Hipoglikemia
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Hipoglikemia u pacjentów z cukrzycą typu 2 leczonych insuliną stanowi istotny czynnik ryzyka zwiększonej śmiertelności zarówno wewnątrzszpitalnej, jak i w okresie do 1 roku po wypisie. Występuje u 7,7% hospitalizowanych pacjentów z T2D, a każdy dodatkowy dzień hipoglikemii zwiększa ryzyko zgonu wewnątrzszpitalnego o 85,3% (p = 0,009) oraz śmiertelność roczną o 65,8% (p = 0,0003). Spadek najniższego poziomu glukozy o 10 mg/dl potraja ryzyko śmierci w trakcie hospitalizacji (p = 0,0058). Śmiertelność w ciągu roku po epizodzie hipoglikemii wynosi 27,8% w porównaniu do 14,1% u pacjentów bez hipoglikemii (p ≤ 0,0001). Hipoglikemia wydłuża także czas hospitalizacji o 2,5 dnia na każdy dzień epizodu (p ≤ 0,0001). Ciężka hipoglikemia wymaga natychmiastowej interwencji, gdyż może prowadzić do niewydolności wielonarządowej, zaburzeń rytmu serca, zatrzymania krążenia, trwałego uszkodzenia mózgu, śpiączki i śmierci.
- Hipoglikemia (Niski poziom cukru we krwi) – Rokowanie
- Śmiertelność szpitalna i długoterminowa
- Wpływ na długość hospitalizacji
- Nasilenie hipoglikemii a rokowanie
- Czynniki prognostyczne hipoglikemii
- Hipoglikemia w cukrzycy typu 2
- Wpływ hipoglikemii na układ sercowo-naczyniowy
- Rokowanie w różnych typach hipoglikemii
- Nawracająca hipoglikemia i nieświadomość hipoglikemii
- Znaczenie monitorowania i raportowania hipoglikemii
- Kolejne rozdziały
Hipoglikemia (Niski poziom cukru we krwi) – Rokowanie
Hipoglikemia jest poważnym stanem klinicznym, który może znacząco wpływać na rokowanie pacjentów, zwłaszcza osób z cukrzycą typu 2 leczonych insuliną. Przewidywanie wyników leczenia i długoterminowych konsekwencji epizodów hipoglikemii stanowi kluczowy element opieki nad pacjentami z tym schorzeniem12.
Śmiertelność szpitalna i długoterminowa
Badania kliniczne wykazały istotną zależność między występowaniem epizodów hipoglikemii a zwiększoną śmiertelnością zarówno w okresie hospitalizacji, jak i po wypisie ze szpitala. U pacjentów z cukrzycą hospitalizowanych na oddziałach ogólnych zaobserwowano hipoglikemię w 7,7% przypadków przyjęć1. Analiza wieloczynnikowa wykazała, że:
- Każdy dodatkowy dzień z hipoglikemią wiązał się ze wzrostem ryzyka śmierci wewnątrzszpitalnej o 85,3% (p = 0,009)1
- Ryzyko zgonu w ciągu 1 roku od wypisu wzrastało o 65,8% (p = 0,0003) z każdym dodatkowym dniem występowania hipoglikemii podczas hospitalizacji13
- Szanse na śmierć wewnątrzszpitalną wzrastały trzykrotnie przy każdym spadku najniższego poziomu glukozy we krwi o 10 mg/dl podczas hospitalizacji (p = 0,0058)13
Śmiertelność w ciągu roku po wypisie wynosiła 27,8% u pacjentów, którzy doświadczyli przynajmniej jednego epizodu hipoglikemii, w porównaniu do 14,1% u pacjentów bez epizodów hipoglikemii (p ≤ 0,0001)3. Istnieje coraz więcej dowodów łączących ciężką hipoglikemię z przyszłą śmiertelnością zarówno w szpitalu, jak i w społeczności, z szacunkami zwiększonego ryzyka wahającymi się od 50% do 600%4.
Wpływ na długość hospitalizacji
Epizody hipoglikemii znacząco wydłużają czas pobytu pacjenta w szpitalu. W analizie wieloczynnikowej uwzględniającej dane demograficzne pacjentów, oczekiwaną długość pobytu, indeks chorób współistniejących Charlsona, powikłania cukrzycy, wskaźnik filtracji kłębuszkowej (GFR) i średni poziom glukozy we krwi, rzeczywisty czas pobytu wzrósł o 2,5 dnia w porównaniu ze średnią dla danej grupy diagnostyczno-terapeutycznej (DRG) dla każdego dodatkowego dnia z epizodem hipoglikemii (p ≤ 0,0001)3.
Nasilenie hipoglikemii a rokowanie
Ciężkość hipoglikemii ma bezpośredni wpływ na rokowanie. Ciężka hipoglikemia stanowi zagrożenie dla życia i wymaga natychmiastowego leczenia za pomocą glukagonu i/lub interwencji medycznej2. Przedłużająca się ciężka hipoglikemia może prowadzić do poważnych powikłań:
- Niewydolności wielonarządowej
- Zaburzeń rytmu serca
- Zatrzymania krążenia
- Trwałego uszkodzenia mózgu
- Śpiączki
- Śmierci2
Czynniki prognostyczne hipoglikemii
Na podstawie danych z badania ACCORD opracowano model predykcyjny 5-letniego ryzyka wystąpienia ciężkiej hipoglikemii (SH, wymagającej pomocy) u pacjentów z cukrzycą typu 2. Po skorygowaniu o inne zmienne w modelu, trzy najsilniejsze predyktory SH w ciągu 5 lat to5:
- Intensywne leczenie hipoglikemizujące (HR=2,37, 95% CI 1,99-2,83)
- Stosowanie insuliny (HR=2,14, 95% CI 1,77-2,59)
- Stosowanie leków przeciwnadciśnieniowych (HR=1,90, 95% CI 1,26-2,86)5
Ostateczny model przewidywania SH obejmował również: wiek, rasę, wykształcenie, historię hipoglikemii w ostatnim tygodniu, ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, obwód talii, stężenie kreatyniny w surowicy, stosunek albuminy do kreatyniny w moczu (UACR), stosowanie inhibitorów reduktazy HMG-CoA oraz nieinsulinowych leków przeciwcukrzycowych (pochodne sulfonylomocznika, biguanidy i meglitynidy)6.
Hipoglikemia w cukrzycy typu 2
Istnieje wiele błędnych przekonań dotyczących częstości występowania i skutków hipoglikemii u osób z cukrzycą typu 2 (T2D), w tym przekonanie, że hipoglikemia nie występuje lub nie ma niekorzystnych konsekwencji w T2D7. Najnowsze dowody sugerują, że poważne konsekwencje hipoglikemii mogą być w niektórych aspektach większe u osób z T2D, szczególnie w odniesieniu do wpływu na układ sercowo-naczyniowy7.
Grupą szczególnie narażoną są pacjenci z T2D przyjmujący insulinę przez ponad 5 lat, którzy mieli znacznie wyższe ryzyko ciężkiej hipoglikemii – około 25% z nich zgłosiło ciężki epizod hipoglikemii podczas badania7. U osób z T2D leczonych insuliną obserwuje się wskaźniki ciężkiej hipoglikemii wynoszące około 2,5 zdarzenia na osobę rocznie8.
Wpływ hipoglikemii na układ sercowo-naczyniowy
Ciężka hipoglikemia wiąże się z około dwukrotnym wzrostem ryzyka późniejszych zdarzeń sercowo-naczyniowych, w tym śmierci, choć związek ten jest dwukierunkowy4. Obecnie trwa debata, czy hipoglikemia jest czynnikiem ryzyka, co implikuje przyczynowość, czy jedynie markerem ryzyka, co oznacza, że hipoglikemia jest częstsza u osób wrażliwych z powodu kruchości i chorób współistniejących8.
Siła i spójność tego związku wzmacnia znaczenie wyboru leczenia, które minimalizuje ryzyko hipoglikemii, szczególnie u osób wrażliwych8. Hipoglikemia przyczynia się do uszkodzenia układu sercowo-naczyniowego i ośrodkowego układu nerwowego u osób z T2D8.
Rokowanie w różnych typach hipoglikemii
Rokowanie w hipoglikemii zależy od przyczyny tego stanu, jego nasilenia i czasu trwania9. Jeśli przyczyna hipoglikemii na czczo zostanie zidentyfikowana i wcześnie leczona, rokowanie jest doskonałe. Jeśli problem nie jest uleczalny, na przykład nieoperacyjny nowotwór złośliwy, długoterminowe rokowanie jest złe, choć należy zauważyć, że te guzy mogą postępować dość powoli9.
W przypadku hipoglikemii reaktywnej objawy często samoistnie poprawiają się z czasem, a długoterminowe rokowanie jest bardzo dobre. Hipoglikemia reaktywna jest często skutecznie leczona zmianami w diecie i wiąże się z minimalną zachorowalnością. Nie obserwuje się śmiertelności. Nieleczona hipoglikemia reaktywna może powodować znaczny dyskomfort dla pacjenta, ale długoterminowe następstwa nie są prawdopodobne9.
Badanie przeprowadzone przez Boucai i wsp. wykazało, że hipoglikemia związana z lekami nie wiązała się ze zwiększonym ryzykiem śmiertelności wśród pacjentów przyjętych na oddziały ogólne. Sugeruje to, że hipoglikemia może być markerem obciążenia chorobą, a nie bezpośrednią przyczyną śmierci9.
Nawracająca hipoglikemia i nieświadomość hipoglikemii
Częste epizody hipoglikemii mogą być niebezpieczne, szczególnie u osób z cukrzycą, ponieważ mogą prowadzić do nieświadomości hipoglikemii, co oznacza, że pacjent nie doświadcza objawów ostrzegawczych niskiego poziomu cukru we krwi2. Istnieją długoterminowe konsekwencje nawracającej hipoglikemii, które wciąż nie są w pełni zrozumiane4.
Chociaż najczęstszym wynikiem każdego epizodu hipoglikemii jest całkowite wyzdrowienie, pojawia się coraz więcej dowodów na potencjalny wpływ hipoglikemii na przyszłe zdrowie410. Doświadczanie hipoglikemii ma konsekwencje – pojedyncze epizody są niewygodne, nieprzyjemne i potencjalnie niebezpieczne, a powtarzające się epizody mają długoterminowe negatywne implikacje zdrowotne, które są nadal badane10.
Znaczenie monitorowania i raportowania hipoglikemii
Lepsze zrozumienie barier w dokładnym raportowaniu pomogłoby społeczności diabetologicznej w oszacowaniu częstości i ciężkości epizodów hipoglikemicznych u osób z T2D8. Spójne projekty badań klinicznych, które wykorzystują standardowe poziomy raportowania hipoglikemii i definicje celów dla czasu w zakresie docelowym, przyczynią się do dokładnej oceny ryzyka hipoglikemii u osób z T2D8.
Ważne jest, aby pacjenci z cukrzycą, którzy doświadczają częstych epizodów niskiego poziomu cukru we krwi, skonsultowali się z lekarzem pomagającym w zarządzaniu cukrzycą2.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Hypoglycemia and Clinical Outcomes in Patients With Diabetes Hospitalized in the General Wardhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2699723/
Hypoglycemia is associated with adverse outcomes in mixed populations of patients in intensive care units. […] In this study, we aimed to determine whether hypoglycemic episodes are associated with higher mortality in diabetic patients hospitalized in the general ward. […] Hypoglycemia was observed in 7.7% of admissions. In multivariable analysis, each additional day with hypoglycemia was associated with an increase of 85.3% in the odds of inpatient death (P = 0.009) and 65.8% (P = 0.0003) in the odds of death within 1 year from discharge. […] The odds of inpatient death also rose threefold for every 10 mg/dl decrease in the lowest blood glucose during hospitalization (P = 0.0058). […] LOS increased by 2.5 days for each day with hypoglycemia (P 0.0001). […] Patients with hypoglycemia have increased LOS and higher mortality both during and after admission.
- #2 Hypoglycemia (Low Blood Sugar): Symptoms & Treatmenthttps://my.clevelandclinic.org/health/diseases/11647-hypoglycemia-low-blood-sugar
Hypoglycemia requires immediate treatment by eating or drinking sugar/carbohydrates. Severe hypoglycemia can be life-threatening and requires treatment with emergency glucagon and/or medical intervention. […] Severe hypoglycemia is life-threatening. It needs immediate medical treatment. In rare cases, severe hypoglycemia that isn’t treated can result in a coma and/or death. […] Prolonged severe hypoglycemia is life-threatening and can lead to the following complications: Multiple organ failure, Cardiac arrhythmias, Cardiac arrest, Permanent brain damage, Coma, Death. […] The prognosis (outlook) of non-diabetes-related hypoglycemia varies depending on the underlying cause. Having frequent hypoglycemia episodes can be dangerous if you have diabetes. It can lead to hypoglycemia unawareness, which means you don’t experience warning signs of low blood sugar. It’s important to see a healthcare provider who helps you manage diabetes if you’re having frequent lows.
- #3 Hypoglycemia and Clinical Outcomes in Patients With Diabetes Hospitalized in the General Wardhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2699723/
Mortality 1 year after discharge was 27.8% for patients who had at least one hypoglycemic episode vs. 14.1% for patients who had no hypoglycemic episodes (P 0.0001). […] Multivariable analysis of this dataset showed a 65.8% increase in mortality 1 year after discharge for each day with a hypoglycemic episode during the admission (P = 0.0003). […] In multivariable analysis, the odds of inpatient mortality increased threefold for every 10 mg/dl decrease in the lowest blood glucose (P = 0.0058). […] In a multivariable analysis adjusted for the patients’ demographics, expected LOS, Charlson Comorbidity Index, diabetes complications, GFR, and average blood glucose, the actual length of stay increased by 2.5 days compared with the average for the DRG for each additional day with a hypoglycemic episode (P 0.0001). […] In summary, hypoglycemia in diabetic patients hospitalized in the general ward was associated with increased inpatient and postdischarge mortality as well as with a prolonged LOS.
- #4https://link.springer.com/article/10.1007/s00125-020-05366-3
Hypoglycaemia has been recognised as a complication of insulin treatment from the very first days of the discovery of insulin, and remains a major concern for people with diabetes, their families and healthcare professionals today. […] There are long-term consequences of recurrent hypoglycaemia, which are still not fully understood. […] The common outcome of any hypoglycaemic episode is complete recovery, but we have already begun to allude to possible impacts of hypoglycaemia on future health. […] There is a growing body of evidence linking severe hypoglycaemia to future mortality both in hospital and in the community, with estimates of increased risk ranging from 50% to 600%. […] Severe hypoglycaemia has been associated with approximately a doubling in risk of subsequent cardiovascular events, including death, but the relationship is bi-directional.
- #5 Development of a model to predict 5-year risk of severe hypoglycemia in patients with type 2 diabetes | BMJ Open Diabetes Research & Carehttps://drc.bmj.com/content/6/1/e000527
We constructed a predictive model of long-term risk for severe hypoglycemia (SH: hypoglycemia requiring assistance) in patients with type 2 diabetes (T2DM). […] Using this information, we derived point scores to estimate the 5-year risk for SH in individual patients with T2DM. […] After adjusting for other variables in the model, the three strongest predictors for SH over 5 years were intensive glycemic management (HR=2.37, 95%CI 1.99 to 2.83), insulin use (HR=2.14, 95% CI 1.77 to 2.59), and antihypertensive medication use (HR=1.90, 95% CI 1.26 to 2.86). […] Using the ACCORD data, we identified attributes to predict 5-year risk of SH in patients with T2DM, which warrant evaluation in broader populations to determine applicability. […] Currently, we lack a systematic method to predict the long-term SH risk in patients with T2DM.
- #6 Development of a model to predict 5-year risk of severe hypoglycemia in patients with type 2 diabetes | BMJ Open Diabetes Research & Carehttps://drc.bmj.com/content/6/1/e000527
The final model for the prediction of SH included intensive glycemic management, age, race, education, insulin use, antihypertensive medication use, years since diabetes diagnosis, history of hypoglycemia in the last week, SBP, DBP, waist circumference, serum creatinine and UACR, HMG-CoA reductase inhibitors, and non-insulin diabetes medications (sulfonylurea, biguanide, and meglitinide). […] The c-statistic for the final Cox regression model was 0.782. […] Point scores were created directly from the Cox regression model to improve the utility of the predictive model. […] By estimating the long-term SH risk for an individual with T2DM, these findings, after further validation with future studies, may provide additional critical information that could change clinical practice. […] Our findings demonstrate that certain baseline clinical features enhance the long-term risk for SH.
- #7 Hypoglycemia in patient with type 2 diabetes treated with insulin: it can happen | BMJ Open Diabetes Research & Carehttps://drc.bmj.com/content/8/1/e001194
There are many misconceptions about the prevalence and effects of hypoglycemia in people with type 2 diabetes (T2D), including hypoglycemia does not occur or does not have adverse consequences in T2D. […] Recent evidence suggests serious consequences of hypoglycemia may, in some respects, be greater in individuals with T2D, particularly regarding effects on the cardiovascular system. […] The risk of hypoglycemia in people with T2D has been considered less important, with the implication that it can often be ignored. […] The group with T2D taking insulin for over 5 years had a significantly higher risk of severe hypoglycemia, with around 25% reporting a severe hypoglycemic episode during the study. […] It is beyond the scope of this review to give a detailed account of the consequences of hypoglycemic episodes, but recent trials have raised the possibility that, in addition to the well-recognized effects of hypoglycemia on the central nervous system, hypoglycemia may also have adverse consequences on the cardiovascular system.
- #8 Hypoglycemia in patient with type 2 diabetes treated with insulin: it can happen | BMJ Open Diabetes Research & Carehttps://drc.bmj.com/content/8/1/e001194
The current debate is focused on whether hypoglycemia is a risk factor, implying causality or merely a risk marker such that hypoglycemia is more common in vulnerable individuals due to frailty and comorbidity. […] The strength and consistency of the association reinforces the importance of choosing treatment which minimizes the risk of hypoglycemia, particularly in vulnerable individuals. […] Hypoglycemia has been found to contribute to cardiovascular and central nervous system harm in people with T2D. […] Hypoglycemia is a risk for people with T2D being treated with insulin, with reported rates of severe hypoglycemia around 2.5 events per person per year. […] An improved understanding of the barriers to accurate reporting would assist the diabetes community in estimating the frequency and severity of hypoglycemic episodes in people with T2D. […] Consistent clinical study designs that use standardized hypoglycemia reporting levels and definitions of time-in-range goals will contribute to the accurate assessment of hypoglycemic risk in people with T2D.
- #9 Hypoglycemia: Practice Essentials, Background, Pathophysiologyhttps://emedicine.medscape.com/article/122122-overview
The prognosis of hypoglycemia depends on the cause of this condition, its severity, and its duration. If the cause of fasting hypoglycemia is identified and treated early, the prognosis is excellent. If the problem is not curable, such as an inoperable malignant tumor, the long-term prognosis is poor. However, note that these tumors may progress rather slowly. Severe and prolonged hypoglycemia can be life threatening and may be associated with increased mortality in patients with diabetes. […] If the patient has reactive hypoglycemia, symptoms often spontaneously improve over time, and the long-term prognosis is very good. Reactive hypoglycemia is often treated successfully with dietary changes and is associated with minimal morbidity. Mortality is not observed. Untreated reactive hypoglycemia may cause significant discomfort to the patient, but long-term sequelae are not likely. […] A study by Boucai et al found that drug-associated hypoglycemia was not associated with increased mortality risk among patients admitted to general wards. This suggests that hypoglycemia may be a marker of disease burden and not a direct cause of death.
- #10https://link.springer.com/article/10.1007/s00125-020-05366-3
Hypoglycaemia has been a complication of diabetes treatments since the discovery of insulin, and remains a major concern for people with diabetes, their families and friends, and healthcare professionals and providers. Experiencing hypoglycaemia has consequences, as summarised in Fig. 1. Individual episodes of hypoglycaemia are inconvenient, unpleasant and potentially dangerous and recurrent episodes have long-term negative health implications that are still being explored.