zapobieganie owrzodzeniom dwunastnicy wywołanym stosowaniem nieselektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych
Wskazanie

Zapobieganie owrzodzeniom dwunastnicy wywołanym stosowaniem nieselektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) to istotny problem kliniczny. Nieselektywne NLPZ, takie jak ibuprofen, diklofenak czy naproksen, mogą powodować uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn, które pełnią funkcję ochronną. Ryzyko to jest szczególnie wysokie u pacjentów powyżej 65. roku życia, z wywiadem choroby wrzodowej, przyjmujących jednocześnie kortykosteroidy, antykoagulanty lub przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek NLPZ.

W profilaktyce owrzodzeń dwunastnicy stosuje się przede wszystkim inhibitory pompy protonowej (IPP). Na polskim rynku dostępne są preparaty takie jak: Controloc, Nolpaza, Pantoprazol, Emanera, Esomeprazol, Nexium, Helides, Omeprazol, Polprazol, Loseprazol, Lanzul. IPP zmniejszają wydzielanie kwasu solnego w żołądku, co sprzyja ochronie błony śluzowej przewodu pokarmowego. Alternatywą są antagoniści receptora H2, np. Ranitydyna (Ranigast, Zantac) oraz Famotydyna (Famogast), choć są one mniej skuteczne niż IPP.

Inną metodą profilaktyki jest stosowanie mizoprostolu (Cytotec), który jest analogiem prostaglandyny E1 i kompensuje niedobór prostaglandyn wywołany przez NLPZ. W Polsce dostępne są również leki łączące NLPZ z substancją gastroprotekcyjną, jak Arthrotec (diklofenak + mizoprostol). W przypadku pacjentów z wysokim ryzykiem powikłań ze strony przewodu pokarmowego można rozważyć stosowanie selektywnych inhibitorów COX-2 (Celekoksyb – Celebrex), które charakteryzują się mniejszym ryzykiem uszkodzenia błony śluzowej.

Największe trudności w zapobieganiu owrzodzeniom dwunastnicy związanym z NLPZ obejmują niską świadomość pacjentów odnośnie ryzyka, nieregularne przyjmowanie leków gastroprotekcyjnych oraz interakcje lekowe. Szczególnie problematyczne jest jednoczesne stosowanie NLPZ z lekami przeciwpłytkowymi (np. ASA) lub przeciwkrzepliwymi, co znacząco zwiększa ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego. Wyzwaniem jest również indywidualizacja leczenia – ocena czynników ryzyka i dobór odpowiedniej profilaktyki dla konkretnego pacjenta. Ponadto, długotrwałe stosowanie IPP może wiązać się z działaniami niepożądanymi, takimi jak zwiększone ryzyko złamań kostnych, niedobory witaminy B12, magnezu czy zwiększona podatność na infekcje przewodu pokarmowego.