Właściwości farmakokinetyczne
Aciclovir Accord 25 mg/ml

Właściwości farmakokinetyczne leku Aciclovir Accord – charakterystyka ogólna

Aciclovir Accord (25 mg/ml koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne, których znajomość jest kluczowa dla prawidłowego dawkowania i optymalizacji terapii. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów, jakim podlega acyklowir w organizmie pacjenta po podaniu dożylnym.¹

Wchłanianie i osiągane stężenia w osoczu

Stężenia u dorosłych pacjentów

Po dożylnym podaniu acyklowiru w postaci jednogodzinnej infuzji osiągane są charakterystyczne stężenia w osoczu, zależne od zastosowanej dawki. Dla pacjentów dorosłych średnie maksymalne stężenia w osoczu w stanie stacjonarnym (Cssmax) wynoszą:²

• Dla dawki 2,5 mg/kg mc. – 22,7 mikromoli (5,1 mikrogram/ml)
• Dla dawki 5 mg/kg mc. – 43,6 mikromoli (9,8 mikrogram/ml)
• Dla dawki 10 mg/kg mc. – 92 mikromole (20,7 mikrogram/ml)
• Dla dawki 15 mg/kg mc. – 105 mikromoli (23,6 mikrogram/ml)

Odpowiadające tym wartościom stężenia minimalne (CSSmin) po 7 godzinach wynoszą:³

• Dla dawki 2,5 mg/kg mc. – 2,2 mikromole (0,5 mikrogram/ml)
• Dla dawki 5 mg/kg mc. – 3,1 mikromoli (0,7 mikrogram/ml)
• Dla dawki 10 mg/kg mc. – 10,2 mikromoli (2,3 mikrogram/ml)
• Dla dawki 15 mg/kg mc. – 8,8 mikromoli (2,0 mikrogram/ml)

Stężenia u dzieci

U dzieci powyżej 1 roku życia obserwuje się podobne wartości Cssmax i Cssmin jak u dorosłych, przy zastosowaniu następującej konwersji dawek:⁴

• Dawka 250 mg/m² pc. odpowiada dawce 5 mg/kg mc.
• Dawka 500 mg/m² pc. odpowiada dawce 10 mg/kg mc.

W grupie noworodków i niemowląt (0-3 miesiące) leczonych acyklowirem w dawce 10 mg/kg mc. podawanym co 8 godzin w jednogodzinnym wlewie dożylnym, wartości stężeń wynoszą:⁵

• Cssmax – 61,2 mikromole (13,8 mikrogram/ml)
• Cssmin – 10,1 mikromoli (2,3 mikrogram/ml)

Natomiast przy zastosowaniu wyższej dawki 15 mg/kg mc. co 8 godzin u noworodków zaobserwowano proporcjonalny wzrost stężeń:⁶

• Cmax – 83,5 mikromoli (18,8 mikrogram/ml)
• Cmin – 14,1 mikromoli (3,2 mikrogram/ml)

Dystrybucja acyklowiru w organizmie

Objętość dystrybucji acyklowiru wynosi średnio 26 l, co wskazuje na jego dystrybucję w całkowitej wodzie organizmu (TBW). Po podaniu doustnym pozorna objętość dystrybucji (Vd/F) waha się w zakresie od 2,3 do 17,8 l/kg.⁷

Wiązanie z białkami osocza

Acyklowir charakteryzuje się niskim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym od 9 do 33%. Ten niski poziom wiązania sprawia, że ryzyko interakcji lekowych związanych z wypieraniem acyklowiru z miejsc wiązania przez inne leki jest minimalne.⁸

Przenikanie do płynu mózgowo-rdzeniowego

Acyklowir wykazuje zdolność przenikania przez barierę krew-mózg. Stężenie acyklowiru w płynie mózgowo-rdzeniowym osiąga poziom stanowiący około 50% stężenia w osoczu w stanie stacjonarnym.⁹ Ta właściwość ma istotne znaczenie w kontekście leczenia zakażeń herpeswirusowych ośrodkowego układu nerwowego.

Metabolizm acyklowiru

Acyklowir charakteryzuje się niskim stopniem metabolizmu. Większość podanej dawki jest wydalana przez nerki w niezmienionej postaci. Dotychczas zidentyfikowano tylko jeden znaczący metabolit – 9-karboksymetoksymetyloguaninę, który stanowi 10-15% dawki wydalonej z moczem.¹⁰

Eliminacja acyklowiru

Okres półtrwania

U dorosłych pacjentów z prawidłową czynnością nerek okres półtrwania acyklowiru wynosi około 2,9 godziny.¹¹ Natomiast u noworodków i niemowląt (0-3 miesiące) otrzymujących acyklowir w dawce 10 mg/kg mc. okres półtrwania w osoczu jest dłuższy i wynosi 3,8 godziny.¹²

Klirens nerkowy

Po podaniu dożylnym acyklowir jest głównie wydalany przez nerki w postaci niezmienionej. Klirens nerkowy acyklowiru jest znacznie większy niż klirens kreatyniny, co wskazuje, że w procesie wydalania leku uczestniczą zarówno mechanizmy przesączania kłębuszkowego, jak i wydzielania kanalikowego.¹³

Farmakokinetyka w populacjach szczególnych

Osoby w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku obserwuje się zmniejszenie całkowitego klirensu acyklowiru wraz z wiekiem, co jest skorelowane ze zmniejszeniem klirensu kreatyniny. Mimo to zmiana końcowego okresu półtrwania leku w osoczu jest względnie niewielka.¹⁴ Ta właściwość może jednak wymagać dostosowania dawkowania u pacjentów geriatrycznych, szczególnie przy współistniejącym upośledzeniu czynności nerek.

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek średni końcowy okres półtrwania acyklowiru ulega znacznemu wydłużeniu do 19,5 godziny.¹⁵ To istotne wydłużenie okresu półtrwania wymaga modyfikacji dawkowania u pacjentów z upośledzoną czynnością nerek.

W trakcie hemodializy średni okres półtrwania acyklowiru wynosi 5,7 godziny. Podczas sesji dializacyjnej stężenie acyklowiru w osoczu ulega redukcji o około 60%.¹⁶ Oznacza to, że pacjenci poddawani hemodializie mogą wymagać dodatkowej dawki acyklowiru po każdej sesji dializacyjnej.

Pacjenci z otyłością

Pacjenci otyli, otrzymujący dożylnie dawki acyklowiru obliczone na podstawie całkowitej masy ciała, osiągają wyższe stężenia maksymalne w porównaniu z pacjentami o prawidłowej masie ciała, którym również podano dawkę obliczoną na podstawie całkowitej masy ciała.¹⁷

U pacjentów z otyłością olbrzymią (n=7), którym podawano dożylnie dawki acyklowiru obliczone na podstawie idealnej masy ciała (a nie całkowitej masy ciała), maksymalne stężenia były o 29,3% niższe w porównaniu do pacjentów z prawidłową masą ciała otrzymujących dawkę obliczoną na podstawie całkowitej masy ciała.¹⁸ Konsekwencje kliniczne niższych stężeń maksymalnych w kontekście skuteczności terapeutycznej nie zostały dotychczas w pełni określone.¹⁹