Padaczka – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Padaczka
Rokowania, prognozy i postęp choroby

Napady padaczkowe dotyczą około 10% populacji i mogą mieć różnorodny przebieg kliniczny, nie zawsze wymagający interwencji medycznej. Kluczowe wskazania do wezwania pomocy to pierwszy napad, napad trwający ponad 5 minut (status epilepticus), brak odzyskania świadomości po napadzie, poważne urazy oraz trudności w oddychaniu. Status epilepticus stanowi stan zagrożenia życia, wymagający natychmiastowej interwencji. Rokowanie po napadzie zależy od wielu czynników, a leczenie przeciwpadaczkowe zwykle rozpoczyna się po więcej niż jednym epizodzie. Model predykcyjny identyfikuje czynniki ryzyka nawrotu, takie jak deficyt neurologiczny, napady ogniskowe, nieprawidłowy EEG, brak wskazań do TK/MR oraz brak natychmiastowego leczenia po pierwszym napadzie.

Co robić, gdy ktoś ma napad padaczkowy (padaczka)

Napady padaczkowe są stosunkowo częstym zjawiskiem, dotykającym 1 na 10 osób¹. Napady mogą wyglądać różnie u różnych osób i nie zawsze wymagają interwencji medycznej²³. Większość napadów trwa zaledwie kilka minut, po czym osoba dotknięta napadem wraca do normalnego funkcjonowania⁴⁵. Jednak w niektórych przypadkach konieczne jest wezwanie pogotowia ratunkowego.

Kiedy wzywać pogotowie ratunkowe

Należy zadzwonić pod numer 999 (w Polsce 112) i wezwać karetkę, jeśli⁶:

Jest to pierwszy napad padaczkowy u danej osoby
Napad trwa dłużej niż zwykle u tej osoby
Napad trwa dłużej niż 5 minut, jeśli nie wiesz, jak długo zwykle trwają napady u tej osoby
Osoba nie odzyskuje pełnej świadomości lub ma kilka napadów bez odzyskania świadomości
Osoba doznała poważnych obrażeń podczas napadu
Osoba ma trudności z oddychaniem po napadzie

⁶

Napad trwający dłużej niż 5 minut nazywany jest stanem padaczkowym (status epilepticus) i jest stanem zagrożenia życia²⁷. Taki przedłużający się napad może prowadzić do uszkodzenia mózgu, a nawet śmierci, dlatego wymaga natychmiastowej pomocy medycznej².

Prognoza (przewidywanie wyniku)

Rokowanie po napadzie padaczkowym zależy od wielu czynników. Istotnym aspektem jest to, że nie każda osoba, która doświadczyła jednego napadu, będzie miała kolejne⁸. Z tego powodu lekarze często nie rozpoczynają leczenia, dopóki pacjent nie doświadczy więcej niż jednego napadu⁸.

Czynniki ryzyka nawrotu napadów

Opracowany model predykcyjny identyfikuje czynniki zwiększające ryzyko nawrotu napadu po pierwszym epizodzie lub po diagnozie padaczki⁹. Osoby z następującymi cechami mają znacząco wyższe ryzyko nawrotu napadu⁹:

Deficyt neurologiczny – zaburzenia neurologiczne zwiększają prawdopodobieństwo kolejnych napadów
Napady ogniskowe – napady rozpoczynające się w określonej części mózgu wskazują na wyższe ryzyko
Nieprawidłowy wynik EEG (elektroencefalogramu) – zmiany w czynności elektrycznej mózgu są istotnym czynnikiem predykcyjnym
Osoby, u których nie wskazano na konieczność wykonania tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego
Brak natychmiastowego leczenia po pierwszym napadzie

⁹

Napady padaczkowe po udarze mózgu

Udar mózgu jest jedną z przyczyn napadów padaczkowych i może prowadzić do rozwoju padaczki. Napad najczęściej występuje w ciągu pierwszych kilku dni po udarze, ale może również pojawić się miesiące lub lata później¹⁰. Około 5% pacjentów może doświadczyć napadu wkrótce po udarze¹⁰.

Warto podkreślić, że wystąpienie napadu po udarze nie oznacza automatycznie, że osoba ma padaczkę lub że ją rozwinie¹⁰. Ryzyko wystąpienia napadu zmniejsza się z czasem¹⁰. Udar jest przyczyną padaczki u około 11% dorosłych z nowo zdiagnozowaną padaczką, a odsetek ten jest wyższy u osób powyżej 60. roku życia¹¹.

Powrót do zdrowia po napadzie

Czas powrotu do normalnego funkcjonowania po napadzie padaczkowym różni się u poszczególnych osób. Niektórzy dochodzą do siebie szybko po napadzie toniczno-klonicznym, ale często pacjenci są bardzo zmęczeni, potrzebują snu i mogą nie czuć się normalnie przez kilka godzin, a nawet dni². Istotne jest, by po napadzie dać osobie czas na odpoczynek.

Leczenie i zapobieganie nawrotom napadów

Celem leczenia padaczki jest znalezienie najlepszej terapii, która zatrzyma napady z jak najmniejszą liczbą skutków ubocznych⁸. Po wystąpieniu napadu lekarz przeprowadza wywiad, badanie fizykalne oraz zleca badania, które mogą pomóc w określeniu przyczyny napadu i prawdopodobieństwa wystąpienia kolejnych⁸.

Leki przeciwpadaczkowe

Niektóre osoby z padaczką mają przepisane leki przeciwpadaczkowe do regularnego stosowania, a także leki awaryjne w przypadku przedłużającego się napadu, takie jak midazolam podpoliczkowy lub diazepam doodbytniczy². Przyjmowanie leków przeciwpadaczkowych zgodnie z zaleceniami może zmniejszyć lub zapobiec napadom oraz zredukować ryzyko nagłego nieoczekiwanego zgonu z powodu padaczki (SUDEP)⁷.

Osoby przyjmujące leki przeciwpadaczkowe mają w Anglii prawo do bezpłatnych recept w ramach NHS, choć mogą potrzebować uzyskania certyfikatu zwolnienia¹¹.

Leczenie chirurgiczne

W przypadkach, gdy leki nie pomagają, a padaczka jest spowodowana określonymi zmianami w mózgu, takimi jak blizny czy uszkodzenia po udarze, opcją leczenia może być zabieg chirurgiczny⁷.

Indywidualne plany opieki

Osoby z padaczką zwykle mają ustalony plan opieki z lekarzami i rodziną lub opiekunami, który określa, co robić w przypadku napadu, w tym podawanie leków awaryjnych⁶. Plan opieki może również zawierać wskazówki, jak pomóc osobie, która używa wózka inwalidzkiego i ma napad, oraz jak pomóc po ustąpieniu napadu⁵.

Podsumowanie prognozy dla osób z napadami padaczkowymi

Wykorzystanie modelu predykcyjnego ryzyka nawrotu napadu po pojedynczym napadzie lub po diagnozie padaczki może pomóc w podejmowaniu decyzji dotyczących leczenia i poradnictwa, poprawiając tym samym spersonalizowane podejście do zarządzania osobami z napadami⁹. Model ten wykazał dobrą skuteczność w niezależnych danych, szczególnie po rekalibracji uwzględniającej różnice w bazowym profilu ryzyka⁹.

Chociaż napady padaczkowe mogą być przerażające dla obserwatorów, zazwyczaj nie stanowią nagłego przypadku medycznego. Po ustąpieniu napadu osoba wraca do zdrowia, a jej oddychanie normalizuje się⁵. Niemniej jednak ważne jest, aby wiedzieć, kiedy wezwać pomoc medyczną i jak pomóc osobie podczas oraz po napadzie.

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

Materiały źródłowe

#1 First Aid for Seizures | Epilepsy | CDC
https://www.cdc.gov/epilepsy/first-aid-for-seizures/index.html
Seizures are common, affecting 1 in 10 people. […] You can learn to recognize a seizure, keep someone safe during a seizure, and when to call 911 for help. […] There are easy steps to help someone during and after a seizure. […] Most seizures last just a few minutes. […] Time the seizure to track if it lasts more than 5 minutes. If it does, seek immediate medical attention or call 911. […] Seizures don’t usually require emergency medical attention. […] But you should call 911 if one or more of these things happen: The seizure lasts longer than 5 minutes. […] It is also important to call 911 if the person having the seizure has never had a seizure before. […] Don’t hold the person down or stop their movements. This could injure you or them. […] Don’t put anything in their mouth. This can hurt their teeth or jaw. […] Don’t give mouth-to-mouth breaths during the seizure. People usually start breathing again on their own after a seizure. […] Don’t offer water or food until they are fully alert. This is not necessary and could cause them to choke.
#2 What to do if someone has a seizure | Epilepsy Society
https://epilepsysociety.org.uk/about-epilepsy/first-aid-epileptic-seizures
There are different types of epileptic seizures. How a seizure affects one person might be different from how it affects someone else. […] Some people recover quickly from a tonic clonic seizure, but often they will be very tired, want to sleep, and may not feel back to normal for several hours or sometimes days. […] If this goes on for five minutes or more, it is called status epilepticus, or status. Status is not common, but can happen in any type of seizure and the person may need to see a doctor. Status in a tonic clonic seizure is a medical emergency and the person will need urgent medical help. Status can cause brain damage or even death. It is important to call for an ambulance. […] Some people are prescribed emergency medication, either buccal midazolam or rectal diazepam, to stop their seizures.
#3 First Aid for Seizures | Epilepsy | CDC
https://www.cdc.gov/epilepsy/first-aid-for-seizures/index.html
Seizures are common, affecting 1 in 10 people. […] You can learn to recognize a seizure, keep someone safe during a seizure, and when to call 911 for help. […] There are easy steps to help someone during and after a seizure. […] Most seizures last just a few minutes. […] Time the seizure to track if it lasts more than 5 minutes. If it does, seek immediate medical attention or call 911. […] Seizures don’t usually require emergency medical attention. […] But you should call 911 if one or more of these things happen: The seizure lasts longer than 5 minutes. […] It is also important to call 911 if the person having the seizure has never had a seizure before. […] Don’t hold the person down or stop their movements. This could injure you or them. […] Don’t put anything in their mouth. This can hurt their teeth or jaw. […] Don’t give mouth-to-mouth breaths during the seizure. People usually start breathing again on their own after a seizure. […] Don’t offer water or food until they are fully alert. This is not necessary and could cause them to choke.
#4 First Aid for Seizures | Epilepsy | CDC
https://www.cdc.gov/epilepsy/first-aid-for-seizures/index.html
Seizures are common, affecting 1 in 10 people. […] You can learn to recognize a seizure, keep someone safe during a seizure, and when to call 911 for help. […] There are easy steps to help someone during and after a seizure. […] Most seizures last just a few minutes. […] Time the seizure to track if it lasts more than 5 minutes. If it does, seek immediate medical attention or call 911. […] Seizures don’t usually require emergency medical attention. […] But you should call 911 if one or more of these things happen: The seizure lasts longer than 5 minutes. […] It is also important to call 911 if the person having the seizure has never had a seizure before. […] Don’t hold the person down or stop their movements. This could injure you or them. […] Don’t put anything in their mouth. This can hurt their teeth or jaw. […] Don’t give mouth-to-mouth breaths during the seizure. People usually start breathing again on their own after a seizure. […] Don’t offer water or food until they are fully alert. This is not necessary and could cause them to choke.
#5 What to do if someone has a seizure | Epilepsy Society
https://epilepsysociety.org.uk/about-epilepsy/first-aid-epileptic-seizures
Although most people do not usually hurt themselves during a seizure, sometimes seizures can cause injuries. […] If someone knocks out a tooth, and you feel confident to help, some quick action may mean that the tooth can be saved and replaced. […] Usually, a person with epilepsy will have a care plan. The care plan will advise how to help the person if they use a wheelchair and have a seizure, and how to help once the seizure has stopped. […] If possible, keep the persons face out of the water by gently tilting their head. […] Although seizures can be frightening to see, they are not usually a medical emergency. Usually, once the seizure stops, the person recovers and their breathing goes back to normal.
#6 What to do if someone has a seizure (fit)
https://www.nhs.uk/conditions/what-to-do-if-someone-has-a-seizure-fit/
If you see someone having a seizure or fit, there are some simple things you can do to help. […] Call 999 and ask for an ambulance if: it’s the first time someone has had a seizure; the seizure lasts longer than is usual for them; the seizure lasts more than 5 minutes, if you do not know how long their seizures usually last; the person does not regain full consciousness, or has several seizures without regaining consciousness; the person is seriously injured during the seizure; the person has difficulty breathing after the seizure. […] People with epilepsy do not always need an ambulance or to go to hospital every time they have a seizure. […] They usually have a care plan agreed with doctors and their family or carers that says what to do when they have a seizure, such as giving emergency medicine. […] If you see someone having a seizure, you may notice things that could be useful for the person or their doctor to know. […] The Royal College of Paediatrics and Child Health (RCPCH) also has useful leaflets you can download about a first seizure without a fever in children and young people.
#7 Seizures and epilepsy after stroke | Stroke Association
https://www.stroke.org.uk/stroke/effects/physical/seizures-and-epilepsy-after-stroke
Surgery may be an option if medication does not help you, and if your epilepsy is due to certain causes in your brain, such as scarring or stroke damage. […] SUDEP can lead to someone dying unexpectedly during an epileptic seizure, often in their sleep. SUDEP is rare, affecting about one in 1,000 adults with epilepsy a year. Taking anti-seizure medication as prescribed can reduce or prevent seizures, and reduce the chance of SUDEP. […] Status epilepticus is a serious complication of epilepsy. It means someone has a seizure which lasts a long time (over five minutes) or has repeated seizures without recovering in between. It is a medical emergency and you need to get help straight away.
#8 Seizures – Diagnosis and treatment – Mayo Clinic
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/seizure/diagnosis-treatment/drc-20365730
After a seizure, your healthcare professional reviews your symptoms and medical history and does a physical exam. You may have tests to find the cause of your seizure. Tests also may show how likely it is that you’ll have another seizure. […] Not everyone who has one seizure has another one. So your healthcare professional may not start treatment unless you’ve had more than one. […] The goal in seizure treatment is to find the best therapy that stops seizures with the fewest side effects. […] How likely is it that I might have another seizure?
#9 Risk of seizure recurrence in people with single seizures and early epilepsy â Model development and external validation
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8776562/
Model predicts risk of seizure recurrence after single fit or epilepsy diagnosis. […] People with neurological deficit, focal seizures, abnormal EEG, not indicated for CT/MRI scan, or not immediately treated have a significantly higher risk of seizure recurrence. […] The model performs well in independent data especially when recalibrated. It should now be used in clinical practice as it can improve the lives of people with single seizures and early epilepsy by enabling targeted treatment choices and more informed patient counselling. […] Use of a clinical prediction model for risk of seizure recurrence after a single seizure or diagnosis of epilepsy can guide treatment decisions and counselling thus improving personalised management of people with seizures. The model developed here has been shown to perform well in independent data especially when recalibrated to account for differences in the underlying risk profile in two of the external datasets.
#10 Seizures and epilepsy after stroke | Stroke Association
https://www.stroke.org.uk/stroke/effects/physical/seizures-and-epilepsy-after-stroke
A stroke sometimes causes seizures, either soon after the stroke or some time later. This can have a big impact on your life, but your medical team should ensure you get any treatment you may need. […] If you have a seizure after a stroke, it does not necessarily mean you have epilepsy or will go on to develop it. Some people have more than one seizure and may be diagnosed with epilepsy. […] A seizure is most likely to happen within the first few days after a stroke but can also happen months or years later. Around 5 in 100 people (about 5%) may have a seizure soon after a stroke. […] Its not very easy to predict who will have a seizure, but your medical team will be aware of the risk soon after a stroke. They will look out for signs of seizures and make sure you get any treatment you need. Overall, your risk of having a seizure goes down over time.
#11 Seizures and epilepsy after stroke | Stroke Association
https://www.stroke.org.uk/stroke/effects/physical/seizures-and-epilepsy-after-stroke
Epilepsy can be due to a brain injury or other condition such as a stroke, an infection or a tumour in the brain. Overall, stroke is the cause in around 11 in 100 adults (11%) newly diagnosed with epilepsy, and the figure is higher in adults aged over 60. […] If you have already left hospital and think you may have had a seizure, contact your GP. You should be referred to see a specialist within two weeks. The specialist is usually a neurologist, an expert in the brain and nervous system. […] While you are waiting for the appointment, its best to avoid any activities that could put you, or others, in danger if you have another seizure. […] If you take anti-seizure medication, this and all other NHS prescriptions are free of charge. In England, you may need to get an exemption certificate.