Leki w grupie
„trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny”

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD) to jedna z najstarszych grup leków stosowanych w leczeniu depresji. Swoją nazwę zawdzięczają charakterystycznej strukturze chemicznej składającej się z trzech pierścieni. Działają poprzez hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny w ośrodkowym układzie nerwowym, zwiększając dostępność tych neuroprzekaźników w synapsach, co prowadzi do poprawy nastroju, redukcji lęku i normalizacji zaburzeń snu.

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne stosowane są przede wszystkim w leczeniu depresji, zwłaszcza jej ciężkich postaci z objawami melancholicznymi. Znajdują również zastosowanie w terapii zaburzeń lękowych, przewlekłego bólu neuropatycznego, migreny, zespołu jelita drażliwego oraz moczenia nocnego u dzieci.

Do najczęściej stosowanych trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych należą: amitryptylina (Amitriptylinum, Saroten), imipramina (Imipramin), klomipramina (Anafranil), doksepina (Doxepin, Sinequan), nortryptylina (Pamelor) oraz opipramol (Pramolan). W Polsce najbardziej rozpowszechnione są preparaty amitryptyliny i doksepiny.

Zaletą TLPD jest ich wysoka skuteczność w leczeniu ciężkich postaci depresji, w tym depresji lekoopornej. Wykazują również działanie przeciwbólowe, co czyni je przydatnymi w terapii bólu neuropatycznego i migreny. Ponadto, mają działanie przeciwlękowe i nasenne, co jest korzystne u pacjentów z depresją przebiegającą z niepokojem i zaburzeniami snu.

Istotnym ograniczeniem stosowania TLPD są liczne działania niepożądane wynikające z ich nieselektywnego działania. Mogą powodować efekty antycholinergiczne (suchość w ustach, zaburzenia widzenia, zaparcia, zatrzymanie moczu), sedację, przyrost masy ciała oraz poważne działania kardiotoksyczne (zaburzenia przewodnictwa, arytmie). Są szczególnie niebezpieczne w przypadku przedawkowania, mogąc prowadzić do groźnych dla życia arytmii i śpiączki. Z tego powodu nie są zalecane jako leki pierwszego wyboru u pacjentów z chorobami układu krążenia, jaskrą oraz przerostem prostaty.

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne można podzielić na dwie podgrupy: leki o działaniu silniej serotoninergicznym (np. klomipramina) oraz leki o działaniu silniej noradrenergicznym (np. dezypramina, nortryptylina). Pierwsza podgrupa wykazuje lepsze działanie przeciwdepresyjne i przeciwlękowe, druga natomiast powoduje mniej działań niepożądanych i jest lepiej tolerowana przez pacjentów.