eikozanoid
Eikozanoidy to grupa związków chemicznych, które pełnią funkcję lokalnych mediatorów zapalnych i przekaźników komórkowych. Powstają z wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, głównie kwasu arachidonowego, poprzez ich enzymatyczną konwersję na drodze cyklooksygenazy (COX), lipooksygenazy (LOX) lub cytochromu P450.
Do głównych grup eikozanoidów zaliczamy: prostaglandyny, tromboksany, leukotrieny, lipoksyny oraz kwasy hydroksy- i epoksyeikozatetraenowe. Związki te odgrywają kluczową rolę w procesach zapalnych, odpowiedzi immunologicznej, regulacji napięcia naczyń krwionośnych, agregacji płytek krwi oraz wielu innych procesach fizjologicznych i patologicznych.
W praktyce klinicznej istotne znaczenie ma modulacja biosyntezy eikozanoidów przez niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), które hamują aktywność COX, zmniejszając produkcję prostaglandyn i tromboksanów. Zaburzenia w metabolizmie eikozanoidów wiąże się z rozwojem chorób zapalnych, sercowo-naczyniowych, nowotworowych oraz alergicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas alfa-linolenowy – Właściwości farmakodynamiczne
Kwas alfa-linolenowy (ALA), należący do wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3, jest niezbędnym składnikiem żywienia pozajelitowego, obecnym w preparatach takich jak Lipidem (4,0-8,8 g/l), Lipofundin MCT/LCT 10% (2,5-5,5 g/l) oraz Lipofundin MCT/LCT 20% (5,0-11,0 g/l). ALA pełni kluczową rolę w budowie i utrzymaniu integralności błon komórkowych oraz stanowi prekursor długołańcuchowych kwasów tłuszczowych EPA i DHA, które wykazują działanie przeciwzapalne. Metabolizm ALA obejmuje hydrolizę trójglicerydów, transport jako wolnych kwasów tłuszczowych oraz elongację i desaturację do aktywnych metabolitów omega-3, co jest istotne w kontekście terapii żywieniowej pacjentów z niedoborami niezbędnych kwasów tłuszczowych oraz stanami hiperzapalnymi i ryzykiem posocznicy.
błona komórkowa, cytokina prozapalna, cytokina przeciwzapalna, długołańcuchowy kwas tłuszczowy, działanie przeciwzapalne, eikozanoid, emulsja tłuszczowa, fosfolipid, kwas alfa-linolenowy, kwas arachidonowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas tłuszczowy MCT, kwas tłuszczowy omega-3, lipaza lipoproteinowa, niezbędny kwas tłuszczowy, płynność błony komórkowej, posocznica, przekazywanie sygnału komórkowego, reakcja hiperzapalna, stan kataboliczny, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, trójgliceryd, wielonienasycony kwas tłuszczowy, żywienie pozajelitowe