Leki w grupie
„leki stosowane w leczeniu zaburzeń pozapiramidowych”

Leki stosowane w leczeniu zaburzeń pozapiramidowych to grupa preparatów farmakologicznych ukierunkowanych na łagodzenie objawów chorób związanych z dysfunkcją układu pozapiramidowego, odpowiedzialnego za koordynację ruchową i napięcie mięśniowe. Zaburzenia te obejmują głównie chorobę Parkinsona, parkinsonizm polekowy, drżenie samoistne oraz dystonię.

Główne kategorie leków w tej grupie to: leki dopaminergiczne, które zwiększają stężenie dopaminy w mózgu lub naśladują jej działanie; leki antycholinergiczne, które blokują receptory muskarynowe; oraz inne leki o różnych mechanizmach działania. Ich stosowanie ma na celu przywrócenie zaburzonej równowagi neuroprzekaźników w jądrach podstawy mózgu.

Leki dopaminergiczne, najczęściej stosowane w chorobie Parkinsona, obejmują: lewodopę (prekursor dopaminy) dostępną w preparatach takich jak Madopar, Sinemet, Nakom; agonistów dopaminy, np. ropinirol (Requip), pramipeksol (Mirapexin), rotygotyna (Neupro); inhibitory MAO-B, np. rasagilina (Azilect), selegilina (Jumex); oraz inhibitory COMT, np. entakapon (Comtan, Stalevo).

Leki antycholinergiczne stosowane w zaburzeniach pozapiramidowych to m.in. biperiden (Akineton), triheksyfenidyl (Parkopan). Są one szczególnie skuteczne w redukcji drżenia i sztywności mięśniowej, a także w leczeniu parkinsonizmu polekowego.

Do innych istotnych leków w tej grupie należą amantadyna (Viregyt-K, Amantix) o działaniu dopaminergicznym i przeciwwirusowym oraz leki przeciwdrgawkowe stosowane w leczeniu drżenia, takie jak prymidon (Mizodin) czy topiramat (Topamax).

Największą zaletą tych leków jest możliwość znaczącej poprawy jakości życia pacjentów poprzez redukcję objawów motorycznych, takich jak spowolnienie ruchowe, sztywność mięśniowa, drżenie spoczynkowe czy zaburzenia postawy. Odpowiednio dobrana farmakoterapia może pozwolić na utrzymanie samodzielności i sprawności przez wiele lat od rozpoznania choroby.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych leków obejmują liczne działania niepożądane. Leki dopaminergiczne mogą powodować nudności, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia psychiczne (halucynacje, urojenia), zaburzenia kontroli impulsów (hazard, hiperseksualność). Leki antycholinergiczne mogą wywoływać suchość w ustach, zaburzenia widzenia, zatrzymanie moczu czy zaburzenia poznawcze, szczególnie u osób starszych. Długotrwałe stosowanie lewodopy wiąże się z rozwojem fluktuacji ruchowych i dyskinez.

W zależności od mechanizmu działania, leki stosowane w zaburzeniach pozapiramidowych można podzielić na następujące podgrupy: leki dopaminergiczne (lewodopa i jej połączenia z inhibitorami dekarboksylazy, agoniści dopaminy, inhibitory MAO-B, inhibitory COMT), leki antycholinergiczne (antagoniści receptorów muskarynowych), leki o działaniu na układ glutaminergiczny (amantadyna), leki przeciwdrgawkowe stosowane w leczeniu drżenia oraz leki przeciwdystoniczne (m.in. toksyna botulinowa stosowana miejscowo).