Postępujące porażenie nadrdzeniowe
Zapobieganie i profilaktyka

Postępujące porażenie nadrdzeniowe (PSP) to neurodegeneracyjne schorzenie charakteryzujące się pionowymi sakadami, parkinsonizmem opornym na lewodopę oraz zaburzeniami funkcji wykonawczych. Aktualnie brak jest skutecznych metod zapobiegania rozwojowi choroby, jednak identyfikacja czynników ryzyka i ochronnych otwiera możliwości interwencji. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na neurotoksyny z owoców Annonaceae, metale ciężkie, pestycydy, spożywanie zanieczyszczonej wody ze studni, nadciśnienie tętnicze oraz stres. Z kolei wyższy poziom wykształcenia oraz stosowanie statyn mogą działać ochronnie. Badania nad terapiami ukierunkowanymi na patologię białka tau, w tym infuzje przeciwciał anty-tau oraz cząsteczki przeciwdziałające agregacji tau, wykazują obiecujące wyniki w modelach przedklinicznych i są przygotowywane do badań klinicznych.

  1. Zapobieganie Postępującemu Porażeniu Nadrdzeniowemu
    1. Potencjalne czynniki ryzyka
    2. Potencjalne czynniki ochronne
    3. Badania nad nowymi metodami profilaktyki
  2. Profilaktyka powikłań w Postępującym Porażeniu Nadrdzeniowym
    1. Zapobieganie upadkom i urazom
    2. Profilaktyka problemów z połykaniem
    3. Proste zmiany w stylu życia
  3. Kierunki przyszłych badań
    1. Kolejne rozdziały

Zapobieganie Postępującemu Porażeniu Nadrdzeniowemu

Postępujące porażenie nadrdzeniowe (Progressive Supranuclear Palsy, PSP) jest schorzeniem neurodegeneracyjnym, charakteryzującym się wolnymi pionowymi sakadami lub porażeniem nadjądrowym, parkinsonizmem opornym na lewodopę z dominującymi objawami osiowymi oraz zaburzeniami funkcji wykonawczych. Ze względu na to, że naukowcy wciąż nie znają dokładnej przyczyny PSP, obecnie nie istnieje skuteczna metoda zapobiegania rozwojowi tej choroby.12 Jednak najnowsze badania wskazują na potencjalne czynniki ryzyka i czynniki ochronne, które mogą wpłynąć na ryzyko wystąpienia choroby lub tempo jej progresji.

Potencjalne czynniki ryzyka

Identyfikacja środowiskowych i modyfikowalnych czynników ryzyka stwarza możliwość interwencji i opóźnienia wystąpienia PSP lub spowolnienia postępu choroby. Badania wykazały związek między ekspozycją na określone czynniki środowiskowe a zwiększonym ryzykiem rozwoju PSP:3

  • Dieta i spożycie określonych produktów – szczególnie owoców z rodziny Annonaceae (flaszowcowate), które mogą zawierać neurotoksyny
  • Ekspozycja na metale ciężkie i inne substancje chemiczne
  • Spożywanie wody ze studni, która może zawierać zanieczyszczenia
  • Nadciśnienie tętnicze – wymaga dalszych badań dotyczących dokładnych mechanizmów patogennych w patologii tau
  • Narażenie na pestycydy – wykazano biologicznie wiarygodny związek z podwyższonym ryzykiem PSP
  • Stres – jako potencjalny czynnik wpływający na rozwój choroby

34

Potencjalne czynniki ochronne

Istnieją również czynniki, które mogą działać ochronnie w kontekście PSP:34

  • Wyższy poziom wykształcenia – może pełnić funkcję ochronną, prawdopodobnie poprzez zwiększenie rezerwy poznawczej
  • Stosowanie statyn – wyniki badań sugerują, że stosowanie statyn może stanowić opcję terapeutyczną w zapobieganiu i leczeniu PSP, chociaż przyszłe badania muszą potwierdzić te wyniki

Badania nad nowymi metodami profilaktyki

Identyfikacja populacji, w których występuje PSP, może pomóc w określeniu odwracalnych czynników ryzyka. Współczesne badania nad PSP koncentrują się na interwencjach, które mogłyby zapobiec akumulacji nieprawidłowego białka tau, które odgrywa kluczową rolę w patogenezie choroby.5

Aktywnie badane są dwie obiecujące metody interwencji:5

  • Infuzje przeciwciał przeciwko tau – mogące wychwytywać i mobilizować białko do wydalenia
  • Cząsteczki przeciwdziałające agregacji – zakłócające akumulację tau w neuronach

Te rodzaje interwencji wykazały obiecujące wyniki w badaniach laboratoryjnych i na modelach zwierzęcych. Trwają przygotowania do ostrożnych badań testowych na ludziach. Jeśli powyższe interwencje okażą się skuteczne i bezpieczne, wówczas moglibyśmy być blisko możliwości zatrzymania postępu choroby lub przynajmniej znacznego jej spowolnienia.5

Profilaktyka powikłań w Postępującym Porażeniu Nadrdzeniowym

Chociaż obecnie nie możemy zapobiec samej chorobie, istnieją strategie mające na celu minimalizację ryzyka powikłań związanych z postępem PSP:6

Zapobieganie upadkom i urazom

Wraz z postępem PSP pacjenci są narażeni na większe ryzyko powikłań, takich jak zadławienia, zapalenie płuc, urazy głowy i złamania spowodowane upadkami. Profilaktyka tych powikłań obejmuje:6

  • Fizjoterapię – ukierunkowaną na poprawę równowagi i koordynacji
  • Stosowanie ważonych pomocy do chodzenia – zapobiegających tendencji do upadania do tyłu
  • Modyfikacje środowiska domowego – usunięcie przeszkód, instalacja poręczy i mat antypoślizgowych

Profilaktyka problemów z połykaniem

Zaburzenia połykania (dysfagia) są częstym objawem PSP i mogą prowadzić do zadławień i zachłystowego zapalenia płuc. Działania profilaktyczne obejmują:67

Proste zmiany w stylu życia

Proste zmiany w stylu życia mogą przynieść korzyści pacjentom z PSP. Na przykład, używanie ważonych pomocy do chodzenia może zapobiec tendencji do upadania do tyłu. Ogólne cele leczenia obejmują skuteczne zarządzanie objawami (takimi jak problemy z chodzeniem i połykaniem) oraz maksymalizację bezpieczeństwa i jakości życia.67

Kierunki przyszłych badań

Przyszłe badania powinny koncentrować się na czynnikach modyfikowalnych w PSP, zwłaszcza na efektach określonych nawyków żywieniowych lub ćwiczeń fizycznych, poprzez badania interwencyjne wraz z lekami modyfikującymi przebieg choroby, ukierunkowanymi na patologię tau w celu zapobiegania tej niszczycielskiej chorobie.4

Dokładne mechanizmy patogenne nadciśnienia w patologiach tau PSP wymagają określenia w przyszłych szeroko zakrojonych badaniach klinicznych i eksperymentalnych. Badanie populacji, w których występuje PSP, może pomóc w identyfikacji odwracalnych czynników ryzyka, co może prowadzić do opracowania skutecznych strategii profilaktycznych.45

Chociaż rokowanie w przypadku postępującego porażenia nadrdzeniowego jest generalnie niekorzystne, a objawy nasilają się z czasem bez możliwości odwrócenia lub zatrzymania postępu choroby, wczesne rozpoznanie i rozpoczęcie planu leczenia może znacząco poprawić jakość życia pacjentów.2

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl

Materiały źródłowe

  • #1 Progressive Supranuclear Palsy (PSP): Life Expectancy, Signs, Causes, Treatment
    https://www.medicinenet.com/progressive_supranuclear_palsy/article.htm
    Can You Prevent Progressive Supranuclear Palsy? There is no known way to prevent progressive supranuclear palsy. […] The goals of treatment are to effectively manage symptoms (such as walking and swallowing problems) and to maximize safety and quality of life.
  • #2 Progressive Supranuclear Palsy (PSP): Symptoms & Treatment
    https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/6096-progressive-supranuclear-palsy
    Because researchers dont know what causes PSP, theres no way to prevent it. […] The prognosis (outlook) for progressive supranuclear palsy (PSP) is generally poor. The symptoms worsen with time, and there currently isnt treatment that can reverse or stop PSP. However, the sooner you receive a diagnosis and start a treatment plan, the better your quality of life will be.
  • #3 Environmental Risk Factors for Progressive Supranuclear Palsy
    https://www.e-jmd.org/journal/view.php?doi=10.14802/jmd.20173
    Typically, progressive supranuclear palsy (PSP) is clinically characterized by slow vertical saccades or supranuclear gaze palsy, levodopa-resistant parkinsonism with predominant axial symptoms, and cognitive executive impairment. […] The identification of environmental and modifiable risk factors creates an opportunity to intervene and delay the onset of PSP or slow disease progression. […] In our review, we found that exposures to toxins related to diet, metals, well water, and hypertension were associated with increased PSP risk. In contrast, higher education and statins may be protective. […] Understanding modifiable risk factors in PSP may inform prevention efforts and slow development through interventions. […] The findings regarding the consumption of tropical fruits were similar to an association between the consumption of herbal tea of the Annonaceae family and atypical parkinsonism and PSP.
  • #4 Environmental Risk Factors for Progressive Supranuclear Palsy
    https://www.e-jmd.org/journal/view.php?doi=10.14802/jmd.20173
    Therefore, it is biologically plausible that exposure to pesticides is associated with an increased risk for PSP. […] The exact pathogenic mechanisms of hypertension in tau pathologies of PSP need to be determined in future large-scale clinical studies and in experimental studies. […] The results of the study indicate that statin use may provide a therapeutic option in the prevention and treatment of PSP, although future studies need to replicate the results. […] This extensive literature review about environmental and modifiable factors in PSP shows that specific dietary habits, such as high consumption of Annonaceae family fruits, metal/chemical exposure, hypertension, and stress, are risk factors for PSP. High educational level and statin use may be protective. […] Future studies need to focus on modifiable factors in PSP, especially the effects of any specific dietary habit or physical exercise, through intervention studies along with disease-modifying drugs targeting tau pathology to prevent this devastating disease.
  • #5 Progressive Supranuclear Palsy Research | Progressive Supranuclear Palsy | UT Southwestern Medical Center
    https://utswmed.org/conditions-treatments/progressive-supranuclear-palsy/progressive-supranuclear-palsy-research/
    Investigating populations in which PSP occurs could help identify reversible risk factors. […] The recent recognition of the buildup of misshapen tau has opened the door to interventions to clear the abnormal tau or mitigate its accumulation. […] Two of the techniques being actively investigated are infusions of antibodies against tau, which could capture and mobilize the protein for excretion and anti-aggregation molecules that interfere with tau accumulation in neurons. […] These types of interventions have shown promise in the lab and in animal models, and we are at the stage of planning cautious test studies in humans. […] If interventions such as those described above prove effective and safe, then we could be close to being able to stop the disease from progressing or at least substantially slow it down.
  • #6 Progressive Supranuclear Palsy | Conditions | UCSF Health
    https://www.ucsfhealth.org/conditions/progressive-supranuclear-palsy
    As PSP progresses, patients are at greater risk for complications, such as choking, pneumonia, head injury and fractures caused by falls. […] We may also recommend speech and physical therapy as well as devices such as weighted walking aids to prevent falling. […] Simple lifestyle changes may benefit patients. For example, patients can use weighted walking aids to prevent a tendency to fall backwards.
  • #7 Progressive Supranuclear Palsy (PSP): Life Expectancy, Signs, Causes, Treatment
    https://www.medicinenet.com/progressive_supranuclear_palsy/article.htm
    Can You Prevent Progressive Supranuclear Palsy? There is no known way to prevent progressive supranuclear palsy. […] The goals of treatment are to effectively manage symptoms (such as walking and swallowing problems) and to maximize safety and quality of life.

Zobacz więcej

fizjoterapia modyfikacja diety porażenie nadjądrowe postępujące porażenie nadrdzeniowe białko tau patologia tau pestycydy dysfagia metale ciężkie leki modyfikujące przebieg choroby rezerwa poznawcza terapia mowy i połykania zachłystowe zapalenie płuc nadciśnienie tętnicze badanie interwencyjne patogeneza czynniki środowiskowe zaburzenia funkcji wykonawczych statyny