polekowe zapalenie błony śluzowej nosa

Polekowe zapalenie błony śluzowej nosa (ang. drug-induced rhinitis) to niepożądana reakcja ze strony nosa na stosowane leki, charakteryzująca się obrzękiem błony śluzowej, nadmiernym wydzielaniem śluzu oraz niedrożnością nosa. Występuje jako skutek uboczny stosowania niektórych grup leków, szczególnie często po preparatach przeciwalergicznych, przeciwbólowych, przeciwnadciśnieniowych oraz miejscowo działających α-adrenomimetyków.

Najczęstszą postacią polekowego zapalenia błony śluzowej nosa jest rhinitis medicamentosa, wywołana nadużywaniem miejscowych leków obkurczających naczynia krwionośne. Stosowanie takich preparatów dłużej niż 5-7 dni prowadzi do tachyfilaksji, odstawienia leku oraz efektu z odbicia w postaci nasilonej niedrożności nosa, zmuszającej pacjenta do ponownego sięgnięcia po lek, co tworzy mechanizm błędnego koła.

Diagnostyka polekowego zapalenia błony śluzowej nosa opiera się głównie na wywiadzie dotyczącym przyjmowanych leków oraz badaniu przedmiotowym. Leczenie polega przede wszystkim na odstawieniu leku wywołującego objawy, czasem w połączeniu z krótkotrwałą steroidoterapią donosową. W przypadku rhinitis medicamentosa konieczne może być stopniowe odstawianie leku obkurczającego naczynia pod osłoną glikokortykosteroidów donosowych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Działania niepożądane – Xylorin 550 mcg/ml

Lek Xylorin, zawierający ksylometazolinę chlorowodorek w stężeniu 550 μg/ml (50 μg na dawkę aerozolu), jest stosowany miejscowo w postaci aerozolu do nosa. Działania niepożądane związane z jego stosowaniem obejmują głównie zaburzenia układu oddechowego, takie jak krwawienie z nosa (częstość niezbyt często, ≥1/1 000 do <1/100), podrażnienie błony śluzowej nosa, suchość i kichanie (rzadko, ≥1/10 000 do <1/1 000). Rzadko obserwuje się także reakcje alergiczne, tachykardię, arytmie, zaburzenia widzenia, bóle głowy, zaburzenia snu oraz uczucie pieczenia w nosie. Częstość występowania zawrotów głowy i nudności nie jest określona. Działania te wynikają zarówno z miejscowego działania drażniącego, jak i ogólnoustrojowego efektu alfa-adrenergicznego ksylometazoliny.
arytmia, bezsenność, ból głowy, działanie alfa-adrenergiczne, efekt z odbicia, kichanie, krwawienie z nosa, ksylometazoliny chlorowodorek, nudności, ośrodkowy układ nerwowy, podrażnienie błony śluzowej, polekowe zapalenie błony śluzowej nosa, przekrwienie błony śluzowej nosa, reakcja alergiczna, suchość błony śluzowej, system MedDRA, tachykardia, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenia widzenia, zawroty głowy
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Xylometazolin WZF 0,1% 1 mg/ml

Przedkliniczne badania farmakologiczne ksylometazoliny chlorowodorku (Xylometazolin WZF 0,1%, 1 mg/ml) wykazały charakterystyczne objawy pobudzenia układu współczulnego po ogólnoustrojowym podaniu, takie jak wzrost ciśnienia tętniczego, tachykardia, mydriaza oraz piloerekcja. Efekty te wynikają z agonistycznego działania na receptory alfa- i beta-adrenergiczne i utrzymują się przez dłuższy czas, co wskazuje na potencjalne ryzyko kumulacji działania przy wielokrotnym stosowaniu. Z klinicznego punktu widzenia istotne jest uwzględnienie tych efektów u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, zwłaszcza w kontekście przedawkowania lub długotrwałej terapii, gdyż mogą one prowadzić do powikłań takich jak nadciśnienie czy tachykardia.
działanie naczynioskurczowe, działanie teratogenne, ksylometazoliny chlorowodorek, mydriaza, nadciśnienie, piloerekcja, polekowe zapalenie błony śluzowej nosa, potencjał rakotwórczy, receptory adrenergiczne, receptory alfa-adrenergiczne, receptory beta-adrenergiczne, tachyfilaksja, tachykardia, układ współczulny, wzrost ciśnienia tętniczego
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Betadrin WZF (1 mg + 0,33 mg)/ml

Betadrin WZF to roztwór do nosa o stężeniu 1 mg/ml difenhydraminy chlorowodorku oraz 0,33 mg/ml nafazoliny azotanu, stosowany doraźnie w leczeniu ostrych stanów zapalnych błony śluzowej nosa. Lek łączy działanie przeciwhistaminowe (difenhydramina) i obkurczające naczynia krwionośne (nafazolina), co skutkuje szybkim zmniejszeniem obrzęku, przekrwienia oraz nadmiernej wydzieliny. Wskazany jest w ostrych zapaleniach, zaostrzeniach przewlekłego nieżytu nosa o podłożu alergicznym (sezonowym i całorocznym) oraz w przebiegu przeziębienia. Preparat działa wyłącznie objawowo i nie leczy przyczyny choroby, dlatego jego stosowanie powinno być krótkotrwałe (3-5 dni), aby uniknąć tachyfilaksji i polekowego zapalenia błony śluzowej nosa.
agonista receptorów alfa-adrenergicznych, antagonista receptorów histaminowych H1, benzalkoniowy chlorek, całoroczny alergiczny nieżyt nosa, difenhydraminy chlorowodorek, ekspozycja na pyłki roślin, infekcja wirusowa górnych dróg oddechowych, kwas borowy, nafazoliny azotan, obkurczanie naczyń krwionośnych, obrzęk śluzówki, polekowe zapalenie błony śluzowej nosa, przekrwienie, przeziębienie, roztocza kurzu domowego, sezonowy alergiczny nieżyt nosa, sympatykomimetyk, tachyfilaksja
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Sinuzolin 0,5 mg/ml

Sinuzolin w postaci kropli do nosa o stężeniu 0,5 mg/ml zawiera oksymetazolinę chlorowodorek jako substancję czynną, z dawką około 20 µg na jedną kroplę (40 µl). Lek jest przeznaczony wyłącznie do stosowania donosowego i powinien być aplikowany w pozycji siedzącej z głową lekko odchyloną do tyłu. Zalecane dawkowanie dla dorosłych i dzieci powyżej 6 lat to 1-2 krople do każdego otworu nosowego, 2-3 razy na dobę, przez maksymalny czas 3-5 dni, z możliwością przedłużenia do 7 dni w wyjątkowych przypadkach. Przekraczanie zalecanej częstotliwości podawania może zwiększać ryzyko działań niepożądanych, w tym polekowego zapalenia błony śluzowej nosa.
alfa-sympatykomimetyk, błona śluzowa nosa, chlorek benzalkoniowy, działanie niepożądane, krople do nosa, lekarz pediatra, nadwrażliwość, objawy miejscowe, oksymetazoliny chlorowodorek, otwór nosowy, polekowe zapalenie błony śluzowej nosa, przeciwwskazanie, stosowanie donosowe, substancja czynna, substancja pomocnicza
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Acatar Care 0,5 mg/ml

Acatar Care to aerozol do nosa zawierający 0,5 mg/ml oksymetazoliny chlorowodorku, będący selektywnym agonistą receptorów α-adrenergicznych, który działa obkurczająco na naczynia błony śluzowej nosa. Preparat jest wskazany w leczeniu obrzęku błon śluzowych nosa w przebiegu ostrych i przewlekłych stanów zapalnych górnych dróg oddechowych, takich jak rhinitis acuta, rhinitis vasomotorica, rhinitis allergica, sinusitis, a także w zapaleniu trąbki słuchowej i ucha środkowego. Pojedyncza dawka aerozolu (45 μL) dostarcza 22,5 μg oksymetazoliny, co umożliwia szybkie zmniejszenie przekrwienia i obrzęku, poprawę drożności przewodów nosowych, ujść zatok oraz wentylacji ucha środkowego.
agonista receptorów α-adrenergicznych, alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, dysfunkcja trąbki słuchowej, efekt z odbicia, górne drogi oddechowe, infekcja górnych dróg oddechowych, naczynioruchowe zapalenie błony śluzowej nosa, obrzęk błony śluzowej nosa, oksymetazoliny chlorowodorek, ostre zapalenie błony śluzowej nosa, otitis media, polekowe zapalenie błony śluzowej nosa, przekrwienie tkanek, rhinitis acuta, rhinitis allergica, rhinitis vasomotorica, salpingitis, trąbka Eustachiusza, ucho środkowe, ujścia zatok przynosowych, zapalenie trąbki słuchowej, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok, zapalenie zatok przynosowych

polekowe zapalenie błony śluzowej nosa

Powiązane wpisy

Działania niepożądane – Xylorin 550 mcg/ml

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Xylometazolin WZF 0,1% 1 mg/ml

Wskazania do stosowania – Betadrin WZF (1 mg + 0,33 mg)/ml

Dawkowanie i sposób podawania – Sinuzolin 0,5 mg/ml

Wskazania do stosowania – Acatar Care 0,5 mg/ml