podwójna blokada RAA
Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA) to strategia terapeutyczna polegająca na jednoczesnym stosowaniu dwóch lub więcej leków blokujących różne punkty kaskady RAA. Najczęściej polega na łączeniu inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE-I) z antagonistami receptora angiotensyny II (ARB) lub z bezpośrednimi inhibitorami reniny (np. aliskiren).
Teoretycznie podwójna blokada RAA miała zapewniać silniejsze hamowanie tego układu, skutkując lepszą kontrolą ciśnienia tętniczego oraz dodatkową ochroną narządową, szczególnie w niewydolności serca i nefropatii cukrzycowej. Badania kliniczne (ONTARGET, ALTITUDE, VA NEPHRON-D) wykazały jednak, że strategia ta wiąże się ze zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych, takich jak hiperkaliemia, ostra niewydolność nerek i hipotensja, bez istotnych korzyści klinicznych.
Obecnie główne towarzystwa kardiologiczne i nefrologiczne (ESC, ESH, AHA, KDIGO) nie zalecają rutynowego stosowania podwójnej blokady RAA. Wyjątkiem mogą być ściśle wyselekcjonowani pacjenci z opornymi obrzękami lub białkomoczem, leczeni pod ścisłą kontrolą funkcji nerek i stężenia elektrolitów. W większości przypadków klinicznych preferuje się monoterapię z optymalną dawką jednego leku blokującego RAA, ewentualnie w połączeniu z lekami o innym mechanizmie działania.