depresja w przebiegu zaburzenia somatycznego
Wskazanie

Depresja w przebiegu zaburzenia somatycznego (depresja organiczna) to zaburzenie nastroju, które rozwija się jako bezpośredni skutek choroby somatycznej, zaburzenia metabolicznego lub przyjmowania niektórych leków. Występuje u około 20-30% pacjentów z przewlekłymi chorobami somatycznymi, takimi jak choroby sercowo-naczyniowe, cukrzyca, choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane, choroby tarczycy czy nowotwory.

Objawy depresji organicznej mogą przypominać klasyczną depresję, jednak często charakteryzują się większym nasileniem objawów somatycznych (zmęczenie, zaburzenia snu, bóle), mniejszym poczuciem winy oraz większym nasileniem lęku. Szczególnie istotna jest diagnostyka różnicowa, gdyż objawy somatyczne mogą wynikać zarówno z choroby podstawowej, jak i z nakładającej się depresji.

W farmakoterapii depresji w przebiegu zaburzenia somatycznego stosuje się leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI, które cechują się korzystnym profilem bezpieczeństwa w chorobach współistniejących. W Polsce często stosowane są: Brintellix (wortioksetyna), Seroxat/Paxeratio (paroksetyna), Asentra/Zoloft (sertralina), Escitil/Lexapro (escitalopram). W przypadku zaburzeń snu pomocne mogą być także Mirzaten/Remeron (mirtazapina) lub Trittico (trazodon). U pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi należy zachować ostrożność przy stosowaniu leków trójpierścieniowych (np. Amitryptylina).

Największe trudności w leczeniu depresji w przebiegu zaburzeń somatycznych obejmują: interakcje lekowe (pacjenci często przyjmują wiele leków jednocześnie), nakładanie się objawów choroby podstawowej i depresji, niższą tolerancję leków przeciwdepresyjnych oraz tendencję do bagatelizowania objawów psychicznych przez pacjentów i lekarzy specjalistów nie-psychiatrów. Istotne jest również dostosowanie dawek leków przeciwdepresyjnych do stanu somatycznego pacjenta – często konieczne jest rozpoczynanie od niższych dawek i powolne ich zwiększanie.

Leczenie powinno być prowadzone w ścisłej współpracy między psychiatrą a specjalistą prowadzącym leczenie choroby podstawowej. Warto również rozważyć włączenie psychoterapii, która może poprawić compliance i radzenie sobie z chorobą somatyczną. W ciężkich przypadkach, szczególnie przy oporności na leczenie farmakologiczne, można rozważyć elektrowstrząsy (EW), które są bezpieczne u większości pacjentów z chorobami somatycznymi.