Leki w grupie
„leki stosowane w terapii menopauzalnej”

Leki stosowane w terapii menopauzalnej to grupa preparatów przeznaczonych do łagodzenia objawów związanych z menopauzą, wynikających ze spadku poziomu estrogenów. Podstawowym celem terapii jest zmniejszenie nasilenia objawów naczynioruchowych (uderzenia gorąca, nocne poty), atrofii urogenitalnej oraz zapobieganie osteoporozie pomenopauzalnej. Leki te działają głównie poprzez uzupełnienie niedoboru hormonów lub modulowanie aktywności receptorów estrogenowych.

Główną grupę leków stosowanych w terapii menopauzalnej stanowi hormonalna terapia menopauzalna (HTM), wcześniej nazywana hormonalną terapią zastępczą (HTZ). Obejmuje ona preparaty zawierające estrogeny (estrogenowa terapia) lub estrogeny w połączeniu z progestagenami (estrogenowo-progestagenowa terapia). Najczęściej stosowane substancje czynne to: estradiol (Estrofem, Climara, Oesclim), estrogeny skoniugowane (Premarin), estradiol z noretysteronem (Activelle, Kliogest), estradiol z dydrogesteronem (Femoston) oraz tibolon (Livial), który wykazuje działanie estrogenowe, progestagenowe i słabe androgenowe.

Drugą ważną grupę stanowią selektywne modulatory receptora estrogenowego (SERM), które działają jak estrogeny w niektórych tkankach, a w innych blokują ich działanie. Najważniejsze substancje z tej grupy to raloksyfen (Evista) – stosowany głównie w profilaktyce i leczeniu osteoporozy pomenopauzalnej, oraz bazedoksyfen (w połączeniu z estrogenami skoniugowanymi – Duavive), który redukuje objawy naczynioruchowe bez stymulacji endometrium.

W przypadku przeciwwskazań do stosowania HTM lub SERM, wykorzystuje się leki niehormononalne, takie jak: inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) – wenlafaksyna (Efectin, Velaxin), selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) – paroksetyna (Seroxat, Paxerotic), fluoksetyna (Prozac, Bioxetin), oraz gabapentyna (Neurontin) i pregabalina (Lyrica), które łagodzą głównie objawy naczynioruchowe.

Największymi zaletami stosowania HTM jest skuteczne łagodzenie objawów naczynioruchowych (redukcja o 75-80%), zmniejszenie dyskomfortu związanego z atrofią urogenitalną, zapobieganie osteoporozie i złamaniom, a także poprawa jakości życia. SERM z kolei zmniejszają ryzyko złamań osteoporotycznych bez zwiększania ryzyka raka piersi i endometrium.

Wśród najważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem HTM wymienia się zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, udaru niedokrwiennego mózgu oraz, w przypadku długotrwałej terapii estrogenowo-progestagenowej, raka piersi. Ryzyko tych powikłań zależy od wieku pacjentki, czasu rozpoczęcia terapii od menopauzy, dawki i drogi podania leków oraz czasu trwania terapii. Leki niehormononalne, takie jak SSRI/SNRI, mogą z kolei powodować działania niepożądane typowe dla tej grupy, w tym zaburzenia snu, nudności czy obniżenie libido.

W terapii menopauzalnej stosuje się również fitoestrogeny (izoflawony sojowe, ekstrakt z pluskwicy groniastej), które jako suplementy diety są często wybierane przez kobiety poszukujące „naturalnych” metod łagodzenia objawów, jednak ich skuteczność w porównaniu z HTM jest znacznie niższa i nie wszystkie badania potwierdzają ich efektywność.