Właściwości farmakodynamiczne
Accordeon 10 mg

Właściwości farmakodynamiczne oksykodonu

Oksykodon chlorowodorek, substancja czynna preparatu Accordeon, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki przeciwbólowe, opioidy, naturalne alkaloidy opium (kod ATC: N02A A05). Jego działanie opiera się na specyficznym mechanizmie oddziaływania z receptorami opioidowymi w układzie nerwowym.¹

Mechanizm działania

Oksykodon charakteryzuje się wysokim powinowactwem do trzech głównych typów receptorów opioidowych zlokalizowanych w strukturach ośrodkowego układu nerwowego: kappa, mi i delta. Działając jako pełny agonista opioidowy, aktywuje te receptory bez wykazywania właściwości antagonistycznych. Efekt terapeutyczny oksykodonu obejmuje przede wszystkim dwa główne komponenty: działanie przeciwbólowe (analgetyczne) oraz uspokajające (sedacyjne).²

Tabletki o przedłużonym uwalnianiu, które stanowią postać farmaceutyczną preparatu Accordeon, zapewniają znacząco dłuższy okres kontroli bólu w porównaniu z konwencjonalnymi tabletkami oksykodonu o szybkim uwalnianiu (zarówno stosowanymi w monoterapii, jak i w skojarzeniu z innymi substancjami), przy czym nie obserwuje się zwiększonej częstości występowania działań niepożądanych.³

Wpływ na układ pokarmowy

W zakresie oddziaływania na układ pokarmowy, oksykodon, podobnie jak inne opioidy, może wywoływać skurcz zwieracza Oddiego – mięśnia okrężnego regulującego przepływ żółci z dróg żółciowych i soku trzustkowego do dwunastnicy. Efekt ten może mieć znaczenie kliniczne u pacjentów z chorobami dróg żółciowych.⁴

Wpływ na układ hormonalny

Oksykodon, jak inne opioidy, może istotnie oddziaływać na funkcjonowanie układu hormonalnego poprzez wpływ na dwie kluczowe osie endokrynne:

• Oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczową – regulującą wydzielanie kortyzolu i inne procesy związane z reakcją na stres
• Oś podwzgórzowo-przysadkowo-gonadową – odpowiedzialną za regulację funkcji rozrodczych

Wśród zmian hormonalnych obserwowanych podczas stosowania opioidów należy wymienić:

• Zwiększenie stężenia prolaktyny w osoczu
• Obniżenie stężenia kortyzolu w osoczu
• Obniżenie stężenia testosteronu w osoczu

Wymienione zaburzenia równowagi hormonalnej mogą manifestować się klinicznie odpowiednimi objawami, takimi jak zaburzenia miesiączkowania u kobiet czy zmniejszenie libido.⁵

Wpływ na układ odpornościowy

Wyniki badań laboratoryjnych (in vitro) oraz badań na modelu zwierzęcym wskazują na potencjalny wpływ naturalnych opioidów, takich jak morfina, na różne komponenty układu immunologicznego. Należy jednak podkreślić, że kliniczne znaczenie tych obserwacji nie zostało jednoznacznie określone. Oksykodon, jako opioid półsyntetyczny, wykazuje działanie immunomodulujące zbliżone do morfiny, jednak pełen zakres i mechanizm tego oddziaływania nie został dotychczas w pełni poznany i wymaga dalszych badań.⁶

Skuteczność kliniczna

Skuteczność terapeutyczna preparatu Accordeon została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych obejmujących różnorodne zespoły bólowe, zarówno pochodzenia nowotworowego, jak i nienowotworowego. Oksykodon w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu wykazuje wysoką efektywność w następujących wskazaniach:⁷

• Ból nowotworowy – u pacjentów onkologicznych, niezależnie od lokalizacji procesu nowotworowego i etapu zaawansowania choroby
• Bóle pooperacyjne – w okresie okołooperacyjnym, szczególnie w przypadku rozległych zabiegów chirurgicznych
• Ciężkie bóle nienowotworowe, w tym szczególnie:
  • Ból neuropatyczny w przebiegu neuropatii cukrzycowej – występujący u pacjentów z długotrwałą cukrzycą, manifestujący się jako palący, piekący ból z towarzyszącymi parestezjami
  • Nerwoból poopryszczkowy – przewlekły, trudny w leczeniu zespół bólowy występujący po infekcji wirusem Herpes zoster
  • Bóle pleców – zarówno ostre, jak i przewlekłe, o różnej etiologii
  • Bóle w chorobie zwyrodnieniowej stawów – gdzie terapia kontynuowana przez okres do 18 miesięcy wykazała wysoką skuteczność, nawet u pacjentów, u których wcześniejsze leczenie niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) nie przynosiło zadowalających efektów

Szczególnie istotne są wyniki dotyczące skuteczności oksykodonu w leczeniu bólu neuropatycznego, które zostały potwierdzone w trzech randomizowanych badaniach klinicznych z kontrolą placebo. Wyniki tych badań dostarczają mocnych dowodów na efektywność oksykodonu w tym trudnym do leczenia typie bólu.⁸

Długotrwała skuteczność

Istotnym aspektem farmakodynamicznym oksykodonu w formie o przedłużonym uwalnianiu jest jego długoterminowa skuteczność. U pacjentów z przewlekłym bólem pochodzenia nienowotworowego wykazano utrzymanie zadowalającego efektu przeciwbólowego (analgezji) przy zachowaniu stałego dawkowania przez okres do 3 lat. Ta długotrwała stabilność działania terapeutycznego, bez konieczności eskalacji dawki, stanowi istotną zaletę kliniczną preparatu Accordeon w terapii przewlekłych zespołów bólowych.⁹