczynnienie przez beta-laktamazy bakteryjne, które nie są podatne na hamujące działanie kwasu klawulanowego, w tym enzymy należące do klasy B, C i D⁶
• Modyfikacja struktury białek wiążących penicylinę (PBP), co skutkuje zmniejszeniem powinowactwa antybiotyku do miejsca docelowego w komórce bakteryjnej⁷

Dodatkowe mechanizmy oporności, szczególnie u bakterii Gram-ujemnych, mogą obejmować zmienioną przepuszczalność ściany komórkowej bakterii lub obecność specjalnych pomp usuwających lek z komórki, co uniemożliwia osiągnięcie odpowiedniego stężenia antybiotyku w miejscu docelowym.⁸

Wartości graniczne wrażliwości mikroorganizmów

Wartości graniczne minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla amoksycyliny z kwasem klawulanowym zostały określone przez European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing (EUCAST) i służą do klasyfikacji drobnoustrojów jako wrażliwe, średnio wrażliwe lub oporne na działanie leku.⁹

¹ Opisywane wartości dotyczą stężeń amoksycyliny. Na potrzeby badania wrażliwości stężenie kwasu klawulanowego ustalono na poziomie 2 mg/l.
² Opisywane wartości dotyczą stężeń oksacyliny.
³ Wartości graniczne podane w tabeli opierają się na wartościach dla ampicyliny.
⁴ Wartości graniczne dla szczepów opornych (R>8 mg/l) zapewniają, że wszystkie wyizolowane szczepy, w których występują mechanizmy oporności są określane jako oporne.
⁵ Wartości graniczne podane w tabeli oparte są na wartościach granicznych penicyliny benzylowej.^{8 mg/l) zapewniają, że wszystkie wyizolowane szczepy, w których występują mechanizmy oporności są określane jako oporne. […] 5 Wartości graniczne podane w tabeli oparte są na wartościach granicznych penicyliny benzylowej.”>10}

Wrażliwość mikroorganizmów na amoksycylinę z kwasem klawulanowym

Występowanie nabytej oporności wśród poszczególnych gatunków drobnoustrojów może wykazywać zmienność geograficzną oraz czasową. Podczas leczenia ciężkich zakażeń zaleca się korzystanie z lokalnych danych dotyczących wzorców oporności. W przypadkach, gdy lokalna oporność stawia pod znakiem zapytania skuteczność leku, należy rozważyć konsultację ze specjalistą.¹¹

Drobnoustroje zwykle wrażliwe

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Enterococcus faecalis
• Gardnerella vaginalis
• Staphylococcus aureus (wrażliwe na metycylinę)
• Streptococcus agalactiae
• Streptococcus pneumoniae
• Streptococcus pyogenes i inne paciorkowce beta-hemolizujące
• Grupa Streptococcus viridans

¹²

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Actinobacillus actinomycetemcomitans
• Capnocytophaga spp.
• Eikenella corrodens
• Haemophilus influenzae
• Moraxella catarrhalis
• Neisseria gonorrhoeae
• Pasteurella multocida

¹³

Bakterie beztlenowe:

• Bacteroides fragilis
• Fusobacterium nucleatum
• Prevotella spp.

¹⁴

Drobnoustroje, wśród których może wystąpić problem oporności nabytej

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Enterococcus faecium

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Escherichia coli
• Klebsiella oxytoca
• Klebsiella pneumoniae
• Proteus mirabilis
• Proteus vulgaris

¹⁵

Drobnoustroje z wrodzoną opornością

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Acinetobacter spp.
• Citrobacter freundii
• Enterobacter spp.
• Legionella pneumophila
• Morganella morganii
• Providencia spp.
• Pseudomonas spp.
• Serratia spp.
• Stenotrophomonas maltophilia

Inne drobnoustroje:

• Chlamydia trachomatis
• Chlamydophila pneumoniae
• Chlamydophila psittaci
• Coxiella burnetti
• Mycoplasma pneumoniae

¹⁶