Działania niepożądane
Actimodan 100 mg
Modafinil w dawce 100 mg, stosowany w preparacie Actimodan, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, potwierdzonych w badaniach klinicznych na 1561 pacjentach. Najczęściej występującym objawem jest ból głowy (około 21%), zwykle łagodny lub umiarkowany, ustępujący w ciągu kilku dni. Inne często obserwowane działania obejmują zaburzenia psychiczne (nerwowość, bezsenność, lęk, depresję), neurologiczne (zawroty głowy, senność, parestezje), kardiologiczne (częstoskurcz, kołatanie serca), naczyniowe (rozszerzenie naczyń), oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (ból brzucha, nudności, suchość w jamie ustnej, biegunka). Rzadziej występują poważne reakcje alergiczne, ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona, DRESS), oraz zaburzenia psychiczne o dużym nasileniu, takie jak psychoza, mania czy myśli samobójcze. W badaniach diagnostycznych notowano zależne od dawki zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej i gamma-glutamylotransferazy oraz nieprawidłowości w zapisie EKG.
- Działania niepożądane leku Actimodan
- Częstotliwość występowania działań niepożądanych
- Najczęstsze działania niepożądane
- Tabela działań niepożądanych
- Szczegółowe omówienie najważniejszych działań niepożądanych
- Zaburzenia psychiczne
- Zaburzenia układu nerwowego
- Zaburzenia sercowo-naczyniowe
- Zaburzenia układu pokarmowego
- Zaburzenia skóry
- Zaburzenia laboratoryjne
- Postępowanie w przypadku przedawkowania
- Monitorowanie i raportowanie działań niepożądanych
Działania niepożądane leku Actimodan
Actimodan zawierający modafinil w dawce 100 mg może wywoływać szereg działań niepożądanych, które zostały zidentyfikowane zarówno w badaniach klinicznych, jak i podczas obserwacji po wprowadzeniu produktu do obrotu. Obserwacje te pochodzą z badań klinicznych obejmujących 1561 pacjentów przyjmujących modafinil, u których oceniano związek występujących objawów z prowadzonym leczeniem.1
Częstotliwość występowania działań niepożądanych
Częstość występowania działań niepożądanych zgodnie z klasyfikacją medyczną została podzielona na następujące kategorie:
- Bardzo często: ≥1/10 (więcej niż 1 przypadek na 10 pacjentów)
- Często: ≥1/100 do ≤1/10 (od 1 przypadku na 100 do 1 na 10 pacjentów)
- Niezbyt często: ≥1/1 000 do ≤1/100 (od 1 przypadku na 1000 do 1 na 100 pacjentów)
- Rzadko: ≥1/10 000 do <1/1 000 (od 1 przypadku na 10 000 do mniej niż 1 na 1000 pacjentów)
- Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych
2
Najczęstsze działania niepożądane
Ból głowy jest najczęściej występującym działaniem niepożądanym modafinilu, obserwowanym u około 21% pacjentów. Charakteryzuje się on zwykle łagodnym lub umiarkowanym nasileniem, jest zależny od zastosowanej dawki leku i zazwyczaj ustępuje w ciągu kilku dni.3
Tabela działań niepożądanych
| Klasyfikacja układów i narządów | Bardzo często (≥1/10) | Często (≥1/100 do ≤1/10) | Niezbyt często (≥1/1 000 do ≤1/100) | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | zapalenie gardła, zapalenie zatok przynosowych | ||||
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | eozynofilia, leukopenia | ||||
| Zaburzenia układu immunologicznego | mniej istotne reakcje alergiczne (np. objawy kataru siennego) | obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcje nadwrażliwości (charakteryzujące się gorączką, wysypką, powiększeniem węzłów chłonnych i oznakami jednoczesnego zajęcia innych narządów), anafilaksja | |||
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | zmniejszenie łaknienia | hipercholesterolemia, hiperglikemia | cukrzyca, wzmożenie łaknienia | ||
| Zaburzenia psychiczne | nerwowość, bezsenność, lęk, depresja | zaburzenia myślenia, splątanie, drażliwość, zaburzenie snu, chwiejność emocjonalna, obniżenie popędu płciowego | wrogość, depersonalizacja, zaburzenie osobowości, nietypowe sny, pobudzenie | agresja, myśli samobójcze, nadpobudliwość psychoruchowa, omamy, mania, psychoza, urojenia | |
| Zaburzenia układu nerwowego | ból głowy | zawroty głowy, senność, parestezja | dyskineza, wzmożone napięcie mięśniowe, hiperkineza, niepamięć, migrena, drżenie | zawroty głowy, pobudzenie OUN, niedoczulica, brak koordynacji ruchów | zaburzenie ruchowe, zaburzenie mowy, spaczenie smaku |
| Zaburzenia oka | niewyraźne widzenie | nieprawidłowe widzenie, zespół suchego oka | |||
| Zaburzenia serca | częstoskurcz, kołatanie serca | skurcze dodatkowe | niemiarowość, rzadkoskurcz | ||
| Zaburzenia naczyniowe | rozszerzenie naczyń | nadciśnienie | niedociśnienie tętnicze | ||
| Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia | duszność | wzmożony kaszel, astma, krwawienie z nosa | nieżyt nosa | ||
| Zaburzenia żołądka i jelit | ból brzucha, nudności, suchość w jamie ustnej, biegunka, niestrawność | zaparcia, wzdęcie, refluks | wymioty, dysfagia, zapalenie języka, owrzodzenia jamy ustnej | ||
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | pocenie się | wysypka, trądzik, świąd | ciężkie reakcje skórne obejmujące rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka oraz wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS) | ||
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | ból pleców, ból szyi, ból mięśni | miastenia, skurcze łydek, bóle stawów | drżenie | ||
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | nieprawidłowy mocz, częste oddawanie moczu | ||||
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | zaburzenia miesiączkowania | ||||
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | ogólne osłabienie | ból w klatce piersiowej | obrzęk obwodowy, uczucie pragnienia | ||
| Badania diagnostyczne | nieprawidłowości badań czynności wątroby | zależne od dawki zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej i gamma-glutamylotransferazy, nieprawidłowy zapis EKG, zwiększenie masy ciała, spadek masy ciała |
4
Szczegółowe omówienie najważniejszych działań niepożądanych
Zaburzenia psychiczne
Stosowanie modafinilu może wiązać się z występowaniem różnorodnych zaburzeń psychicznych o różnym nasileniu. Często obserwuje się nerwowość, bezsenność, lęk i depresję. Niezbyt często występują zaburzenia myślenia, splątanie, drażliwość, zaburzenia snu oraz chwiejność emocjonalna. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić wrogość, depersonalizacja oraz zaburzenie osobowości. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne, choć o nieznanej częstości występowania, poważne reakcje obejmujące agresję, myśli samobójcze, nadpobudliwość psychoruchową, omamy, manię, psychozę i urojenia.5
Zaburzenia układu nerwowego
Poza bólem głowy, który występuje bardzo często, modafinil może powodować różne zaburzenia neurologiczne. Często obserwuje się zawroty głowy, senność i parestezje (zaburzenia czucia). Niezbyt często występują dyskineza (zaburzenia ruchowe), wzmożone napięcie mięśniowe, hiperkineza (zwiększona aktywność ruchowa), niepamięć, migrena i drżenie. W rzadkich przypadkach mogą pojawić się zawroty głowy, pobudzenie OUN, niedoczulica i brak koordynacji ruchów.6
Zaburzenia sercowo-naczyniowe
Stosowanie modafinilu wiąże się z ryzykiem wystąpienia zaburzeń kardiologicznych. Często obserwuje się częstoskurcz i kołatanie serca. Niezbyt często mogą wystąpić skurcze dodatkowe. Z nieznaną częstością notowano niemiarowość i rzadkoskurcz. W zakresie naczyniowym często występuje rozszerzenie naczyń, niezbyt często obserwuje się nadciśnienie, natomiast niedociśnienie tętnicze notowane jest z nieznaną częstością.7
Zaburzenia układu pokarmowego
Modafinil często powoduje dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha, nudności, suchość w jamie ustnej, biegunka i niestrawność. Niezbyt często występują zaparcia, wzdęcie i refluks. Z nieznaną częstością raportowano wymioty, dysfagię (trudności w połykaniu), zapalenie języka i owrzodzenia jamy ustnej.8
Zaburzenia skóry
Stosowanie modafinilu może wiązać się z reakcjami skórnymi. Często występuje nasilone pocenie się. Niezbyt często obserwuje się wysypkę, trądzik i świąd. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne ciężkie reakcje skórne o nieznanej częstości występowania, obejmujące rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, martwicę toksyczno-rozpływną naskórka oraz wysypkę polekową z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS). Są to stany zagrażające życiu, wymagające natychmiastowego przerwania leczenia i wdrożenia odpowiedniego postępowania.9
Zaburzenia laboratoryjne
U pacjentów przyjmujących modafinil często obserwuje się nieprawidłowości w badaniach czynności wątroby. Z nieznaną częstością raportowano zależne od dawki zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej i gamma-glutamylotransferazy, nieprawidłowy zapis EKG oraz zmiany masy ciała (zarówno wzrost, jak i spadek).10
Postępowanie w przypadku przedawkowania
Przedawkowanie modafinilu, zarówno w monoterapii jak i w połączeniu z innymi lekami, może prowadzić do szeregu objawów niepożądanych, w tym:
- Zaburzenia neurologiczne: bezsenność, niepokój ruchowy, dezorientacja, splątanie, pobudzenie psychiczne i omamy
- Zaburzenia pokarmowe: nudności i biegunka
- Zaburzenia sercowo-naczyniowe: częstoskurcz, rzadkoskurcz, nadciśnienie i ból w klatce piersiowej
11
Zalecane postępowanie przy przedawkowaniu
W przypadku podejrzenia przedawkowania modafinilu należy:
- Rozważyć sprowokowanie wymiotów i płukanie żołądka
- Hospitalizować pacjenta
- Obserwować stan psychomotoryczny pacjenta
- Monitorować i obserwować układ sercowo-naczyniowy do ustąpienia objawów
12
Monitorowanie i raportowanie działań niepożądanych
Należy pamiętać, że po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Pozwala to na nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:13
Dane kontaktowe:
Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego za lek.14
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania