Leki w grupie
„pochodne fenotiazyny”
Pochodne fenotiazyny to grupa leków psychotropowych, pierwotnie opracowanych jako leki przeciwhistaminowe, jednak ze względu na silne działanie uspokajające znalazły zastosowanie w leczeniu zaburzeń psychicznych. Działają głównie jako antagoniści receptorów dopaminowych (szczególnie D2), przez co hamują przekaźnictwo dopaminergiczne w mózgu. Dodatkowo blokują receptory histaminowe, cholinergiczne i adrenergiczne, co odpowiada za ich szerokie spektrum działania, ale także za liczne działania niepożądane.
Główne wskazania do stosowania pochodnych fenotiazyny obejmują leczenie schizofrenii, zaburzeń psychotycznych, stanów maniakalnych, silnych stanów lękowych oraz kontrolę nudności i wymiotów. W zależności od budowy chemicznej, pochodne fenotiazyny dzielimy na trzy główne grupy: alifatyczne (np. chloropromazyna), piperydynowe (np. tiorydazyna) oraz piperazynowe (np. flufenazyna).
Do najważniejszych leków z grupy pochodnych fenotiazyny należą: chloropromazyna (Fenactil), lewomepromazyna (Tisercin), promazyna (Promazin), flufenazyna (Mirenil), perfenazyna (Trilafon), perazyna (Pernazinum), tiorydazyna (Thioridazine) oraz prochlorperazyna (Stemetil). W Polsce obecnie dostępne są tylko niektóre z tych preparatów, gdyż część została wycofana z powodu poważnych działań niepożądanych.
Największą zaletą stosowania pochodnych fenotiazyny jest ich skuteczność w kontrolowaniu objawów pozytywnych schizofrenii (omamy, urojenia, pobudzenie psychoruchowe). Leki te są również relatywnie tanie w porównaniu do nowszych neuroleptyków, co ma znaczenie w aspekcie ekonomicznym leczenia. Dodatkowo, niektóre z nich, jak chloropromazyna, mają właściwości przeciwwymiotne i przeciwlękowe, co rozszerza ich zastosowanie.
Największe niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem pochodnych fenotiazyny obejmują ryzyko wystąpienia pozapiramidowych objawów niepożądanych (parkinsonizm polekowy, dystonie ostre, akatyzja, dyskinezy późne), które mogą być nieodwracalne. Ponadto, leki te mogą powodować zaburzenia rytmu serca (wydłużenie odstępu QT), spadki ciśnienia tętniczego, zaburzenia czynności wątroby oraz złośliwy zespół neuroleptyczny. Fenotiazyny posiadają również działanie antycholinergiczne, powodujące suchość w ustach, zaburzenia widzenia i zaparcia.
Pochodne fenotiazyny dzielą się na trzy podgrupy, różniące się budową chemiczną i profilem działania: pochodne alifatyczne (np. chloropromazyna, lewomepromazyna) – charakteryzują się silnym działaniem sedatywnym i przeciwwymiotnym; pochodne piperazynowe (np. flufenazyna, perfenazyna) – wykazują silniejsze działanie przeciwpsychotyczne i słabsze sedatywne; oraz pochodne piperydynowe (np. tiorydazyna) – o zrównoważonym profilu działania przeciwpsychotycznego i sedatywnego, ale z większym ryzykiem kardiotoksyczności.
Lista leków w tej grupie
-
Perazin 100 mg – Tabletki – 100 mg
Produkt leczniczy zawiera perazynę w postaci dimaleinianu w dawkach 25 mg i 100 mg na tabletkę oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Tabletki mają postać niepowlekaną, owalną lub obustronnie wypukłą. Lek jest stosowany w leczeniu różnych postaci schizofrenii oraz ostrych zaburzeń psychotycznych, takich jak stany pobudzenia psychoruchowego, mania czy urojenia. Wskazany jest również w zaburzeniach katatonicznych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Perazin 200 mg – Tabletki – 200 mg
Lek zawiera perazynę dimaleinian, dostępną w dawkach 50 mg i 200 mg w postaci tabletek. Jest stosowany głównie w leczeniu różnych postaci schizofrenii oraz ostrych zaburzeń psychotycznych, w tym katatonicznych. Pomaga w łagodzeniu objawów takich jak pobudzenie psychoruchowe, mania i urojenia. Tabletki są niepowlekane, owalne i żółte z linią podziału.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Promazine Hasco – Tabletki powlekane – 50 mg
Preparat zawiera promazynę chlorowodorku w dawce 50 mg oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w postaci pomarańczowych, powlekanych tabletek. Stosuje się go krótkotrwale w celu wsparcia leczenia umiarkowanego lub ciężkiego pobudzenia psychoruchowego. Ponadto, jest użyteczny w łagodzeniu pobudzenia i niepokoju u osób starszych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Promazin Jelfa – Tabletki drażowane – 50 mg
Lek zawiera promazynę chlorowodorku w dawkach 25 mg, 50 mg lub 100 mg w postaci tabletek drażowanych. Stosowany jest do krótkotrwałego wspomagającego leczenia umiarkowanego lub ciężkiego pobudzenia psychoruchowego. Może być również podawany osobom w podeszłym wieku w celu złagodzenia pobudzenia i niepokoju. W składzie znajdują się także substancje pomocnicze, takie jak laktoza jednowodna, sacharoza oraz barwniki spożywcze.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Perazin 25 mg – Tabletki – 25 mg
Produkt leczniczy zawiera perazynę dimaleinian, dostarczając odpowiednio 25 mg lub 100 mg perazyny w jednej tabletce. Tabletki występują w formie niepowlekanej, o różnych kształtach i zawierają laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Lek stosowany jest w leczeniu różnych postaci schizofrenii oraz ostrych zaburzeń psychotycznych, w tym katatonicznych, gdzie pojawiają się objawy pobudzenia psychoruchowego, manii i urojeń. Jest przeznaczony do stosowania pod nadzorem lekarza specjalisty psychiatry.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Promazine Hasco – Tabletki powlekane – 100 mg
Produkt leczniczy zawiera 100 mg promazyny chlorowodorku w jednej tabletce powlekanej oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Tabletki są stosowane do krótkotrwałego leczenia wspomagającego umiarkowanego lub ciężkiego pobudzenia psychoruchowego. Ponadto lek wykorzystuje się w terapii pobudzenia i niepokoju u osób w podeszłym wieku. Postać leku to czerwone, obustronnie wypukłe, gładkie tabletki powlekane.
-
Promazine Hasco – Tabletki powlekane – 25 mg
Lek zawiera 25 mg promazyny chlorowodorku w jednej tabletce powlekanej. Substancją pomocniczą jest laktoza jednowodna. Stosowany jest krótkotrwale w celu wspomagania leczenia umiarkowanego lub ciężkiego pobudzenia psychoruchowego. Ponadto lek jest używany do leczenia pobudzenia i niepokoju u osób w podeszłym wieku.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Perazin 50 mg – Tabletki – 50 mg
Produkt leczniczy zawiera perazynę dimaleinian, będącą substancją czynną dostępną w dawkach 50 mg oraz 200 mg. Tabletki są niepowlekane, owalne i żółte, przeznaczone do stosowania doustnego. Lek stosuje się w leczeniu różnych postaci schizofrenii, a także ostrych zaburzeń psychotycznych, w tym katatonicznych, z objawami pobudzenia psychoruchowego, manii oraz urojeń. Jego działanie wspiera kontrolę symptomów psychotycznych oraz stabilizację nastroju pacjentów.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Promazin Jelfa – Tabletki drażowane – 25 mg
Produkt leczniczy zawiera promazynę chlorowodorku w dawkach 25 mg, 50 mg lub 100 mg oraz substancje pomocnicze takie jak laktoza jednowodna, sacharoza i barwniki. Jest dostępny w formie drażowanych tabletek o różnych kolorach w zależności od dawki. Stosuje się go do krótkotrwałego leczenia wspomagającego umiarkowanego lub ciężkiego pobudzenia psychoruchowego. Ponadto, lek wskazany jest w terapii pobudzenia i niepokoju u osób w podeszłym wieku.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku