Oligospermia (niski nasieniowcowanie) – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Oligospermia (niski nasieniowcowanie)
Rokowania, prognozy i postęp choroby

Oligospermia definiowana jest jako liczba plemników poniżej 15 milionów/ml nasienia, co znacząco wpływa na płodność mężczyzny, choć nie wyklucza całkowicie możliwości naturalnego poczęcia. Kluczowym wskaźnikiem prognostycznym jest całkowita liczba ruchliwych plemników (TPMC), gdzie wartość ≥50 milionów koreluje z 45% wyższym prawdopodobieństwem zajścia w ciążę w ciągu 5 lat (HR: 1,45; 95% CI: 1,34-1,58) oraz krótszym czasem do poczęcia (mediana 19 miesięcy vs. 36 miesięcy przy TPMC <50 mln). W procedurach IVF z ICSI jakość plemników jest krytyczna – plemniki z najgorszej jakości grupy (Grupa 4) wykazują najniższe wskaźniki zapłodnienia (40,1%) i żywych urodzeń (28,6%), a brak ruchliwości jest silnym predyktorem niepowodzenia zapłodnienia. W przypadku inseminacji wewnątrzmacicznej (IUI) nie stwierdzono istotnej korelacji między parametrami spermiogramu a skutecznością leczenia, co sugeruje ograniczenie liczby prób do pięciu.

Prognozy i przewidywanie wyników leczenia przy oligospermii (niskim nasieniowaniu)

Prognoza płodności w zależności od parametrów nasienia
Wyniki zapładniania przy zastosowaniu technik wspomaganego rozrodu
Prognoza dla pacjentów z oligospermią
Skuteczność inseminacji wewnątrzmacicznej
Nowe metody prognozowania płodności męskiej
Znaczenie oceny przedproceduralnej dla przewidywania wyników
Opcje leczenia i planowanie rodziny
Kolejne rozdziały

Prognozy i przewidywanie wyników leczenia przy oligospermii (niskim nasieniowaniu)

Oligospermia (niskie nasieniowanie) to stan medyczny charakteryzujący się liczbą plemników poniżej 15 milionów na mililitr nasienia. Podczas gdy typowa liczba plemników waha się od 15 milionów do ponad 200 milionów plemników na mililitr, oligospermia może znacząco wpływać na zdolność do zapłodnienia, ale nie wyklucza całkowicie możliwości zajścia w ciążę naturalną drogą.¹ Prognoza oraz wyniki leczenia oligospermii zależą od wielu czynników, w tym od ciężkości stanu, przyczyny oraz zastosowanych metod leczenia. Niniejszy artykuł przybliża kwestie związane z prognozowaniem wyników leczenia przy niskim nasieniowaniu.

Prognoza płodności w zależności od parametrów nasienia

Badania wykazują, że wartości znacznie przekraczające referencyjne wartości Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dla całkowitej liczby plemników, ich koncentracji i progresywnej ruchliwości, szczególnie całkowita liczba ruchliwych plemników (TPMC) sięgająca nawet 100 milionów, są konsekwentnie powiązane z krótszym czasem do poczęcia i wyższymi wskaźnikami zapłodnienia.¹

Badania wskazują, że próg TPMC wynoszący 50 milionów najlepiej różnicował mężczyzn, którzy mieli większe prawdopodobieństwo zostania ojcem w ciągu 5 lat. Partnerki mężczyzn z TPMC ≥50 milionów miały o 45% większą szansę na poczęcie w ciągu 5 lat (HR: 1,45; 95% CI: 1,34-1,58) i osiągały ciążę wcześniej w porównaniu do tych mężczyzn z TPMC <50 milionów (mediana 19 miesięcy (95% CI: 18-20) w porównaniu do 36 miesięcy (95% CI: 32-41)).¹

Wyniki zapładniania przy zastosowaniu technik wspomaganego rozrodu

W przypadku zastosowania metody ICSI (docytoplazmatycznej iniekcji plemnika) podczas leczenia metodą in vitro (IVF), jakość plemników ma kluczowe znaczenie dla powodzenia zapłodnienia. Badania przeprowadzone przez specjalistów z Cleveland Clinic wykazały, że obiektywna skala oceny znacznie upośledzonych próbek nasienia może przewidzieć prawdopodobieństwo osiągnięcia udanej ciąży po procedurze ICSI.¹

Wyniki badań pokazują, że cykle ICSI wykorzystujące plemniki z Grupy 4 (najgorszej jakości) miały najniższe wskaźniki zapłodnienia – tylko 40,1%, w porównaniu do 69%, 71% i 67,3% odpowiednio dla grup 1 do 3. Wskaźnik żywych urodzeń dla Grupy 4 wynosił 28,6%, w porównaniu do 44,7%, 57,1% i 52,6% odpowiednio dla grup 1 do 3.¹

Brak ruchliwości plemników również był silnym predyktorem niższych wskaźników zapłodnienia. Zapłodnienie plemnikami stopnia D wynosiło 42,5%, w porównaniu do 68,8%, 60,5% i 63,6% odpowiednio dla stopni A-C.¹

Prognoza dla pacjentów z oligospermią

Mimo że niski poziom plemników może wpływać na płodność, wielu pacjentów z oligospermią jest w stanie zapłodnić swoje partnerki. Podobnie, niektórzy mężczyźni z typową liczbą plemników nie są w stanie zapoczątkować ciąży. Nawet przy wystarczającej liczbie plemników, inne czynniki są ważne dla rozpoczęcia ciąży, w tym zdrowy ruch plemników, nazywany także ruchliwością.¹

Każda przyczyna oligospermii ma inną prognozę, ale wiele przyczyn jest uleczalnych. Jeśli lekarz zdiagnozuje oligospermię, wspólnie określicie przyczynę i możliwości leczenia.¹ Prognozy zależą od przyczyny i tego, czy jest ona uleczalna. Ciąża może być nadal możliwa poprzez niezabezpieczony stosunek płciowy. Można również rozważyć techniki wspomaganego rozrodu, takie jak IVF.¹

Skuteczność inseminacji wewnątrzmacicznej

W przypadku inseminacji wewnątrzmacicznej (IUI), badania wykazują brak korelacji między prawdopodobieństwem poczęcia a całkowitą liczbą plemników, koncentracją i ruchliwością.¹ Nie stwierdzono korelacji między analizowanymi parametrami spermiogramu a prawdopodobieństwem ciąży u kobiet poddawanych leczeniu niepłodności.

Co istotne, po skumulowanym wykonaniu pięciu inseminacji, żadna pacjentka nie zaszła w ciążę, pomimo dalszego leczenia. W związku z tym, zgodnie z tymi danymi, nie zaleca się wykonywania więcej niż pięciu inseminacji.¹

Nowe metody prognozowania płodności męskiej

Obecnie powstają nowe metody oceny płodności męskiej bez konwencjonalnej analizy nasienia. Badania wykazują, że możliwe jest stworzenie modelu AI do oceny niepłodności męskiej przy użyciu poziomów hormonów w surowicy, bez konwencjonalnej analizy nasienia, z wysoką dokładnością wskazaną przez AUC na poziomie 74,42%.¹

Ranking ważności cech modeli AI wskazał, że FSH miał najwyższy poziom ważności wśród wszystkich cech. Te odkrycia mogą potencjalnie ułatwić przewidywanie ryzyka niepłodności męskiej bez konieczności przeprowadzania analizy nasienia, co byłoby przydatne dla wszystkich lekarzy i pacjentów płci męskiej.¹

Znaczenie oceny przedproceduralnej dla przewidywania wyników

Dr Nina Desai, dyrektor laboratoriów IVF/Andrologii w Cleveland Clinic, podkreśla wartość oceny przedproceduralanej ICSI w celu poprawy strategii i zarządzania oczekiwaniami pacjentów. Właściwe doradztwo dotyczące jakości nasienia jest istotne przy radzeniu sobie z ciężką niepłodnością męską.¹²

Proces oceny dostarcza cennych informacji, pozwalając przekazać lekarzom powagę problemów z płodnością męską, a tym samym pomaga lekarzom przekazać pacjentom, jakie jest prawdopodobieństwo powodzenia przy użyciu zamrożonej próbki.¹

Proces zamrażania może obniżyć jakość nasienia. Podczas gdy w świeżej próbce można znaleźć jeden plemnik w pięciu polach o dużej mocy, w zamrożonej można znaleźć jeden w 10. Jeśli rozmrożona próbka nie jest dobra, pacjent musi zostać poinformowany o szansach powodzenia przy użyciu świeżej próbki.¹

Opcje leczenia i planowanie rodziny

Leczenie niskiej liczby plemników obejmuje różne metody, w tym zabieg chirurgiczny (np. naprawę żylaków powrózka nasiennego).¹ W rzadkich przypadkach, gdy problemy z płodnością męską nie mogą być leczone i plemniki pacjenta nie mogą być użyte do rozpoczęcia ciąży, nadal możliwe jest posiadanie dziecka. Pacjent i jego partner mogą rozważyć użycie nasienia od dawcy lub adopcję dziecka.¹

Warto pamiętać, że nawet przy niskiej liczbie plemników, wielu pacjentów jest w stanie doprowadzić do ciąży. Lekarz może wyjaśnić opcje leczenia i planowania rodziny, dostosowane do indywidualnej sytuacji pacjenta.¹

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

Materiały źródłowe

#1 Oligospermia (Low Sperm Count): Causes & Treatment
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/22477-oligospermia-low-sperm-count
Oligospermia (AH-li-go-SPER-me-uh) is the medical term for a low sperm count. A typical sperm count ranges from 15 million to over 200 million sperm per 1 milliliter of semen. If you have oligospermia, you have fewer than 15 million sperm in 1 milliliter of semen. […] A low sperm count can cause male infertility. Having a low sperm count doesn’t mean your partner can’t get pregnant. But it can take longer or be more challenging. […] Each oligospermia cause has a different prognosis. But many causes are treatable. If a healthcare provider diagnoses you with oligospermia, you’ll work together to determine the cause and your treatment options. […] It depends on the cause and whether it’s treatable. Pregnancy may still be possible through unprotected sexual intercourse. You can also explore assisted reproductive techniques, like IVF. A healthcare provider can explain treatment options and family planning with you.
#1 Semen parameter thresholds and time-to-conception in subfertile couples: how high is high enough?
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8660554/
Values well above the World Health Organization (WHO) references for total sperm count, concentration, and progressive motility, and values up to 100 million for TPMC were consistently associated with earlier time-to-conception and higher conception rates. […] A TPMC of 50 million best differentiated men who were more likely to father a child within 5 years. Partners of men with TPMC 50 million had a 45% greater chance of conception within 5 years in the adjusted model (HR: 1.45; 95% CI: 1.34-1.58) and achieved pregnancy earlier compared to those men with TPMC 50 million (median 19 months (95% CI: 18-20) versus 36 months (95% CI: 32-41)). […] Our results suggest that a TPMC threshold of 50 million sperm provided the best predictive power to estimate earlier time-to-conception in couples evaluated for male factor infertility. Higher values of sperm count, concentration and progressive motility beyond the WHO references were still associated with better conception rates and time-to-conception. […] For TPMC, values up to 100-150 million were still associated with a better conception rate and time-to-conception in the visual assessment of the curves.
#1 Sperm Assessment Process Helps Predict Outcomes in Male Factor Fertility Challenges
https://consultqd.clevelandclinic.org/sperm-assessment-process-helps-predict-outcomes-in-male-factor-fertility-challenges
Sperm motility […] A recent study by Cleveland Clinic fertility specialists establishes that an objective grading scale for assessment of severely compromised sperm specimens can predict the likelihood of achieving successful pregnancy after intracytoplasmic sperm injection (ICSI) during in vitro fertilization (IVF) treatment. […] ICSI cycles using Group 4 sperm had the lowest fertilization rates only 40.1%, compared to 69%, 71% and 67.3% for groups 1 through 3, respectively. The live birth rate for Group 4 was 28.6%, compared to 44.7%, 57.1% and 52.6% for groups 1 through 3. […] Non-motility also was a strong predictor of lower fertilization rates. Grade D sperm fertilization was 42.5%, compared to 68.8%, 60.5% and 63.6% for grades A-C, respectively. […] Although the outcomes might seem predictable, Nina Desai, PhD, HCLD, Director of Cleveland Clinics IVF/Andrology Laboratories, says the study underscores the value of pre-ICSI assessment to improve strategies and manage patient expectations.
#1 Low sperm count – Diagnosis and treatment – Mayo Clinic
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/low-sperm-count/diagnosis-treatment/drc-20374591
You may learn that you have a low sperm count if you get a healthcare checkup because you’re having trouble getting your partner pregnant. […] If you have a low sperm count, your semen contains fewer than 15 million sperm in each milliliter or less than 39 million sperm total for the entire sample. […] Your chance of getting your partner pregnant drops with lower sperm counts. Some people have no sperm in their semen at all. This is known as azoospermia. […] Many people with low sperm counts are able to get their partners pregnant. Likewise, some people with typical sperm counts are not able to start pregnancies. Even if you have enough sperm, other factors are important to start a pregnancy. These factors include healthy sperm movement, also called motility. […] Treatments for low sperm count include: Surgery. For example, a varicocele can often be fixed with surgery. […] Rarely, male fertility problems can’t be treated, and the affected person’s sperm can’t be used to start a pregnancy. If this happens to you, it’s still possible to have a child. You and your partner can think about using sperm from a donor or adopting a child.
#1 Correlation between total sperm count and sperm motility and pregnancy rate in couples undergoing intrauterine insemination | Scientific Reports
https://www.nature.com/articles/s41598-020-64578-0
The present study showed no correlation between the conception probability of intrauterine insemination (IUI) and the total sperm count/concentration/motility. […] There was no correlation between spermiogram parameters analyzed and the probability of pregnancy in women who underwent an infertility treatment. After cumulative performance of five inseminations, no patient conceived, despite further treatment. […] In summary, the present study showed no correlation between the conception probability of IUI and the spermiogram parameters concentration, density and motility. We were unable to find conceptions in our patient collective from the sixth IUI attempt. In this respect, the recommendation of more than five inseminations according to our data is not recommended.
#1 A new model for determining risk of male infertility from serum hormone levels, without semen analysis | Scientific Reports
https://www.nature.com/articles/s41598-024-67910-0
We could make an AI model for evaluating male infertility using serum hormone levels, without conventional sperm analysis, and the Prediction One-based model had high accuracy as indicated by an AUC of 74.42%. […] An AI prediction model with similar accuracy was created with AutoML Tables. […] The feature importance ranking of the AI models indicated that FSH had the highest importance level among all features. […] A potential limitation of this study was the collection of a single semen sample to assess semen parameters, and the collection of a single blood sample to measure serum hormone levels, from each patient. […] Currently, male infertility is widely considered a harbinger for a man’s general health and a growing body of literature has identified male infertility as a potential biomarker for both present and future health. […] In conclusion, ability to predict the probability of male infertility without semen analysis would be useful to all physicians and male patients.
#1 Sperm Assessment Process Helps Predict Outcomes in Male Factor Fertility Challenges
https://consultqd.clevelandclinic.org/sperm-assessment-process-helps-predict-outcomes-in-male-factor-fertility-challenges
Managing patient expectations and proper counseling about sperm quality is important when dealing with severe male infertility, says Dr. Desai. What is the likelihood that well get fertilization and a live birth is a frequently asked question. […] The freezing process can degrade sperm quality, says Dr. Desai. Where you might find one sperm in five high powered fields with a fresh sample, you might find one in 10 with a frozen. […] So if a post-thaw frozen sample isnt good, the patient needs to be counseled about the odds of success using a fresh sample. Theres a chance that they may have no sperm to fertilize the eggs, she says. […] But for any case, the assessment process provides valuable information. It allows me to convey to the doctors the severity of the male-factor fertility issues, and therefore helps doctors convey to patients what their likelihood of success will be with the frozen specimen, says Dr. Desai. […] It also helps us to decide how to proceed. If a frozen specimen is really poor, the doctor may suggest another testicular biopsy with a fresh sample, she adds.
#2 Sperm Assessment Process Helps Predict Outcomes in Male Factor Fertility Challenges
https://consultqd.clevelandclinic.org/sperm-assessment-process-helps-predict-outcomes-in-male-factor-fertility-challenges
Managing patient expectations and proper counseling about sperm quality is important when dealing with severe male infertility, says Dr. Desai. What is the likelihood that well get fertilization and a live birth is a frequently asked question. […] The freezing process can degrade sperm quality, says Dr. Desai. Where you might find one sperm in five high powered fields with a fresh sample, you might find one in 10 with a frozen. […] So if a post-thaw frozen sample isnt good, the patient needs to be counseled about the odds of success using a fresh sample. Theres a chance that they may have no sperm to fertilize the eggs, she says. […] But for any case, the assessment process provides valuable information. It allows me to convey to the doctors the severity of the male-factor fertility issues, and therefore helps doctors convey to patients what their likelihood of success will be with the frozen specimen, says Dr. Desai. […] It also helps us to decide how to proceed. If a frozen specimen is really poor, the doctor may suggest another testicular biopsy with a fresh sample, she adds.