zapobieganie zatorowi płuc u pacjentów długotrwale unieruchomionych
Wskazanie

Zapobieganie zatorowi płuc u pacjentów długotrwale unieruchomionych jest kluczowym elementem profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Długotrwałe unieruchomienie, występujące najczęściej podczas hospitalizacji, po zabiegach operacyjnych, urazach lub w wyniku przewlekłych chorób ograniczających mobilność, prowadzi do zastoju krwi w naczyniach żylnych, zwiększając ryzyko powstawania zakrzepów, które mogą przemieścić się do płuc i spowodować zator.

W profilaktyce zatoru płucnego u pacjentów unieruchomionych stosuje się najczęściej heparyny drobnocząsteczkowe (HDCz), takie jak Clexane (enoksaparyna), Fraxiparine (nadroparyna), Fragmin (dalteparyna). Alternatywnie można zastosować fondaparynuks (Arixtra) lub nowe doustne antykoagulanty (NOAC) jak Xarelto (rywaroksaban), Pradaxa (dabigatran), Eliquis (apiksaban). W przypadku przeciwwskazań do farmakoterapii lub jako uzupełnienie leczenia farmakologicznego, zaleca się stosowanie metod mechanicznych, takich jak pończochy o stopniowanym ucisku czy przerywany ucisk pneumatyczny.

Okres profilaktyki przeciwzakrzepowej jest uzależniony od czynników ryzyka występujących u pacjenta. U osób hospitalizowanych z powodu ostrej choroby stosuje się ją do czasu pełnej mobilizacji. Natomiast u pacjentów po dużych zabiegach ortopedycznych profilaktyka może być wydłużona do 35 dni po operacji. U pacjentów onkologicznych lub z przewlekłym unieruchomieniem profilaktyka może być prowadzona długoterminowo.

Największe trudności w prowadzeniu profilaktyki przeciwzakrzepowej u pacjentów długotrwale unieruchomionych stanowi właściwa ocena ryzyka krwawienia w stosunku do korzyści z profilaktyki. Szczególnie problematyczne jest stosowanie antykoagulantów u pacjentów z chorobami wątroby, nerek, zaburzeniami krzepnięcia czy po niedawnych krwawieniach. Wyzwaniem jest także odpowiednie dawkowanie leków u pacjentów z otyłością lub niedowagą oraz monitorowanie skuteczności profilaktyki, zwłaszcza u pacjentów z wieloma czynnikami ryzyka ŻChZZ. Dodatkową trudnością jest przestrzeganie zaleceń przez pacjentów po wypisie ze szpitala, gdy profilaktyka ma być kontynuowana ambulatoryjnie.