zapobieganie niedokrwiennemu udarowi mózgu u pacjentów z napadami przejściowego niedokrwienia
Wskazanie

Zapobieganie niedokrwiennemu udarowi mózgu u pacjentów z napadami przejściowego niedokrwienia (TIA, transient ischemic attack) jest kluczowym elementem opieki neurologicznej. TIA, nazywane często „mini-udarem”, charakteryzuje się przemijającymi objawami neurologicznymi podobnymi do udaru mózgu, które zwykle ustępują w ciągu 24 godzin. Pacjenci, którzy doświadczyli TIA, są w grupie wysokiego ryzyka wystąpienia pełnoobjawowego udaru mózgu – ryzyko to jest najwyższe w pierwszych dniach i tygodniach po epizodzie.

W prewencji wtórnej u pacjentów po TIA stosuje się przede wszystkim leki przeciwpłytkowe. Najczęściej wykorzystywane są preparaty kwasu acetylosalicylowego (Acard, Polocard, Aspirin), klopidogrel (Plavix, Areplex, Clopidix, Plavocorin) oraz tiklopidyna (Aclotin, Ticlo). W niektórych przypadkach stosuje się także terapię skojarzoną, np. ASA z dipirydamolem o przedłużonym uwalnianiu (Aggrenox). Wybór konkretnego leku zależy od indywidualnych czynników ryzyka pacjenta, chorób współistniejących oraz tolerancji leku.

U pacjentów z migotaniem przedsionków, które jest istotnym czynnikiem ryzyka udaru kardiogennego, stosuje się doustne antykoagulanty. Mogą to być antagoniści witaminy K (Warfin, Acenocumarol) lub nowsze doustne antykoagulanty niebędące antagonistami witaminy K, takie jak dabigatran (Pradaxa), riwaroksaban (Xarelto), apiksaban (Eliquis) czy edoksaban (Lixiana). Te ostatnie nie wymagają regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia krwi.

Istotnym elementem zapobiegania udarom jest także leczenie zwężenia tętnic szyjnych. W przypadku istotnych hemodynamicznie zwężeń tętnicy szyjnej wewnętrznej może być konieczne leczenie zabiegowe – endarterektomia tętnicy szyjnej lub angioplastyka z implantacją stentu. W Polsce zabiegi te wykonywane są w ośrodkach chirurgii naczyniowej lub pracowniach radiologii zabiegowej.

Największe trudności w zapobieganiu udarom po TIA obejmują niską świadomość pacjentów dotyczącą znaczenia TIA jako ostrzeżenia przed udarem, opóźnienia w diagnostyce i wdrożeniu leczenia, problemy z przestrzeganiem zaleceń terapeutycznych oraz trudności w modyfikacji czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. Wyzwaniem pozostaje również identyfikacja pacjentów z najwyższym ryzykiem udaru po TIA i odpowiednie zintensyfikowanie działań prewencyjnych w tej grupie. Szczególnie istotne jest szybkie wdrożenie profilaktyki w pierwszych 48 godzinach po epizodzie TIA, gdy ryzyko udaru jest najwyższe.