Rak moczowodu
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w raku moczowodu (UTUC) jest wieloczynnikowe i zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania klinicznego (TNM), stopnia złośliwości histologicznej oraz głębokości naciekania ściany urotelialnej. W Kanadzie 5-letnie przeżycie netto wynosi około 46%, jednak w zaawansowanych stadiach może spaść do 5% lub mniej. Nowotwory o niskim stopniu złośliwości, powierzchowne i ograniczone do nabłonka mają znacznie lepsze rokowanie, z medianą przeżycia do 91,1 miesiąca, podczas gdy guzy naciekające mięśniówkę mają medianę przeżycia około 12,9 miesiąca. Czynniki takie jak wiek pacjenta, stan cywilny, zastosowana metoda chirurgiczna oraz wskaźniki stanu zapalnego (SIIS) również wpływają na prognozę. Nowoczesne modele prognostyczne, w tym nomogramy oparte na danych SEER i wskaźniku SIIS, poprawiają precyzję przewidywania całkowitego przeżycia (OS) u pacjentów po radykalnej nefroureterektomii (RNU).
Rak moczowodu – rokowanie (ocena wyników leczenia)
Rokowanie w przypadku raka moczowodu (rak urotelialny górnych dróg moczowych – UTUC) zależy od wielu czynników. Jest to nowotwór, który wymaga dokładnej analizy przez lekarza znającego historię medyczną pacjenta, typ, stopień zaawansowania i inne cechy nowotworu, wybrane metody leczenia oraz odpowiedź na terapię.12 Tylko połączenie wszystkich tych informacji ze statystykami przeżycia pozwala na określenie rokowania.
Wskaźniki przeżycia
W Kanadzie 5-letnie przeżycie netto dla raka moczowodu wynosi około 46%, co oznacza, że około 46% osób z diagnozą raka moczowodu przeżyje co najmniej 5 lat.3 Należy jednak pamiętać, że wielu pacjentów może żyć znacznie dłużej niż 5 lat. Wskaźniki przeżycia dla raka moczowodu są o około 10-20% niższe niż dla podobnego stopnia i zaawansowania raka miedniczki nerkowej.45
Według niektórych źródeł, 5-letni wskaźnik przeżycia wynosi 5% lub mniej, szczególnie w przypadku zaawansowanych postaci choroby.6 Rak moczowodu częściej dotyka mężczyzn niż kobiety i jest bardziej powszechny u osób powyżej 65 roku życia.7
Czynniki prognostyczne
Głównym czynnikiem prognostycznym w momencie diagnozy raka urotelialnego górnych dróg moczowych jest głębokość naciekania ściany nabłonka moczowego.8 Zaawansowanie nowotworu według skali TNM wykazuje dokładne przewidywania czasu przeżycia i może być lepszym wskaźnikiem prognostycznym niż stopień złośliwości guza, chociaż oba są silnymi predyktorami przeżycia.9
Najważniejsze czynniki wpływające na rokowanie to:
- Stopień zaawansowania klinicznego (TNM) – wczesne stadia mają lepsze rokowanie101112
- Stopień złośliwości histologicznej (grading) – nowotwory o niskim stopniu złośliwości mają lepsze rokowanie1314
- Głębokość naciekania – guzy powierzchowne mają lepsze rokowanie1516
- Wiek pacjenta1718
- Stan cywilny1920
- Metoda chirurgiczna zastosowana w leczeniu2122
- Wskaźniki stanu zapalnego związane z układem immunologicznym (SIIS)2324
Zróżnicowanie i zaawansowanie nowotworu
Nowotwory o niskim stopniu złośliwości (low-grade) zwykle nie wrastają w warstwę mięśniową ściany moczowodu i zazwyczaj nie rozprzestrzeniają się do innych części ciała. Z tego powodu nowotwory o niskim stopniu złośliwości mają dobre rokowanie.25 Natomiast nowotwory o wysokim stopniu złośliwości (high-grade) mają większe ryzyko rozprzestrzeniania się i gorsze rokowanie.2627
Guzy, które są zlokalizowane tylko na powierzchni wewnętrznej wyściółki (guzy powierzchowne), są zwykle dobrze zróżnicowane, co oznacza, że komórki nowotworowe wyglądają podobnie do normalnych komórek urotelialnych. Te guzy mają dobre rokowanie.28
Mediana przeżycia dla pacjentów z guzami ograniczonymi do tkanki łącznej podnabłonkowej wynosiła 91,1 miesiąca, w porównaniu z 12,9 miesiąca dla pacjentów z guzami naciekającymi warstwę mięśniową i głębiej.29
Modele prognostyczne
W ostatnich latach opracowano kilka modeli prognostycznych dla pacjentów z rakiem urotelialnym górnych dróg moczowych, które mogą pomóc w bardziej precyzyjnym określeniu rokowania:
- Nomogram prognostyczny oparty na danych SEER – model wykorzystujący wiek, stopień TNM, stan cywilny i metody chirurgiczne miejsca pierwotnego do przewidywania całkowitego przeżycia (OS) u pacjentów leczonych chemioterapią. Model ten wykazuje dobrą zdolność prognostyczną i wiarygodność, przewyższając 8. edycję klasyfikacji AJCC-TNM.30313233
- Model oparty na systemowym wskaźniku immunologiczno-zapalnym (SIIS) – opracowany przy użyciu modelu Lasso-Cox, wskaźnik ten jest niezależnym czynnikiem prognostycznym dla pacjentów z UTUC po radykalnej nefroureterektomii (RNU). Podwyższony SIIS przed leczeniem wiąże się z gorszym całkowitym przeżyciem.34353637
Nomogram łączący SIIS z innymi istotnymi niezależnymi wskaźnikami wykazuje dobrą skuteczność predykcyjną i lepszą moc dyskryminacyjną dla pacjentów z istotnie różnym OS.38 Dane sugerują, że nowy systemowy wskaźnik immunologiczno-zapalny może być wartościowym biomarkerem do przewidywania wyników leczenia.3940
Rokowanie w zależności od leczenia
Wynik leczenia zależy od lokalizacji guza i tego, czy nowotwór się rozprzestrzenił. Rak, który jest ograniczony tylko do nerki lub moczowodu, może być wyleczony za pomocą zabiegu chirurgicznego.41 Natomiast nowotwór, który rozprzestrzenił się do innych narządów, zwykle nie jest uleczalny.42
Skuteczność różnych metod leczenia:
- Radykalna nefroureterektomia (RNU) – pozostaje złotym standardem leczenia chirurgicznego raka urotelialnego górnych dróg moczowych od połączenia moczowodowo-pęcherzowego do miedniczki nerkowej43
- Chirurgia oszczędzająca nerki (NSS) – wykazuje porównywalne wyniki przeżycia do RNU u pacjentów z nowotworem o niskim ryzyku lub u pacjentów spełniających korzystne kryteria choroby4445
- Endoskopowe NSS – metaanaliza 8 retrospektywnych badań wykazała, że endoskopowe NSS miało podobne wyniki całkowitego przeżycia (OS) i przeżycia swoistego dla raka (CSS) jak RNU, na podstawie danych 1002 pacjentów z ograniczoną do narządu postacią UTUC46
Chirurgia oszczędzająca nerki ma pewne zalety w porównaniu do standardowej RNU w UTUC, ponieważ oszczędzenie nefronu zapobiega poważnym powikłaniom pooperacyjnym, takim jak pogorszenie funkcji nerek.47 Jednak ryzyko słabej kontroli onkologicznej i progresji guza przy postępowaniu endoskopowym musi być zrównoważone z ryzykiem okołooperacyjnym, takim jak niska oczekiwana długość życia związana z niewydolnością nerek i koniecznością hemodializy, które są związane z RNU.48
Rokowanie w chorobie zaawansowanej
Rokowanie dla pacjentów z przerzutowym lub nawracającym rakiem urotelialnym jest niekorzystne.49 Pacjenci z odległymi przerzutami mają złe rokowanie i mogą otrzymać leczenie w ramach badania klinicznego.50
Jeśli nowotwór jest nieoperacyjny lub nie można go całkowicie usunąć, leczenie przy pomocy radioterapii i/lub chemioterapii może być stosowane paliatywnie, ale rokowanie jest złe.51 Nowotwory, które przeniknęły przez ścianę urotelialną lub mają odległe przerzuty, zwykle nie mogą być wyleczone przy użyciu dostępnych form leczenia.52
Zaawansowane stadia raka, które rozprzestrzeniły się poza miedniczkę nerkową lub moczowód do węzłów chłonnych lub innych części ciała, mają gorsze rokowanie niż wczesne stadia.53 Rokowanie jest zwykle niekorzystne, ponieważ nowotwór szybko wykazuje tendencję do lokalnego nawrotu, nawrotu wewnątrzpęcherzowego i odległych przerzutów.5455
Podsumowanie czynników rokowniczych
Aby poprawić rokowanie pacjentów z UTUC, obecne wytyczne kładą nacisk na profilaktykę i wczesną diagnozę UTUC zarówno na poziomie indywidualnym, jak i populacyjnym.56 Najważniejsze czynniki wpływające na rokowanie to:
- Wczesne wykrycie – nowotwory diagnozowane we wczesnym stadium mają znacznie lepsze rokowanie5758
- Całkowite usunięcie guza – nowotwory, które można całkowicie usunąć chirurgicznie, mają lepsze rokowanie5960
- Niski stopień złośliwości histologicznej – nowotwory o niskim stopniu złośliwości mają lepsze rokowanie6162
- Brak inwazji mięśniowej – guzy, które nie naciekają warstwy mięśniowej, mają lepsze rokowanie63
- Brak przerzutów – nowotwory bez przerzutów mają znacznie lepsze rokowanie64
Rak moczowodu jest uleczalny w ponad 90% przypadków, jeśli jest powierzchowny i ograniczony do moczowodu. Pacjenci z głęboko inwazyjnymi guzami, które są ograniczone do moczowodu, mają 10-15% prawdopodobieństwo wyleczenia.65 Te statystyki podkreślają znaczenie wczesnego wykrywania i leczenia tego typu nowotworu.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.