Właściwości farmakokinetyczne
Aciclovir Aurovitas 200 mg

Właściwości farmakokinetyczne acyklowiru

Acyklowir jest lekiem przeciwwirusowym, którego farmakokinetyka charakteryzuje się specyficznymi parametrami wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę właściwości farmakokinetycznych acyklowiru, istotnych z punktu widzenia praktyki klinicznej.¹

Absorpcja po podaniu doustnym

Acyklowir charakteryzuje się jedynie częściowym wchłanianiem z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym. W zależności od zastosowanej dawki, osiąga różne stężenia w osoczu przy regularnym podawaniu:²

Jak wynika z powyższych danych, podanie acyklowiru w wyższych dawkach prowadzi do proporcjonalnego wzrostu zarówno maksymalnych, jak i minimalnych stężeń leku w osoczu.³

Parametry farmakokinetyczne po podaniu dożylnym

Po dożylnym podaniu acyklowiru u dorosłych obserwuje się krótki okres półtrwania w osoczu, wynoszący około 2,9 godziny. Podanie dożylne pozwala uzyskać wyższe stężenia leku niż podanie doustne, co ma szczególne znaczenie w leczeniu ciężkich zakażeń wirusowych.⁴

Przy różnych dawkach podawanych dożylnie uzyskuje się następujące stężenia maksymalne i minimalne:⁵

Dystrybucja w organizmie

Acyklowir charakteryzuje się stosunkowo niewielkim wiązaniem z białkami osocza (9-33%), co ma istotne znaczenie kliniczne, ponieważ minimalizuje ryzyko występowania interakcji lekowych związanych z wypieraniem leku z miejsc wiązania z białkami.⁶

Lek dobrze przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego, gdzie osiąga stężenie stanowiące około 50% stężenia w osoczu, co jest istotne w leczeniu zakażeń ośrodkowego układu nerwowego wywołanych przez wirusy Herpes.⁷

Metabolizm i eliminacja

Acyklowir wydalany jest głównie przez nerki w postaci niezmienionej. Klirens nerkowy acyklowiru przewyższa klirens kreatyniny, co wskazuje na udział zarówno mechanizmu filtracji kłębuszkowej, jak i aktywnego wydzielania kanalikowego w procesie eliminacji leku.⁸

Głównym metabolitem acyklowiru jest 9-karboksymetoksymetyloguanina, która stanowi około 10-15% podanej dawki i jest również wydalana z moczem.⁹

Interakcje farmakokinetyczne

Podanie probenecydu w dawce 1 g na godzinę przed zastosowaniem acyklowiru wpływa na jego parametry farmakokinetyczne, powodując:¹⁰

• Wydłużenie okresu półtrwania acyklowiru o 18%
• Zwiększenie pola pod krzywą zależności stężenia leku w osoczu od czasu (AUC) o 40%

Farmakokinetyka w szczególnych populacjach pacjentów

Farmakokinetyka u dzieci

U dzieci powyżej 1. roku życia profil farmakokinetyczny acyklowiru jest zbliżony do profilu u dorosłych, przy zachowaniu odpowiedniego dawkowania. Średnie wartości maksymalne i minimalne stężeń są porównywalne, gdy dawkę 250 mg/m² zastępuje się dawką 5 mg/kg oraz gdy dawkę 500 mg/m² zastępuje się dawką 10 mg/kg.¹¹

Farmakokinetyka u noworodków i niemowląt

U noworodków i niemowląt (0-3 miesiące) leczonych acyklowirem w dawce 10 mg/kg podawanej co 8 godzin w jednogodzinnym wlewie dożylnym, parametry farmakokinetyczne przedstawiają się następująco:¹²

• Cssmax: 61,2 μmol (13,8 μg/ml)
• Cssmin: 10,1 μmol (2,3 μg/ml)
• Okres półtrwania: 3,8 godziny

Przy zwiększeniu dawki do 15 mg/kg co 8 godzin obserwuje się proporcjonalny wzrost stężeń:¹³

• Cmax: 83,5 μmol (18,8 μg/ml)
• Cmin: 14,1 μmol (3,2 μg/ml)

Farmakokinetyka u osób w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się zmniejszenie klirensu całkowitego acyklowiru, które koreluje ze zmniejszeniem klirensu kreatyniny. Mimo to zmiany okresu półtrwania w fazie eliminacji pozostają niewielkie, co oznacza, że modyfikacja dawkowania oparta tylko na wieku pacjenta nie jest konieczna, ale należy uwzględnić funkcję nerek.¹⁴

Farmakokinetyka w niewydolności nerek

U pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek okres półtrwania acyklowiru w fazie eliminacji jest znacząco wydłużony i wynosi średnio 19,5 godziny, co ma istotne implikacje kliniczne i wymaga dostosowania dawkowania.¹⁵

Podczas hemodializy okres półtrwania acyklowiru ulega skróceniu do około 5,7 godziny, a stężenie leku zmniejsza się o około 60%. Może to wymagać podania dodatkowej dawki po zabiegu hemodializy.¹⁶