Przedawkowanie
Alepton 160 mg

Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego, szczególnie w postaci dojelitowej Alepton (160 mg/tabletka), stanowi poważne zagrożenie kliniczne wymagające natychmiastowej interwencji. Dawka toksyczna u dorosłych wynosi około 200 mg/kg masy ciała, u dzieci około 100 mg/kg, a dawka śmiertelna to 25-30 g. Kluczowym parametrem diagnostycznym jest stężenie salicylanów w osoczu: >300 mg/l wskazuje na zatrucie, >500 mg/l u dorosłych oraz >300 mg/l u dzieci świadczą o ciężkim zatruciu. Obraz kliniczny zależy od dawki i czasu od spożycia, z możliwym opóźnieniem objawów ze względu na postać dojelitową leku. Umiarkowane zatrucie manifestuje się ototoksycznością (szumy uszne, osłabienie słuchu), bólami głowy, nudnościami i wymiotami, natomiast ciężkie zatrucie charakteryzuje się zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej (początkowa zasadowica oddechowa, następnie kwasica oddechowa i metaboliczna), objawami neurologicznymi (drgawki, omamy, śpiączka), oraz poważnymi powikłaniami (obrzęk płuc, zapaść sercowo-naczyniowa). U dzieci objawy mogą być skąpe aż do późnej fazy zatrucia, gdzie dominuje kwasica metaboliczna.

Przedawkowanie leku Alepton (kwas acetylosalicylowy 160 mg)

Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego stanowi poważne zagrożenie kliniczne wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Rozpoznanie i właściwe postępowanie terapeutyczne ma kluczowe znaczenie dla pomyślnego wyniku leczenia. W przypadku produktu Alepton (kwas acetylosalicylowy w dawce 160 mg w postaci tabletek dojelitowych) należy zwrócić szczególną uwagę na specyfikę postaci farmaceutycznej, która może mieć wpływ na kinetykę wchłaniania i objawy toksyczności.1

Dawki toksyczne i śmiertelne

Mimo znacznych różnic międzyosobniczych w tolerancji na kwas acetylosalicylowy, przyjmuje się następujące wartości graniczne dawek:2

  • Dawka toksyczna: około 200 mg/kg masy ciała u dorosłych
  • Dawka toksyczna u dzieci: około 100 mg/kg masy ciała
  • Dawka śmiertelna: 25-30 g

Określenie stężenia salicylanów w osoczu stanowi kluczowy parametr diagnostyczny w ocenie ciężkości zatrucia:3

  • Stężenie >300 mg/l – wskazuje na zatrucie
  • Stężenie >500 mg/l u dorosłych – wskazuje na ciężkie zatrucie
  • Stężenie >300 mg/l u dzieci – wskazuje na ciężkie zatrucie

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku pacjentów z grup wysokiego ryzyka. Przedawkowanie może być szczególnie niebezpieczne dla osób w podeszłym wieku oraz stanowić zagrożenie życia u małych dzieci, gdzie nawet przedawkowanie terapeutyczne lub przypadkowe zatrucia mogą prowadzić do zgonu.4

Objawy kliniczne zatrucia

Obraz kliniczny zatrucia kwasem acetylosalicylowym zależy od przyjętej dawki i czasu, który upłynął od momentu spożycia. Ze względu na postać dojelitową leku Alepton, należy pamiętać o możliwym opóźnieniu wystąpienia objawów toksycznych.5

Stopień zatrucia Objawy kliniczne Patofizjologia Uwagi
Zatrucie umiarkowane
  • Szumy uszne
  • Osłabienie słuchu
  • Ból głowy
  • Zawroty głowy
  • Stan splątania
  • Objawy ze strony układu pokarmowego:
    • Nudności
    • Wymioty
    • Ból brzucha
Głównie działanie ototoksyczne i podrażnienie błony śluzowej żołądka Objawy zwykle odwracalne po odstawieniu leku
Zatrucie ciężkie
  • Hiperwentylacja (wczesna faza)
  • Kwasica oddechowa (późna faza)
  • Kwasica metaboliczna
  • Uczucie niepokoju
  • Drgawki
  • Omamy
  • Obrzęk płuc
  • Hipertermia
  • Nasilone pocenie
  • Odwodnienie
  • Hipoglikemia
  • Depresja układu nerwowego
  • Śpiączka
  • Zapaść sercowo-naczyniowa
  • Zatrzymanie oddechu
Ciężkie zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej:

  • Początkowo zasadowica oddechowa
  • Następnie kwasica oddechowa
  • Kwasica metaboliczna
U dzieci objawy mogą być niewidoczne aż do późnej fazy zatrucia – dominuje wówczas kwasica

Zatrucie ciężkie charakteryzuje się poważnymi zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej. W początkowej fazie dochodzi do hiperwentylacji, która prowadzi do zasadowicy oddechowej. Wraz z progresją zatrucia, dochodzi do zahamowania ośrodka oddechowego, co powoduje kwasicę oddechową. Jednocześnie, obecność salicylanów w organizmie przyczynia się do rozwoju kwasicy metabolicznej.6

Należy zwrócić szczególną uwagę na odrębności w przebiegu zatrucia u dzieci, u których objawy mogą nie być widoczne aż do późnej fazy zatrucia. W tej grupie pacjentów zazwyczaj stwierdza się dominującą kwasicę.7

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania leku Alepton (kwas acetylosalicylowy 160 mg) konieczne jest natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego:8

  1. Hospitalizacja – jest bezwzględnie wymagana w przypadku przyjęcia dawki toksycznej
  2. Monitorowanie parametrów – ocena stanu świadomości, funkcji życiowych, równowagi kwasowo-zasadowej i stężenia salicylanów w osoczu
  3. Dekontaminacja przewodu pokarmowego – należy uwzględnić postać dojelitową leku przy podejmowaniu decyzji o:
    • Płukaniu żołądka
    • Wywołaniu wymiotów
    • Podaniu węgla aktywnego
  4. Leczenie objawowe – obejmujące uzupełnienie płynów i elektrolitów
  5. Leczenie specyficzne – w ciężkich przypadkach może być konieczne:
    • Leczenie zaburzeń krzepnięcia
    • Alkalizacja moczu – zwiększa wydalanie salicylanów
    • Hemodializa – szczególnie przy stężeniach salicylanów powyżej 500 mg/l u dorosłych lub niepowodzeniu leczenia zachowawczego

Obserwacja i leczenie pacjenta powinny przebiegać zgodnie ze standardowymi zasadami postępowania w przypadku przedawkowania kwasu acetylosalicylowego, uwzględniającymi aktualne zalecenia Krajowego centrum informacji toksykologicznej.9 W niektórych przypadkach, oprócz ogólnego leczenia objawowego, może być konieczne wdrożenie specyficznej terapii ukierunkowanej na korekcję zaburzeń krzepnięcia, alkalizację moczu oraz w skrajnych przypadkach – hemodializę.10

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl